Social security court dismisses appeal when applicant fails to prove 25 years of coverage for pension. Appeal rejected due to lack of evidence for special work conditions. Court upholds ZUS decision denying pension based on insufficient coverage period.

Sygn. akt III AUa 256/13

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Roman Skrzypek Sędziowie: SSA Barbara Gonera SSA Alicja Podczaska (spr.) Protokolant st.sekr.sądowy M. Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku Z. I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn. akt IV U 2051/12 o d d a l a apelację.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. , powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153 , poz. 1227 ze zm.) , odmówił Z. I. prawa do emerytury uzasadniając , że nie udowodnił wymaganego przepisami okresu 25 lat podlegania ubezpieczeniom społecznym , jedynie 23 lat 3 miesięcy i 20 dni , co nie jest wystarczające dla przyznania dochodzonego prawa do emerytury . Z. I. w odwołaniu od powyższej decyzji ZUS przyznał , że istotnie nie udowodnił okresu składkowego ubezpieczenia 25 lat , ani też 15-to letniego okresu pracy w warunkach szczególnych .

Podał jednak , że przedłożył zaświadczenia wykonywania pracy w warunkach szczególnych i wnosi o uznanie pracy w tych warunkach . W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o jego oddalenie , uzasadniając jak w decyzji . Sąd Okręgowy w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z 28 stycznia 2013 r. oddalił odwołanie . W pisemnym uzasadnieniu swojego wyroku Sąd Okręgowy ustalił bezsporny stan faktyczny sprawy : wiek wnioskodawcy ( ur. (...) ) , datę złożenia wniosku emerytalnego w ZUS i dołączone dokumenty .

Ustalenia organu rentowego dotyczące przebiegu ubezpieczenia wnioskodawcy w wyniku których ostatecznie wykazano , ze wnioskodawca posiada łącznie : 23 lata 3 miesiące i 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz 9 lat 4 miesiące i 20 dni stażu pracy w warunkach szczególnych . W konsekwencji ZUS w dniu 9 listopada 2012 r. wydał zaskarżoną decyzję w której odmawiał Z. I. prawa do emerytury . W ocenie Sądu Okręgowego odwołanie złożone przez Z. I. od decyzji ZUS /O w R. z 9 listopada 2012 r. odmawiającej prawa do emerytury, nie jest uzasadnione .

Wystąpił on z wnioskiem o przyznanie mu emerytury w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. , Nr 153 , poz. 1227 ) tj. w wieku obniżonym ze względu na rodzaj wykonywanej pracy oraz przy uwzględnieniu faktu , że urodził się on (...) Wspomniana ustawa w obejmującym przepisy przejściowe rozdziale 2 działu X zawiera szczególną regulację przejściową dotyczącą niektórych ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Mianowicie w art. 184 zostało przewidziane prawo do wcześniejszej emerytury dla zamkniętego katalogu ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. , który do końca 1998 r. spełnili ustawowo określone wymogi stażowe. Zróżnicowanie warunków przechodzenia na emeryturę ubezpieczonych , o których mowa w powołanym przepisie ustawy w stosunku do innych ubezpieczonych dokonane zatem zostało nie tylko według kryterium urodzenia , ale także według dodatkowego kryterium posiadania na dzień 1 stycznia wymaganego stażu „zawodowego” i ubezpieczeniowego ( por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2007 r.

II UZP 14/06 OSNP 2007/13-14/99 ) . Podstawą spornego świadczenia emerytalnego jest art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS , który dla urodzonych po 31 grudnia 1948 r. przewiduje możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przy spełnieniu na dzień 1.01.1999 r. ustawowych warunków . Art. 184 dotyczy więc tylko tych ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. , którzy w dniu wejścia ustawy w życie tj. 1 stycznia 1999 r. osiągnęli :

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy , o którym mowa w art. 27 ( co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn ) . Takim ubezpieczonym przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem ( ten warunek obowiązywał do 31.12.2012 r.) .

Powołany przepis art. 32 stanowi zaś , że ubezpieczonym zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , przysługuje emerytura w wieku niższym niż powszechny , czyli w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn. W powyższej sprawie w ocenie Sądu Okręgowego spor dotyczył spełnienia dwóch warunków tj. posiadania przez wnioskodawcę odpowiedniego okresu ubezpieczeniowego wymaganego oraz wymaganego okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych . Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało , iż Z. I. posiada jedynie 23 lata 3 miesiące i 20 dni okresu ubezpieczeniowego co nie jest wystarczające dla nabycia prawa do emerytury .

Wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów , z których wynikałoby , że w pozostałych okresach swego życia podlegał ubezpieczeniu . Wobec powyższego przyjmując , że wnioskodawca nie spełnił ustawowych wymogów uprawniających do nabycia świadczenia emerytalnego , bowiem nie posiada co najmniej 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego Sąd Okręgowy uznał, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiada prawu . Sąd opierając się na treści art. 477 14 § 1 k. p. c. oddalił odwołanie . Powyższy wyrok Sądu I instancji zaskarżył apelacją wnioskodawca Z.

I. zarzucając : niezaliczenie przez Sąd I instancji wymienionych okresów pracy w (...) S. łącznie : 20 lat i 10 miesięcy jako zatrudnienia w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zgodnie z sentencją odwołania od zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 09.11.2012 r. Apelacja zawiera wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez : „dodanie do pkt pierwszego tego wyroku : oddala apelację , punktu drugiego – o zaliczenie mi podanych wyżej okresów pracy zgodnie z pisemnym odwołaniem w tym zakresie lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania .

Sąd Apelacyjny zważył co następuje :

Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna . Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu I instancji jak i ocenę oraz powołane podstawy prawne rozstrzygnięcia . Zakres i przedmiot rozpoznania sądowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyznacza treść decyzji organu rentowego . Wbrew zarzutom formułowanym w apelacji , istota zaskarżonej decyzji polega na rozstrzygnięciu o prawie wnioskodawcy do emerytury w obniżonym wieku z uwagi na pracę w warunkach szczególnych na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS .

Zaskarżona decyzja organu rentowego kwestionowała spełnienie przez ubezpieczonego dwóch przewidzianych w/w przepisami warunków : wykazania na dzień 1.01.1999 r. ogólnego stażu ubezpieczeniowego ( okresów składkowych i nieskładkowych ) 25 lat oraz 15 lat pracy w warunkach szczególnych . W toku postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy ustalił , że wnioskodawca w istocie nie spełnia kryterium ogólnego stażu ubezpieczenia ( 25 lat ) , co nie było kwestionowane przez wnioskodawcę . Oznacza to , że nie było celowe prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia , czy wnioskodawca przez okres co najmniej 15 lat stale i w pełnym wymiarze wykonywał pracę w warunkach szczególnych , bowiem nawet wykazanie tych okoliczności nie miałoby wpływu na wynik sprawy .

Dopiero łączne zaistnienie wszystkich przesłanek uprawniających do emerytury , pozwala na przyznanie prawa do świadczenia . Z tych przyczyn Sąd Okręgowy prawidłowo orzekł o oddaleniu odwołania . Apelacja wnioskodawcy zdaje się nie kwestionuje powyższego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku , natomiast formułuje zarzut , że zaniechanie postępowania dowodowego przez Sąd Okręgowy prowadzonego w pełnym zakresie , uniemożliwiło wnioskodawcy wykazanie , że spełnił pozostałe warunki do nabycia emerytury w szczególności wykazania , że pracował przez co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych .

Powyższy zarzut jest nieuprawniony . Błędny jest bowiem pogląd skarżącego o dopuszczalności ustalenia przez sąd spełnienia jednego z warunków do nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego . Już bowiem w wyroku z 15 grudnia 2000 r. sygn. II UKN 147/00 ( OSNP 2002 nr 16 poz. 389 ) Sąd Najwyższy stwierdził, iż istota decyzji organu rentowego polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia ( lub o jego wysokości ) jako całości , a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo . Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub więcej warunków powstania prawa do świadczenia , nie może ustalić tego w sentencji wyroku , przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego .

Pogląd ten nadal aktualny , podziela w pełni tut. Sąd Apelacyjny . Zgodnie bowiem z art. 100 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczeń określonych w tej ustawie powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do tego nabycia . Wówczas , na wniosek osoby uprawnionej organ rentowy wydaje decyzję o przyznaniu prawa ( art. 116 i 118 tej ustawy ) . Niespełnienie warunków koniecznych do przyznania świadczenia powoduje wydanie decyzji odmownej . Wydanie takiej decyzji następuje w wypadku nie spełnienia chociażby , jednego z ustawowych warunków do przyznania świadczenia .

Jak z powyższych przepisów wynika ,Sąd Okręgowy po ustaleniu , ze wnioskodawca nie wykazał 25 lat ogólnego stażu ubezpieczeniowego , nie mógł zmienić zaskarżonej decyzji organu rentowego w ten sposób , aby oddalić odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego , a jednocześnie ustalić , ze wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w warunkach szczególnych . Decyzja organu rentowego ma bowiem rozstrzygać o prawie do konkretnego świadczenia jako całości , a nie poszczególnych elementach składających się na to prawo . Z powyższych przyczyn nie jest możliwe wydanie takiego orzeczenia również przez Sąd Apelacyjny rozpoznający apelację wnioskodawcy .

Regułą jest bowiem , że sąd ubezpieczeń społecznych w trybie odwołania od decyzji organu rentowego przyznaje konkretne świadczenie lub określa jego wysokości. Nie jest zatem dopuszczalne w takim postępowaniu wydanie wyroku ustalającego spełnienie przez ubezpieczonego niektórych warunków wymaganych do nabycia prawa do świadczenia ( por. wyrok SN z 9 lutego 2010 r. sygn. I UK 262/09 LEX nr. 585728 czy też wyrok SN z 7 kwietnia 2011 r. sygn. I UK 363/10 LEX nr 863948 ) . Nieuzasadniony okazał się więc zarzut apelacji i naruszenia powołanych przepisów prawa procesowego przez nie rozpoznanie istoty sprawy .

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny z mocy art. 385 k. p. c. oddalił apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych .