Legislator Case Law & Legislation
III AUa 922/14 AI generated

Social Security Court remands pension case for new fact-finding on tractor driver work periods.

Case Number III AUa 922/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Court of Appeal in Łódź revoked the Lower Court's decision granting a pension and remanded the case for retrial. The applicant argued that over 15 years of work as a tractor driver in agricultural cooperatives constituted special working conditions under the Social Security Act. The Lower Court had granted the pension but failed to determine the specific duration of transport work versus field work, a distinction crucial for qualifying under the relevant regulations. The appellate court found this factual gap fundamental, necessitating a full evidentiary proceeding to establish the exact periods of transport work required for the pension claim.

Legislator headnote

AI generated

Art. 184 ust. 1, Art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; The court must conduct a full evidentiary proceeding when the lower court fails to ascertain specific factual elements essential for applying statutory provisions regarding special working conditions.

Keywords

AI generated
social security pension special working conditions tractor driver classification agricultural cooperatives evidentiary proceedings remand for retrial transport work duration

Cited Legislation

AI generated
Art. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przywołując treść art. 184 ust.
Art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
1 oraz art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.
§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
art. 386 § 4 k.p.c.
Oznacza to, że przed Sądem stoi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co wyczerpuje hipotezę art. 386 § 4 k.p.c. i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
art. 386 § 4 k.p.c
Oznacza to, że przed Sądem stoi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co wyczerpuje hipotezę art. 386 § 4 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
I UK 172/13
Supreme Court dismisses pension claim for tractor driver work not classified as hazardous industry work.
I UK 20/09
także – I UK 20/09, I UK 24/09, III UK 174/10, III UK 166/11).
I UK 24/09
także – I UK 20/09, I UK 24/09, III UK 174/10, III UK 166/11).
III UK 174/10
Supreme Court annuls pension award for early retirement due to incorrect classification of sugar mill work as heavy construction machinery operation.
III UK 166/11
także – I UK 20/09, I UK 24/09, III UK 174/10, III UK 166/11).

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III AUa 922/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Iwona Szybka Sędziowie: SSA Lucyna Guderska (spr.) del. SSO Joanna Baranowska Protokolant: st. sekr. sąd. Patrycja Stasiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. w Ł. sprawy J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt V U 505/14 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania. Sygn. akt III AUa 922/14

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22.04.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. odmówił J. K. przyznania prawa do emerytury wskazując, że nie udowodnił on co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1.01.1999r. W odwołaniu od tej decyzji J. K. wniósł o jej zmianę przez przyznanie mu emerytury podnosząc, że przez ponad 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach na stanowisku traktorzysty w spółdzielniach kółek rolniczych. Zaskarżonym wyrokiem z 11 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy w Kaliszu zmienił powyższą decyzję i przyznał J.

K. emeryturę od 1 marca 2014r. Sąd pierwszej instancji ustalił, że J. K., urodzony (...), na dzień 1.01.1999r. udowodnił zatrudnienie w łącznym wymiarze 28 lat i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych, nie przystąpił do OFE. J. K. przedłożył świadectwa pracy stwierdzające jego zatrudnienie na stanowisku kierowcy ciągnika, traktorzysty : - z dnia 29.04.1974r. z Kółka Rolniczego w J. dotyczące okresu od 1.12.1972r. do 1.07.1973r., - z dnia 3.01.1983r. ze Spółdzielni Kółek Rolniczych w G. dotyczące okresu od 1.10.1976r. do 31.12.1982r., - z dnia 30.09.1976r. z Kółka Rolniczego w C., dotyczące okresu od 1.05.1974r. do 30.09.1976r., - z dnia 31.10.1994r. ze Spółdzielni Kółek Rolniczych w C. dotyczące okresu od 1.01.1983r. do 31.10.1994r. - z dnia 4.10.1995r. z (...) w C. dotyczące okresu od 1.04.1995r. do 4.10.1995r.

W oparciu o zeznania świadków E. K. i J. G. Sąd ustalił, że przez cały okres zatrudnienia odwołujący się wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę na stanowisku traktorzysty. Miał na stałe przydzielony ciągnik i wykonywał wszelkie prace polowe w ramach usług realizowanych przez zakład pracy na zlecenia indywidualnych rolników (przy prace, żniwach, wykopkach, opryskach, wysiewaniu nawozu itp.). W okresie żniw pracował jako kombajnista. Poza okresem prac polowych wykonywał usługi transportowe. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie ubezpieczonego jest uzasadnione.

Przywołując treść art. 184 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Sąd ten wskazał, że praca kierowcy ciągnika oraz traktorzysty jest zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach i wymieniona w wykazie A dział VIII pkt 3 stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia. Sąd podkreślił, że uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia pracy wnioskodawcy wiązała się z tym, że traktor nie był resorowany, co narażało kierowcę na wstrząsy przez cały dzień pracy.

Ponadto wiadome jest powszechnie, że brak było kabin zabezpieczających przed wpływem warunków atmosferycznych przed kurzem i działaniem oparów środków chemicznych, co odczuwalne było zwłaszcza podczas wykonywania prac polowych. W ocenie Sądu, taki charakter pracy traktorzystów szkodliwej dla zdrowia zadecydował o umieszczeniu ich pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach. Zdaniem tego Sądu, nie ma przeszkód do takiego zakwalifikowania pracy świadczonej przez J. K., mimo że dział VIII dotyczy transportu, a zakład pracy odwołującego się należał do branży rolniczej.

Sąd uznał, że umiejscowienie pracy kierowców ciągników we wspomnianym wykazie z pewnością uwzględniało charakter pojazdu, bez względu na branżę, dla jakiej wykonywali pracę. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że nie ma znaczenia dla oceny charakteru pracy wnioskodawcy jako pracy w szczególnych warunkach okoliczność, czy odwołujący się kierował ciągnikiem na drodze czy też w trakcie prac polowych, bo wykonywał również i w tym czasie takie same czynności kierowcy pojazdu jak podczas wykonywania usług transportowych.

Rodzaj wykonywanych usług nie może pracy odbierać szczególnego charakteru tylko z uwagi na przeznaczenie wykonywanej pracy. Sąd powołał się przy tym na stanowisko Sądu Apelacyjnego w Łodzi wyrażone w sprawie III AUa 463/12. Sąd nie podzielił poglądu Sądu Najwyższego, iż zaliczenie pracy kierowcy ciągnika do pracy w szczególnych warunkach możliwe jest tylko w odniesieniu do osób pracujących w branży transportowej, gdyż uciążliwość i szkodliwość pracy w przypadku wykonywania prac polowych nie jest mniejsza niż podczas przemieszczania się po drogach.

Podkreślił, ze praca na polach w nieresorowanych traktorach, bez kabin odbywała się wręcz z jeszcze większym narażeniem na uciążliwe, wielogodzinne podleganie drganiom na nierównej nawierzchni niż na drogach, a ponadto odbywała się też z narażeniem na działanie kurzu i środków chemicznych podczas wykonywania oprysków oraz z narażeniem na działanie zmiennych warunków atmosferycznych. W konsekwencji Sąd uznał, że praca wnioskodawcy jako traktorzysty pracującego w kółkach rolniczych, które poza sezonem prac polowych wykonywały pracę stricte transportową, jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu powołanych przepisów.

Tym samym Sąd uznał, że J. K. spełnia wszystkie warunki stażowe do emerytury wcześniejszej, w szczególności legitymuje się ponad 15-letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach. Z powyższych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił decyzję organu rentowego i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od miesiąca, w którym złożył on wniosek o to świadczenie. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył organ rentowy, zarzucając naruszenie: - przepisów prawa materialnego art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4 rozporządzenia RM z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, - przepisów o postępowaniu, tj. art. 233 § l kpc poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Wskazując na powyższą podstawę apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że praca kierowców ciągników umiejscowiona została w dziale dotyczącym prac wykonywanych w transporcie i łączności, a kółka rolnicze, w których zatrudniony był wnioskodawca, nie należały ani do sektora transportowego gospodarki ani też do łączności. Podniósł, że zarówno odwołujący jak i świadkowie wyjaśnili, iż prace transportowe dla rolników i innych zakładów wykonywali poza sezonem prac polowych, natomiast w sezonie pracowali głównie na polach.

Nie można zatem – zdaniem skarżącego - przyjąć, że wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę kierowcy ciągnika w transporcie, skoro wykonywał również prace polowe. Skarżący powołał się przy tym na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 3 grudnia 2013r., sygn. akt I UK 172/13, w którym Sąd ten wskazał, iż dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach istotne znaczenie ma, czy praca kierowcy ciągnika wykonywana jest w transporcie czy też w ramach rolniczych prac polowych.

Apelujący zaznaczył, że nie kwestionuje pracy świadczonej przez wnioskodawcę w charakterze kierowcy ciągnika, kiedy wykonywał on prace transportowe, jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Z przeprowadzonego postępowania nie wynika jednak, w jakich okresach oraz w jakim wymiarze prace takie wykonywał, co uniemożliwia uwzględnienie okresów tej pracy - wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu - jako zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zarzutom apelacji organu rentowego nie można odmówić słuszności. Podstawę prawną uprawnienia wnioskodawcy do dochodzonej emerytury stanowi przepis art. 184 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn oraz okres składkowy w ilości co najmniej 25 lat.

Warunkiem jest także nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Dalsze kwestie związane z wiekiem emerytalnym, rodzajem prac lub stanowisk oraz warunkami nabycia prawa do emerytury ustala się na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudniony w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U.

Nr 8, poz.43 ze zm.). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem jest, że wnioskodawca spełnia wszystkie wyżej wymienione przesłanki poza brakującym - a zarazem spornym - okresem pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy zakwestionował bowiem możliwość zaliczenia okresów pracy wnioskodawcy w charakterze kierowcy ciągnika przy wykonywaniu prac polowych wskazując, że tylko prace kierowców ciągników wykonywane w transporcie, jako wymienione w dziale VIII wykazu A stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia z 7.02.1983r., podlegają zaliczeniu do prac wykonywanych w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem w istocie do prawidłowej wykładni prawa materialnego odnośnie kwalifikacji prawnej okresu wykonywania pracy na stanowiskach traktorzysty. Dokonując oceny w tym zakresie, Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, że istotne znaczenie ma rodzaj powierzonej pracy w oderwaniu od branży, w której praca na wskazanych stanowiskach jest wykonywana. W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, że wyodrębnienie poszczególnych prac wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ma charakter stanowiskowo - branżowy.

Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym (por. także – I UK 20/09, I UK 24/09, III UK 174/10, III UK 166/11).

Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd Okręgowy zaliczył zajmowane przez ubezpieczonego stanowisko pracy wykonywanej w rolnictwie, do prac w wykonywanych w innym dziale gospodarki tj. w transporcie i łączności wymienionych w dziale VIII pkt 3 załącznika do w/w rozporządzenia z 7 lutego 1983r. Ma wprawdzie rację Sąd pierwszej instancji odwołując się do treści ust. 2 art. 32 ustawy o emeryturach i rentach, zawierającego definicję pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach, stwierdzając, że jest nim pracownik zatrudniony przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne bądź otoczenia.

Jednakże – zdaniem Sądu Apelacyjnego - wskazanej szkodliwości nie można oceniać w oderwaniu od specyfiki „ technologii ” branży, w której praca jest wykonywana oraz, iż dla jej kwalifikacji, jako pracy w szczególnych warunkach, konieczne jest także takie jej zakwalifikowanie w rozporządzeniu zawierającym kwalifikacje stanowiskowo-branżową. Wskazana wykładnia językowa regulacji zawartej w Wykazie A dział VIII poz. 3, przy uwzględnieniu przyjętej przez rozporządzenie kwalifikacji branżowo - stanowiskowej oraz przy uwzględnieniu systematyki przepisów, nie pozwala jednakże na kwalifikowanie pracy kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych wykonujących swą pracę w rolnictwie jako pracy w szczególnych warunkach.

Wskazane stanowiska wymienione zostały w dziale VIII wykazu „w transporcie i łączności”, a nie w dziale X „w rolnictwie i przemyśle rolno - spożywczym”, ani w dziale XIV „prace różne”. Wobec powyższego nie ma przesłanek aby przyjmować, że wykonywanie prac na wskazanych stanowiskach niezależnie od branży, w której praca jest wykonywana skutkuje szkodliwością pozwalającą na zaliczenie tego okresu jako uprawniającego do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Umieszczenie wskazanych stanowisk w dziale VIII w transporcie i łączności, mimo ujęcia pracy traktorzysty, kombajnisty lub pojazdu gąsienicowego odrębnie od pracy kierowcy samochodów ciężarowych, autobusów i pojazdów specjalistycznych, łączy szkodliwość tejże pracy nie z faktem prowadzenia tychże pojazdów, lecz z faktem prowadzenia tych pojazdów przy uwzględnieniu specyfiki „technologii” pracy w transporcie i łączności oraz obciążeń psychofizycznych związanych z uczestniczeniem takich pojazdów w ruchu publicznym.

Obciążeń, których nie ma, jak uznał ustawodawca, przy wykonywaniu prac na wskazanych stanowiskach w rolnictwie, gdzie dominują prace polowe. Taki kierunek wykładni zaprezentował też Sąd Najwyższy w wyroku z 3 grudnia 2013r. I UK 172/13 odmawiając zakwalifikowania, jako wykonywanej w szczególnych warunkach, pracy kierowcy ciągników w trakcie prac polowych. Sąd ten stwierdził, że o ile można się zgodzić, że prace transportowe wykonywane przez ubezpieczonego jako kierowcę ciągnika można zaliczyć do prac w transporcie, tj. do prac objętych działem VIII poz. 3 wykazu A, mimo że pracował on w spółdzielni rolniczej a nie w przedsiębiorstwie transportowym, to nie ma żadnych podstaw do potraktowania prac polowych jako prac w transporcie.

Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, jak trafnie podnosi skarżący, że Sąd Okręgowy nie poczynił ustaleń faktycznych, które są konieczne do wydania rozstrzygnięcia. Nie ma bowiem ustalenia, w jakim wymiarze (w jakich okresach) ubezpieczony pracując w kółkach rolniczych wykonywał pracę kierowcy ciągnika – traktorzysty w transporcie. Z zeznań świadków wynika bowiem, że kierowcy ciągników wykonywali prace transportowe nie tylko poza sezonem prac polowych, ale też w czasie tego okresu, w zależności od zlecenia (zapotrzebowania).

Zważywszy zaś na stosunkowo długi (ponad 20 lat) okres zatrudnienia wnioskodawcy w spółdzielni kółek rolniczych i kółkach rolniczych na stanowisku kierowcy ciągnika nie można wykluczyć, że okres, w którym wykonywał on prace transportowe, może wynieść wymagany 15-letni okres. Kwestia ta nie była w ogóle dotąd badana w postępowaniu sądowym, a wobec bezsporności pozostałych przesłanek wynikających z art. 184 i art. 32 ustawy emerytalnej, stanowi ona w rzeczywistości jedyny obszar sporu. Zatem jej ustalenie wyczerpie w istocie całość zagadnień z zakresu stanu faktycznego, jakie musi przesądzić Sąd.

Oznacza to, że przed Sądem stoi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co wyczerpuje hipotezę art. 386 § 4 k.p.c. i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Jest to tym bardziej zasadne, że zapewni konstytucyjnie gwarantowaną dwuinstancyjność w zakresie ustalenia faktycznego o fundamentalnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy dokona ustaleń w wyżej zakreślonym obszarze przy użyciu wszelkich możliwych środków dowodowych, i - stosownie do wyników postępowania dowodowego - przesądzi, czy praca wykonywana przez odwołującego w sporych okresach jest pracą w szczególnych warunkach, a przez to czy spełnia on warunki konieczne do nabycia żądanego świadczenia.