Supreme Court dismisses appeal regarding land acquisition by prescription when inheritance rights already exist. The court rejects claims that prescription applies to shares acquired via inheritance. Inadmissible evidence of inheritance prevents the land acquisition claim.

Sygn. akt III CK 563/04 POSTANOWIENIE Dnia 22 lipca 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Jan Górowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku J. J. przy uczestnictwie Gminy Miasta R., P. S., A. S., M. S., M. S. i A. K. o wpis, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2005 r., kasacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia 9 czerwca 2004 r., sygn. akt IV Ca (…), oddala kasację. Uzasadnienie Sąd Rejonowy w R. wpisem z dnia 12 stycznia 2004 r. odłączył z księgi wieczystej nr (…) działkę (…) o pow. 931 m2 położoną w R. przy ul.

K., założył dla niej księgę wieczystą nr (…) i w dziale II wpisał H. S., J. J. i Gminę Miasta R., jako współwłaścicieli po 1/3 części, na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody X. z dnia 24 maja 1990 r., G II - (…) - K - (…) i postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zasiedzeniu. W apelacji od tego orzeczenia P. S. i J. J. wnieśli o jego zmianę przez wpisanie ich jako współwłaścicieli po ½ części. Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z dnia 9 czerwca 2004 r. apelację oddalił. Ustalił, że w dniu 28 października 1969 r. urządzono księgę wieczystą nr (…) i przeniesiono do niej z księgi wieczystej „R.(…)" nieruchomość położoną w R. przy ul K. 2 o pow. 470.4 sążni, czyli 2141 m2 , a do jej działu drugiego przepisano prawo współwłasności M. i J. małżonków W. do 2/4 części, Skarbu Państwa do ¼ części, zaś w miejsce J.

P. współwłaściciela do ¼ części wpisano F. W.. W dniu 11 kwietnia 1972 r. z księgi wieczystej nr (…) odłączono działkę (…)/1 o pow. 467 m2 i urządzono dla niej księgę wieczystą nr (…), ujawniając jako właścicielkę F. W. Po tym odłączeniu w księdze wieczystej nr (…) pozostały działki ewidencyjne nr (…)/2 i (…) o łącznej powierzchni 1410 m2 stanowiące współwłasność M. i J. małżonków W. w 2/3 częściach i Skarbu Państwa w 1/3 części. W dniu 15 kwietnia 1997 r. w miejsce dotychczasowego oznaczenia nieruchomości dokonano wpisu w dziale l księgi wieczystej nr (…) działki (…) i (…)/2 z budynkami o pow. 1397 m2 , a w dziale II wpisano wówczas Gminę Miasta R. jako współwłaściciela do 1/3 części w miejsce Skarbu Państwa na podstawie decyzji Wojewody X. z dnia 24 maja 1990 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasta R. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości objętej między innymi księgą wieczystą nr (…).

J. W. zmarła dnia 31 marca 1945 r., zaś M. W. zmarł 5 grudnia 1957 r. i ich spadkobiercy nie zostali ujawnieni w księdze wieczystej nr (…). J. J. córka J. i M. nabyła spadek po ojcu i matce po ¼ części, zaś H. S. nabyła spadek po dziadku M. W. w ¼ części, zaś spadek po J. W. nabyła w ¼ części K. G. - matka H. S. [postanowienie z dnia 3 września 1996 r. l Ns (…)]. W sprawie o dział spadku sygn. akt l Ns (…) z wniosku H. S. wnuczki małżonków J. i M. W. prawomocnym postanowieniem wstępnym z dnia 23 kwietnia 2002 r. Sąd Rejonowy stwierdził, ze H.

S. i J. J. nabyły przez zasiedzenie z dniem 13 lutego 2002 r. udziały po 1/3 każda we współwłasności nieruchomości położonej w R. przy ul K. o pow. 931 m2 oznaczonej w ewidencji gruntów nr (…) objętej księgą wieczystą (…) oraz, że E. K. i T. O. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r. udziały po 31/96 części każdy z nich. stanowiące współwłasność J. i M. W. odnośnie nieruchomości położonej w R. przy ul K. o pow. 466 m2 oznaczonej nr (…), również objętej księgą wieczystą nr (…). Sąd drugiej instancji ocenił, że przedłożone dokumenty i treść księgi wieczystej nr (…) oraz wniosku dały podstawę do dokonania przedmiotowego wpisu.

Z powołaniem się na art. 6268 § 2 k.p.c. i art. 365 k.p.c. podkreślił, że jeżeli podstawą wpisu jest orzeczenie sądowe niedopuszczalne jest kwestionowanie jego merytorycznej zasadności. Zauważył też, że art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - 3 Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) ma także zastosowanie do nieruchomości państwowych, które z dniem 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa mieniem komunalnym. Na jego podstawie, jeżeli przed dniem wejścia tej ustawy w życie istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie, jednakże termin ten ulega skróceniu o czas w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, nie więcej niż o połowę.

Wnioskodawczyni J. J. w kasacji opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego tj. art. 172 § 1 i 2 k.c. oraz art. 31 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. - dalej „u.k.w.h.") oraz na naruszeniu prawa procesowego, w stopniu wywierającym wpływ na wynik sprawy, a to art. 382 k.p.c., w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. i art. 365 k.p.c. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rażące naruszenie prawa procesowego, to jest art. 382 k.p.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. i art. 365 k.p.c., miało nastąpić przez oparcie zaskarżonego orzeczenia na treści postanowienia wstępnego z dnia 23 kwietnia 2002 r., zapadłego w postępowaniu działowym w przedmiocie zasiedzenia, z pominięciem treści postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Tymczasem w aktach ksiąg wieczystych znajduje się - jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy - tylko niepotwierdzona kopia tego ostatniego orzeczenia, przedłożona przez P. S. w dniu 11 marca 2004 r.

Niepoświadczona kopia nie jest dokumentem (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 37/94, OSNCP 1994, nr 11, poz. 206), nie mógł być zatem na jej podstawie dokonany żaden wpis. Poza tym trzeba zauważyć, że gdyby zainteresowani dołączyli odpis postanowienia z dnia 3 września 1996 r. zaopatrzony w klauzulę prawomocności to i tak nietrafny byłby zarzut, że z ustaleń wynika, iż H. S. i J. J. nabyły w drodze dziedziczenia każda po 1/3 części przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca nie dostrzegła, że H.

S. dziedziczyła spadek tylko po dziadku M. W., natomiast po jej babce J. W. spadek w ¼ części nabyła jej matka K. G. i nie przedłożono odnośnie jej postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. 4 Skoro więc powołanym postanowieniem z dnia 23 lutego 2002 r. H. S. i J. J. nabyły z dniem 13 lutego 2002 r. udziały we współwłasności działki nr (…) objętej księgą wieczystą (…) to w każdym razie wniosek nie mógł dotyczyć tylko udziału Gminy. [Nabycie własności w drodze nabycia spadku wyklucza możliwość zasiedzenia własności tych przedmiotów przez te osoby, które z mocy dziedziczenia stały się właścicielami.

Możliwe jest natomiast nabycie przez zasiedzenie współwłasności większej niż to wynika z dziedziczenia] (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 1972 r., II Cr 534/71 niepubl.) Nie był więc trafny zarzut, że bezprzedmiotowe było określenie w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2002 r., czyje udziały nabyły H. S. i J. J. albo że wniosek o zasiedzenie nie mógł obejmować w ramach większego udziału także udziału nabytego w wyniku dziedziczenia (art. 6268 § 2 k.p.c.). Naruszenie art. 172 § 1 i 2 k.c. w rozpoznawanej sprawie nie mogło nastąpić chociażby z tego względu, że w postępowaniu wieczystoksięgowym nie są rozstrzygane spory o własność, w tym kto nabył czyj udział we współwłasności nieruchomości w drodze zasiedzenia (art. 6268 § 2 k.p.c.).

Informacyjnie można więc jedynie zauważyć, że okres posiadania przed wejściem w życie przepisów wyłączających zasiedzenie nieruchomości państwowych nie dolicza się do okresu, o który skraca się termin zasiedzenia nieruchomości państwowej, ani nie uwzględnia się przy ustalaniu czasu posiadania niezbędnego do zasiedzenia takiej nieruchomości (art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny, Dz. U. Nr 55, poz. 321; por. także uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2002 r., III CZP 72/01 OSNC 2002 r., nr 9, poz. 107).

Zarzut natomiast obrazy art. 31 u.k.w.h. nie zawiera nawet należytego uzasadnienia, skoro nie pozostaje ono w związku z przedmiotem regulacji tego przepisu (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2000 r., IV CKN 219/00 niepubl.) Z tych względów kasacja uległa oddaleniu (art. 39312 k.p.c.).