Court quashes acquittal on accounting fraud due to lack of evidence regarding prior control findings and board oversight duties.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court quashed the first-instance acquittal and remanded the case for retrial. The prosecution argued that the defendants, as board members, failed to exercise proper oversight despite knowing the accounting staff lacked qualifications and that previous tax audits had already revealed serious irregularities. The court held that the lower court erred by relying solely on the defendants' testimony while ignoring contradictory evidence of prior audit failures and the defendants' own admissions regarding the incompetence of the bookkeeper.
Legislator headnote
AI generatedArt. 77 ust. 2 ustawy o rachunkowości; Art. 437 § 2, Art. 438 pkt 2-3 k.p.k.: The court must re-evaluate the defendant's conduct in light of prior control findings and the statutory duty of board members to supervise accounting, overturning an acquittal if the lower court ignored evidence of negligence or lack of oversight.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt VII Ka 368/15
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Dariusz Firkowski (spr.), Sędziowie: SO Dorota Lutostańska, SO Remigiusz Chmielewski, Protokolant st. sekr. sądowy Jolanta Jankowska przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Małgorzaty Stypułkowskiej po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015r. sprawy A. I. i L. L. oskarżonych o przestępstwo z art. 77ust.2 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku V Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Węgorzewie z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt V K 274/13 zaskarżony wyrok uchyla i sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Giżycku V Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu z siedzibą w Węgorzewie przekazuje. Sygn. akt VII Ka 368/15
UZASADNIENIE
A. I. został oskarżony o to, że wspólnie i w porozumieniu z inna osobą w okresie od stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku w W. jako Prezes Zarządu Towarzystwa (...) J. B. dopuścił się zawarcia w sporządzonych sprawozdaniach finansowych nierzetelnych danych poprzez zawyżenie w sporządzonym sprawozdaniu finansowym za rok 2009 bilansu w pozycji aktywów i pasywów majątku o kwoty 232 114,14 zł, w pozycji zysków i strat zawyżenie wyniku finansowego straty o kwotę 50 841,18 zł oraz zawyżenie w sporządzonym za 2010 rok sprawozdaniu finansowym bilansu w pozycji aktywa majątku o kwotę 119 118,76 zł, następnie zawyżenie w pozycji pasywa majątku o kwotę 120 216,76, zł jak również zawyżenie w pozycji zysków i strat wyniku finansowego straty o kwotę 589,02 zł tj. o czyn z art. 77 ust. 2 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku z późn. zm.
L. L. (1) został oskarżony o to, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą w okresie od stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku w W. jako Członek Zarządu - Skarbnik Towarzystwa (...) (...) J. B. dopuścił się zawarcia w sporządzonych sprawozdaniach finansowych nierzetelnych danych poprzez zawyżenie w sporządzonym sprawozdaniu finansowym za rok 2009 bilansu w pozycji aktywów i pasywów majątku o kwoty 232 114,11 zł, w pozycji zysków i strat zawyżenie wyniku finansowego straty o kwotę 50 841,18 zł oraz zawyżenie w sporządzonym za 2010 rok sprawozdaniu finansowym bilansu w pozycji aktywa majątku o kwotę 119 118,76 zł, następnie zawyżenie w pozycji pasywa majątku o kwotę 120 216,76 zł, jak również zawyżenie w pozycji zysków i strat wyniku finansowego straty o kwotę 589,02zł tj. o czyn z art. 77 ust. 2 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku z późn. zm.
Sąd Rejonowy w Giżycku V Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Węgorzewie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie V K 274/13 I oskarżonych A. I. i L. L. uniewinnił od popełnienia zarzucanych im czynów. II kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Powyższy wyrok w całości zaskarżył prokurator i zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść wyroku, polegający na uznaniu, iż zachowanie oskarżonych A. I. oraz L. L. nie wyczerpało wszystkich znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 77 ust. 2 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku z późn. zm., poprzez przyjęcie, iż poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne nie pozwalają przypisać w/wymienionym oskarżonym popełnienia zarzucanego im czynu z winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym, podczas gdy wyjaśnienia oskarżonych, zeznania świadków oraz opinie biegłych z zakresu rachunkowości jednoznacznie wskazują, iż w/wymienieni oskarżeni działając jako Członkowi Zarządu Towarzystwa (...) J.
B. w W. w wyniku braku należytego nadzoru określonego w art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości, nad pracą osoby której powierzyli prowadzenie księgowości, dopuścili się zawarcia nierzetelnych danych w sprawozdaniach finansowych za lata 2009 i 2010, działając przy tym umyślnie w postaci zamiaru co najmniej ewentualnego czym w pełni wyczerpali znamiona czynu z art. 77 ust. 2 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku z późn. zm., natomiast twierdzenia Sądu uzasadniające uniewinnienie oskarżonych nie mają żadnego pokrycia w zgromadzonym w przedmiotowej sprawie materiale dowodowym i dążą do zbagatelizowania oraz umniejszenia roli oskarżonych Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie podnieść należy, że apelacja jest o tyle zasadna, o ile z jej treści oraz analizy akt wynika potrzeba uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu Okręgowego konieczna jest ponowna ocena dotychczas zebranego materiału dowodowego jak i jego uzupełnienie. Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości to kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą.
Zatem ponowne rozpoznanie sprawy winno dotyczyć ustalenia czy oskarżeni, z racji pełnionych stanowisk nie byli jednak byli zobligowani do takiego nadzoru nad pracą księgowej M. K., którego nieprawidłowe prowadzenie może skutkować ich odpowiedzialnością w zakresie zarzucanych im czynów. Istotne bowiem przy tym jest, że Stowarzyszenie korzystało z dotacji i subwencji z programów krajowych i unijnych co powodowało konieczność prawidłowego rozliczania tych środków a oczywistym jest, że z członkostwem w zarządzie wiążą się także określone obowiązki.
Trafnie również zauważył skarżący, że Sąd I instancji wskazując w uzasadnieniu wyroku - k. 689, iż wcześniejsze kontrole nie wykazały poważnych uchybień w prowadzeniu księgowości Towarzystwa (...) w W. oparł się faktycznie jedynie na wyjaśnianych oskarżonego A. I.. Tymczasem pomimo stwierdzenia, że celowość wydatkowania dotacji miała być kontrolowana przez (...), (...), (...), w aktach sprawy brak jest dowodów na takie okoliczności. Tym samym dowolnym wydaje się być stanowisko Sądu Rejonowego, że te kontrole a także kontrola Urzędu Skarbowego w G. nie wskazywały na żadne poważne uchybienia, które podważyłyby zaufanie oskarżonych do pracy księgowej.
Trafnie zauważył bowiem oskarżyciel publiczny, że kontrola przeprowadzona przez Urząd Skarbowy w G. odbyła się już w 2012 roku a zatem już po złożenia sprawozdań finansowych za lata 2009-2010. W konsekwencji nie mogła ona utwierdzić oskarżonych w przekonaniu, iż księgowość w zarządzanym przez nich Towarzystwie prowadzona jest poprawie, tym bardziej, iż wykazała ona szereg nieprawidłowości. Zgodzic się także należy z uwagą skarżącego co do tego, że oskarżeni pełnili w okresie objętym zarzutem funkcje członków Zarządu Towarzystwa (...) J.
B. w W. i tym samym ciążył na nich ustawowy obowiązek nadzoru nad osobami prowadzącymi w/wymienionym Towarzystwie księgowość. A. I. i L. L. zdawali sobie przy tym sprawę, że prowadząca księgowość w Stowarzyszeniu (...) nie posiada kompetencji do jej prowadzenia oraz należytego, wymaganego wykształcenia, o czym informowała oskarżonych przed podjęciem zatrudnienia w charakterze osoby prowadzącej księgowość. Co więcej, to oskarżony A. I. osobiście sprawdzał faktury pod względem merytorycznym, a następnie po zaksięgowaniu ich przez M.
K. dokonywał płatności przelewem. Znamienne jest także i to, że wskazany oskarżony ostatecznie doszedł do wniosku jak skomplikowaną materią jest prowadzenie księgowości i uznając, że sam temu nie podoła zatrudnił I. G.. Odnośnie L. L., to zauważyć należy, ze był on nie tylko Członkiem Zarządu ale i Skarbnikiem Stowarzyszenia i pomimo powyższego nie poczuwał się do wynikającego z tego obowiązku i bez analizowania poprawności zawartości danych podpisywał przedstawioną mu dokumentację. W konsekwencji konieczne jest dokonanie oceny zachowania oskarżonych, przez pryzmat tego czy w istocie nie akceptowali oni faktu, iż osoba nie posiadająca odpowiednich kwalifikacji zawodowych tak prowadziła księgowość Towarzystwa jak i sporządzała sprawozdania finansowe, które zawierały szereg poważnych nierzetelnych danych.
Mając wskazane okoliczności na uwadze zaskarżony wyrok uchylono i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania- art.437§2 kpk, art.438pkt.2-3 kpk. Przy ponownym rozpoznaniu postępowanie winno być przeprowadzone z uwzględnieniem poczynionych uwag. W szczególności dążyć należy do dokonania ustaleń w zakresie uprzednich kontroli Stowarzyszenia, w tym (...), (...), (...) co bez wątpienia będzie miało wpływ na dokonanie oceny zachowania oskarżonych pod kątem popełnienia zrzucanych im czynów.