Legislator Case Law & Legislation
III CK 489/03 AI generated

Supreme Court quashes appeal decision for failure to notify all heirs in inheritance partition proceedings.

Case Number III CK 489/03
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court quashed the lower court's decision because the second-instance judge failed to notify all heirs of the deceased, violating procedural requirements for inheritance partition cases. The appellant argued this omission rendered the proceedings void, while the court noted that while the procedure was flawed, it did not strictly constitute a ground for declaring the entire act void. Consequently, the case was remanded to the district court for a new trial with proper notification of all interested parties.

Legislator headnote

AI generated

Art. 510 § 1, 2 k.p.c.; Art. 684 k.p.c.: In proceedings concerning the division of an estate, the court must notify all heirs and determine the estate's composition and value; failure to do so requires remanding the case but does not automatically render the proceedings void.

Keywords

AI generated
inheritance partition proceedings heir notification requirements estate composition determination procedural voidness remand for retrial

Cited Legislation

AI generated
Art. 379 pkt 5 k.p.c.
wniosła od postanowienia Sądu drugiej instancji kasację, powołując się na nieważność postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
Art. 510 § 1 i 2 k.p.c.
Zdaniem skarżącej nieważność ta wynika z naruszenia art. 510 § 1 i 2 k.p.c., gdyż Sąd nie wezwał do udziału w sprawie wszystkich spadkobierców M.P., mimo przyjęcia, że jest to postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności.
Art. 682 k.p.c.
w związku z art. 682 k.p.c., polegające na przesłuchaniu K.P.
Art. 684 k.p.c.
jako świadka i poczynienie na podstawie jej zeznań ustaleń, co do sytuacji pozostałych współspadkobierców, nie biorących udziału w sprawie oraz naruszenie art. 684 k.p.c., gdyż Sąd nie ustalił składu majątku spadkowego.
Art. 211 k.c.
3931 pkt 1 k.p.c.) skarżąca zarzuciła naruszenie art. 211 k.c., przez dokonanie podziału fizycznego działki nr [...]/2 w taki sposób, że nastąpiło znaczne zmniejszenie wartości rzeczy.
Art. 3931 § 1 k.p.c.
W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 k.p.c.) skarżąca zarzuciła naruszenie art.
art. 379 pkt 5 k.p.c
wniosła od postanowienia Sądu drugiej instancji kasację, powołując się na nieważność postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
art. 682 k.p.c
w związku z art. 682 k.p.c., polegające na przesłuchaniu K.P.
art. 684 k.p.c
jako świadka i poczynienie na podstawie jej zeznań ustaleń, co do sytuacji pozostałych współspadkobierców, nie biorących udziału w sprawie oraz naruszenie art. 684 k.p.c., gdyż Sąd nie ustalił składu majątku spadkowego.
art. 3931 pkt 1 k.p.c
W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 k.p.c.) skarżąca zarzuciła naruszenie art.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III CK 489/03 POSTANOWIENIE Dnia 3 listopada 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Maria Grzelka Protokolant Bożena Kowalska w sprawie z wniosku J.P. przy uczestnictwie L.P. i S.B. o dział spadku i zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 3 listopada 2004 r., na rozprawie kasacji uczestniczki L.P. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 maja 2003 r., sygn. akt [...], uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 23 maja 2003 r.

Sąd Okręgowy w K. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 lipca 2001 r. w ten sposób, że ustalił, iż przedmiotem postępowania jest dział spadku i zniesienie współwłasności określonych nieruchomości stanowiących współwłasność wnioskodawcy J.P. oraz uczestniczek L.P. i S.B. Sąd Rejonowy rozpoznawał sprawę jedynie jako sprawę o zniesienie współwłasności, co zostało zakwestionowane w apelacji wnioskodawcy. J.P. podnosił, że w istocie przedmiotem postępowania jest dział spadku po M.P. oraz zniesienie współwłasności pomiędzy wnioskodawcą a uczestniczką L.P. Sąd Okręgowy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i ustalił, że będące przedmiotem podziału nieruchomości (działka nr [...]/2 o powierzchni 158 m2 oraz wyodrębniony lokal mieszkalny wraz z udziałem we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]/1) stanowiły własność nie żyjącego M.P. Spadek po nim nabyli jego żona K.P. w 4/16 oraz dzieci J.P., T.P., M.P. i L.P. każde po 3/16 części.

Następnie spadkobiercy K.P., T.P. i M.P. darowali całe swoje udziały we własności nieruchomości lokalowej wraz z udziałem we współwłasności nieruchomości wspólnej oraz swoje udziały w nieruchomości nr [...]/2 uczestniczce L.P. W ten sposób współwłaścicielami są J.P. w 3/32 oraz L.P. w 29/32 częściach. W skład spadku po M.P. wchodzą wyłącznie nieruchomości będące przedmiotem podziału. Sąd Okręgowy dokonał podziału obu nieruchomości - lokal mieszkalny przyznał na wyłączną własność L.P., natomiast z działki nr [...]/2 wyodrębnił dwie nieruchomości, przyznając działkę nr [...]/6 J.P., a działkę [...]/5 L.P. Ponadto zasądził spłatę od J.P. na rzecz L.P. Uczestniczka L.P. wniosła od postanowienia Sądu drugiej instancji kasację, powołując się na nieważność postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

Zdaniem skarżącej nieważność ta wynika z naruszenia art. 510 § 1 i 2 k.p.c., gdyż Sąd nie wezwał do udziału w sprawie wszystkich spadkobierców M.P., mimo przyjęcia, że jest to postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności. 3 Ponadto uczestniczka wskazała naruszenie art. 510 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 682 k.p.c., polegające na przesłuchaniu K.P. jako świadka i poczynienie na podstawie jej zeznań ustaleń, co do sytuacji pozostałych współspadkobierców, nie biorących udziału w sprawie oraz naruszenie art. 684 k.p.c., gdyż Sąd nie ustalił składu majątku spadkowego.

W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 k.p.c.) skarżąca zarzuciła naruszenie art. 211 k.c., przez dokonanie podziału fizycznego działki nr [...]/2 w taki sposób, że nastąpiło znaczne zmniejszenie wartości rzeczy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że rozpoznawana sprawa jest sprawą o dział spadku po M.P. oraz o zniesienie współwłasności, powinno pociągnąć za sobą określone konsekwencje procesowe. Przede wszystkim powinni wziąć udział w postępowaniu wszyscy spadkobiercy (art. 510 k.p.c.), a ponadto sąd miał obowiązek ustalić skład i wartość spadku ulegającego podziałowi (art. 684 k.p.c.). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie nie brali udziału wszyscy spadkobiercy M.P. Sąd drugiej instancji ustalił, że spadek po tym spadkodawcy nabyli K.P., J.P., T.P., M.P. i L.P. Tymczasem w postępowaniu brali udział jedynie J.P. oraz L.P. Taka sytuacja oznacza naruszenie art. 510 k.p.c. w związku z art. 680 i nast. k.p.c. Zgłoszone w kasacji zarzuty są zatem oparte na uzasadnionych podstawach.

Sąd Najwyższy nie uznał natomiast za uzasadniony zarzutu nieważności postępowania. W doktrynie oraz w orzecznictwie istnieje spór co do skutków, jakie pociąga za sobą nie uczestniczenie w postępowaniu wszystkich zainteresowanych osób. Nie odnosząc się do tych kontrowersji w sposób bardziej szczegółowy należy jedynie zauważyć, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd Najwyższy nie stwierdził nieważności postępowania wynikającej z art. 379 pkt 5 k.p.c. Tym niemniej naruszenie przepisów, o którym była mowa wyżej, mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313 § 1 k.p.c.). 4