Appeal court allows parish's property claim by correcting procedural dismissal due to lack of standing.
Legislator summary
AI generatedThe appeal court overturned the first-instance dismissal of a parish's lawsuit seeking restoration of property rights and damages. The lower court had rejected the claim because the parish failed to prove its legal standing to sue regarding land located on the territory of a different parish. The appellate court ruled that the parish possessed legal personality and had obtained the necessary ecclesiastical authorization to initiate proceedings, thereby restoring the case for further adjudication on the merits.
Legislator headnote
AI generatedArt. 199 §1 pkt 3 k.p.c.; Art. 386 §4 k.p.c.: A dismissal for lack of procedural standing is erroneous if the plaintiff is a legally recognized entity with proper authorization to sue, requiring the case to be remanded for further proceedings.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt : I ACz 109/13 POSTANOWIENIE Dnia 19 lutego 2013r Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący : SSA Elżbieta Uznańska Sędziowie : SA Andrzej Szewczyk, SA Grzegorz Krężołek [ spr] po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013r w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Parafii(...)p.w. Św. (...)w P. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w R. o przywrócenie prawa własności , przyznanie nieruchomości zamiennej i odszkodowanie na skutek zażalenia strony powodowej od postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 29 listopada 2012r sygn. akt : I C 912/11 P o s t a n a w i a Uchylić zaskarżone postanowienie sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu do dalszego postępowania wraz orzeczeniem o kosztach postępowania zażaleniowego jako części kosztów procesu. Sygn. akt : I ACz 109/13
UZASADNIENIE
Parafia (...)pod wezwaniem Św. (...) w P. w pozwie skierowanym przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w R. domagała się przywrócenia prawa własności nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 0, 15 ha , położonej w miejscowości O. . Jako ewentualne sformułowała żądania przyznania nieruchomości zamiennej lub odszkodowania , którego sumę ostatecznie określiła na kwotę 324 393 złote. Jak wskazywała w uzasadnieniu nieruchomość będąca przedmiotem sporu , położona na obszarze byłej Parafii w R. została przejęta przez Państwo w konsekwencji realizacji przesiedleńczej akcji (...) Strona powodowa wystąpiła o wszczęcie postepowania regulacyjnego dotyczącego tej nieruchomości przed Komisję Majątkową , działając na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła (...) w Rzeczpospolitej Polskiej.
Przed likwidacją Komisji postępowanie to nie uległo zakończeniu. Wobec tego, zachowując termin wskazany w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r O zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła (...) w Rzeczpospolitej Polskiej [ DzU z 2011 Nr 18 poz. 89 ] parafia występuje przed Sąd Powszechny z roszczeniami wskazanymi w pozwie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2012r Sąd Okręgowy w Nowym Sączu pozew odrzucił , uznając ,że stronie powodowej brak legitymacji procesowej do występowania postepowaniu , co po myśli art. 199 §1 pkt 3 kpc skutkuje wydaniem orzeczenia formalnego tej treści.
Jak wynika z pisemnych motywów orzeczenia strona powodowa nie przedłożyła w zakreślonym w tym celu terminie , który uległ nawet przedłużeniu , wskazanych w zarządzeniu Przewodniczącego dokumentów mających wskazywać na zdolność procesową Parafii (...) w P. dla dochodzenia roszczeń wskazanych w pozwie dotyczących realności , położonej na obszarze innej jednostki terytorialnej Kościoła (...) ; parafii pod wezwaniem Najświętszej M. P. w O. , która , będąc erygowaną przez Metropolitę (...)Kościoła arcybiskupa J. M. w roku 1994r , mogła samodzielnie występować z roszczeniami tego rodzaju, jak wskazane w piśmie poczatkującym postępowanie.
W ocenie Sądu dla wykazania zdolności procesowej do występowania w niniejszym procesie parafia w P. winna była wykazać właściwymi dokumentami , że została upoważniona aktem właściwego Hierarchy do występowania w imieniu Parafii (...) w O.. Przy tym za dokument niewystarczający dla wykazania tej zdolności uznał Sąd I instancji akt podpisany przez Metropolitę arcybiskupa J. M. datowany na 6 czerwca 2011r , upoważniający ówczesnego proboszcza parafii w P. do występowania m .in przed Sądami w sprawie zwrotu nieruchomości przynależnej do jej majątku.
W zażaleniu od tego orzeczenia strona powodowa , zaskarżając je w całości, domagała się jego uchylenia oraz zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania zażaleniowego. Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach : - naruszenia prawa materialnego a to art. 2 , 4 ust. 1 i2 ustawy z dnia 17 maja 1989r O stosunku Państwa do Kościoła (...) w Rzeczpospolitej Polskiej w następstwie wyrażenia nietrafnego stanowiska ,że dla wykazania , że parafia (...) pod wezwaniem Św. (...)ma zdolność procesową w niniejszym sporze konieczne jest ażeby zgoda właściwego Hierarchy na wszczęcie postępowania przed Sądem cywilnym [ powszechnym ] zgodnie z treścią mającego zastosowanie kanonu (...) Kodeksu Kanonów Kościołów (...), musi by udzielona na piśmie i to uprzednio lub równocześnie z datą wniesienia powództwa.
Realizacji tego zarzutu powódka upatrywała także , w nie mającym jej zdaniem podstaw przyjęciu przez Sąd niższej instancji , iż mogąca reprezentować interesy naówczas nieistniejącej Parafii (...)w Realizacji tego zarzutu powódka upatrywała także , w nie mającym jej zdaniem podstaw przyjęciu przez Sąd niższej instancji , iż mogąca reprezentować interesy naówczas nieistniejącej Parafii (...) w O. parafia w P. w ramach postępowania regulacyjnego przed Komisja Majątkową , nie jest uprawniona do zgłoszenia w istocie tych samych roszczeń przed Sądem Powszechnym w warunkach w których - wobec zmian ustawowych - jest to jedyna droga ich dochodzenia, - naruszenia prawa procesowego tj. norm art. 199 §1 pkt 3 w zw z art. 67 §1 , 70 i 71 kpc oraz 199 §2 kpc w następstwie nieprawidłowej wykładni tych przepisów i w konsekwencji nietrafnego uznania , że złożone w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego dokumenty nie wykazują , iż po stronie powódki nadal występują braki w zakresie jej zdolności procesowej.
W istocie zarzuty formalne były motywowane identycznie jak te , które dotyczyły wykładni norm prawno materialnych. Rozpoznając zażalenie Sąd Apelacyjny rozważył : Środek odwoławczy powódki skutkuje uchyleniem orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej , chociaż przede wszystkim nie z przyczyn powołanych przez nią dla uzasadnienia zarzutów stanowiących jego elementy konstrukcyjne. Właściwą ocenę orzeczenia Sądu Okręgowego musi poprzedzić uwaga wstępna dotycząca formy w jakiej powódka została wezwana do przedłożenia dokumentów, których treść miała prowadzić do uzupełnienia jej zdolności procesowej .
Wezwanie to przybrało , co do części obowiązków uzupełnienia, formę zarządzenia Przewodniczącego / por. k. 208/ mimo , że zgodnie z art. 70 § 1 in. princ. kpc wezwanie to winno być postanowieniem Sądu. Będąca podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia ocena Sądu Okręgowego , iż Parafia (...) w P. nie legitymuje się zdolnością procesową w niniejszym postepowaniu jest oceną nietrafną , która powoduje , że orzeczenie poddane kontroli instancyjnej jako nieprawidłowe podlega uchyleniu. Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust 1 pkt 5 w zw z ust 3 pkt 5 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r O stosunku Państwa do Kościoła(...)w Rzeczpospolitej Polskiej[ Dz U Nr 29 poz. 154 z późn. zm] parafie jako terytorialne jednostki organizacyjne Kościoła są osobami prawnymi.
Osobowość tę uzyskują w dacie zawiadomienia o ich powstaniu przez właściwego hierarchę , dokonane wobec właściwego organu administracji rządowej ,w tym przypadku , właściwego terytorialnie wojewody. Organem parafii jako osoby prawnej jest proboszcz lub jej administrator. Do akt złożony został dokument w postaci zaświadczenia Wojewody (...) datowanego na 3 października 2011r / k. 71 akt/ z którego w sposób nie budzący wątpliwości wynika , że Parafia (...) pod wezwaniem Ś. (...)w P. ma osobowość prawną, a w tej dacie jej organem i reprezentantem w stosunkach zewnętrznych był administrator parafii ks.
J. C.. Na podstawie dekretu arcybiskupa J. M. funkcje proboszcza w niej objął następnie ksiądz J. K. / k. 126 akt/, Wskazana wyżej ustawa z dnia 17 maja 1989r o stosunku Państwa do Kościoła (...) w Rzeczpospolitej Polskiej uznała kompetencje proboszczów [administratorów ] parafii do ich reprezentowania w stosunkach majątkowych z osobami trzecimi wskazując , że sposób i zakres tej reprezentacji wynika z treści mających zastosowanie przepisów prawa kanonicznego , których poszanowanie i wewnętrzną autonomię wobec władz publicznych Państwa Polskiego potwierdził także konkordat zawarty pomiędzy Rzeczpospolita Polską i Stolica Apostolską w dniu 28 lipca 1993r [ DzU z 1998r Nr 51 poz. 318 ] / por. także w tej materii także stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w motywach wyroku z dnia 24 marca 2004r , sygn..
IV CK 108/03 , publ. OSNC z 2005r nr 4 poz. 65/ Odnoszący się do Kościoła (...) Zbiór Kanonów Kociołów (...) w kanonie (...) mówi , że zarządcy dóbr kościelnych nie powinni w imieniu osoby prawnej - w rozpoznawanej sprawie Parafii w P. - ani wszczynać sprawy ani zawiązywać sporu w Sądzie cywilnym [ świeckim ] , chyba , że za zgodą własnego Hierarchy. To uregulowanie z punktu widzenia rozważanej kwestii dysponowania przez stronę powodową legitymacją procesową każe ocenić czy taka zgoda ze strony arcybiskupa J. M. została reprezentantowi Parafii w P. , w osobie ówczesnego administratora księdza J.
C. , udzielona. Brzmienie załączonego do akt dokumentu autorstwa Arcybiskupa z daty 6 czerwca 2011r , poprzedzającego datę wniesienia powództwa / k. 231 akt/ jednoznacznie wskazuje na jej udzielenie. Wyklucza ona zasadność stanowiska Sądu I instancji , iż powodowa parafia nie ma zdolności procesowej w niniejszym postepowaniu. Zagadnienie bowiem czy parafia pod wezwaniem Św.(...)może skutecznie dochodzić roszczeń dotyczących nieruchomości położonej na obszarze erygowanej [reaktywowanej ] w 1994r Parafii (...) w O. pod wezwaniem Najświętszej M.
P. , która obecnie [ począwszy od 25 czerwca 2010r ] ma osobowość prawną / k. 106 akt/ jest zagadnieniem merytorycznym , decydującym o zasadności samego roszczenia o którym Sąd może się wypowiedzieć po zakończeniu postępowania rozpoznawczego. Nie wpływa to jednak w żaden sposób na ocenę zdolności procesowej powódki , której brak nie trafnie stwierdzając , Sąd Okręgowy uczynił podstawą odrzucenia pozwu. Z podanych wyżej przyczyn Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 386 §4 w zw z art. 199 §1 pkt 3 kpc, art. 108 §2 kpc i art. 397 §2 kpc.