Appellate court partially allowed alimony increase claim based on changed circumstances and dismissed medical expense recovery.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court partially granted the plaintiff's request to increase monthly alimony from 561 zł to 861 zł, citing a significant change in the defendant's net income after retirement deductions. While the court acknowledged the plaintiffs' educational progress, it ruled that the defendant must make additional efforts to secure income through part-time work rather than automatically raising the support amount. Conversely, the claim for reimbursement of knee rehabilitation costs was rejected because the plaintiff lacked standing to sue for such expenses under the relevant family law provisions.
Legislator headnote
AI generatedArt. 135 § 1 kro; Art. 138 kro: A change in the obligor's earning capacity or the claimant's needs justifies modifying alimony obligations, but the claimant must demonstrate unmet needs; Art. 140 § 1 kro: A claimant entitled to alimony lacks standing to file a counterclaim for reimbursement of medical expenses.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt III Ca 122/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Teresa Kołeczko - Wacławik (spr.) Sędzia SO Gabriela Sobczyk SR del. Marcin Rak Protokolant Aleksandra Sado-Stach po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa K. S. przeciwko J. S. o podwyższenie alimentów na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt III RC 657/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1. zasądza od pozwanego J. S. na rzecz powoda K. S. alimenty w kwocie po 861 zł (osiemset sześćdziesiąt jeden złotych) miesięcznie płatne do dnia 10 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat za okres od 3 sierpnia 2012 roku do 30 września 2014 roku w miejsce alimentów w kwocie po 561 zł miesięcznie zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2010 roku w sprawie sygn. akt III Ca 404/10;
2. oddala powództwo w pozostałej części;
3. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zabrzu 179 zł (sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;
4. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego; II. oddala apelację w pozostałej części; III. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zabrzu 179 zł (sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych; IV. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego na rzecz pozwanego. SSR (del.) Marcin Rak SSO Teresa Kołeczko – Wacławik SSO Gabriela Sobczyk Sygn. akt III Ca 122/14
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Zabrzu oddalił powództwo K. S. i M. S. przeciwko J. S. o podwyższenie alimentów z kwot po 564 zł miesięcznie do kwot po 861 zł miesięcznie, a także żądanie zasądzenia kwot po 1086,16 zł z tytułu waloryzacji zasądzonych alimentów oraz żądanie zasądzenia na rzecz powoda K. S. kwoty 2150 zł jako połowy wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją więzadła kolana uszkodzonego w wypadku podczas realizacji programu studiów. Sąd I instancji ustalił, że wyrokiem z dnia 24 czerwca 2010r Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie sygn. akt III Ca 404/10 zasądził alimenty po 564 zł na rzecz każdego z powodów.
Uznał, że porównanie sytuacji stron z chwili orzekania w niniejszej sprawie z chwilą orzekania przez Sąd Okręgowy nie daje podstaw do zmiany obowiązku alimentacyjnego pozwanego w stosunku do powodów. Powodowie co prawda zakończyli naukę w liceum i rozpoczęli studia, ale ponieważ liczba godzin zajęć na studiach powoda K. S., który rozpoczął studia z opóźnieniem jest niewielka, a potrzeby powodów nieznacznie wzrosły, powinni dołożyć starań, by we własnym zakresie – podejmując pracę na podstawie umowy zlecenia czy w niepełnym wymiarze godzin, zapewnić sobie dodatkowe środki utrzymania.
Podniósł też sąd I instancji, że chociaż dochody pozwanego i jego żony nieznacznie wzrosły, to jednak zwiększone potrzeby nowej rodziny pozwanego, w tym dzieci z drugiego małżeństwa oraz wydatki jakie ponosi w związku ze schorzeniami kręgosłupa sprawiają, że wzrost dochodu pochłaniają bieżące zwiększone wydatki. Wskazał, że właściwą drogą ustalenia wysokości alimentów jest art. 138 kro w zw. z art. 135 § 1 kro, a żądanie sfinansowania części kosztów rehabilitacji jako niewykazane w sposób wiarygodny nie zasługiwało na uwzględnienie.
O kosztach procesu orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od wyroku wnieśli oboje powodowie. Apelacja powódki M. S. została prawomocnie odrzucona jako spóźniona. Powód K. S. zarzucił w apelacji sprzeczność ustaleń sądu z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, polegającą na przyjęciu, że pozwany nie jest w stanie płacić wyższych alimentów, nieznajomość pism procesowych składanych przez powodów oraz obrazę art. 138 i 158 kro. W uzasadnieniu wskazał, że dochody pozwanego wbrew ustaleniom Sądu Rejonowego znacznie wzrosły umożliwiając pozwanemu łożenie wyższych alimentów, a konstatacja, iż powód winien sam zapewnić sobie pracą poza godzinami studiów, dodatkowe środki na utrzymanie, jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym, przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i orzecznictwem Sądu Najwyższego.
Podniósł, że wbrew ustaleniom sądu I instancji jego potrzeby wzrosły co wykazywał złożonymi do akt sprawy dokumentami. Przedstawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przekazanie jej do innego miasta z uwagi na możliwość nieobiektywnego przeprowadzenia postępowania przez sąd orzekający, zabezpieczenie powództwa poprzez zobowiązanie pozwanego do uiszczenia na rzecz powoda kwoty 712,50 zł. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Apelacja częściowo musiała odnieść skutek. Wbrew bowiem ustaleniom Sądu Rejonowego dochód pozwanego z tytułu wynagrodzenia za pracę wzrósł w porównaniu z datą zasądzenia ostatnich alimentów odpowiednio z kwoty 3866 zł netto w 2009r. do 7763,50 zł netto w 2012r., do kwoty 9483,70 zł. w 2013r. i do kwoty 8291,60 zł w 2014r. Ustalenia w tym przedmiocie poczynione zostały przez sąd odwoławczy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu apelacyjnym w oparciu o przepis art. 382 k.p.c. ( informacje o wysokości wynagrodzenia pozwanego k. 308-309).
W tej sytuacji nie sposób podzielić oceny, iż wzrost wynagrodzenia pozwanego od czasu zasądzenia ostatnich alimentów był nieznaczny i uniemożliwiał podwyższenie alimentów. Nietrafna też jest ocena, że potrzeby powoda tylko nieznacznie wrosły. Sam fakt, że podjął studia i studiował w systemie dziennym pociąga za sobą wzrost kosztów utrzymania. Wzrost ten, z uwagi na charakter studiów na Akademii Wychowania Fizycznego wynika z konieczności zakupu m.in. sportowej odzieży i obuwia, kosztów dojazdów, odpowiedniego wyżywienia, diety.
Na wzrost ten wskazuje także najogólniej ujmując, wzrost kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, w którym powód funkcjonuje. W tych okolicznościach określony przez powoda koszt utrzymania na poziomie około 1650 zł. miesięcznie uznać należało za uzasadniony. Wynagrodzenie matki powoda w okresie od lipca 2012r. do czerwca 2014r. kształtowało się na poziomie 3154,70 zł. bez wypłat z funduszu socjalnego i było wyższe od ustalonego w dacie orzekania o poprzednich alimentach ( 2300 zł miesięcznie k. 245 akt III RC 103/09 SR w Zabrzu) o ponad 850 zł. miesięcznie ( zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia B.
S. k. 305 akt). Ponieważ dynamika wzrostu dochodów pozwanego była wyższa niż w przypadku matki powoda i z pewnością pozwalała mu na zabezpieczenie również wyższych własnych potrzeb, potrzeb dzieci z drugiego małżeństwa i potrzeb nowej rodziny, to on właśnie winien w wyższym stopniu partycypować w kosztach utrzymania powoda. W ocenie Sądu Okręgowego, bez narażania swej drugiej rodziny na niemożność zaspokojenia jej usprawiedliwionych potrzeb, był w stanie łożyć na rzecz swego syna z pierwszego małżeństwa K. S. alimenty w żądanej przez niego wysokości, nawet po przejściu na emeryturę, w okresie od 3 sierpnia 2012r. do 30 września 2014r., przy uwzględnieniu wypłaty z tytułu należnej mu odprawy.
Z uwagi na treść informacji udzielonej przez Dziekanat Wydziału (...) Fizycznego Akademii Wychowania Fizycznego w K. z 8 lipca 2014r. ( informacja k. 314 akt) oraz treść zeznań powoda K. S. złożonych na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 grudnia 2014r., ograniczających się do stwierdzenia, iż wszystko znajduje się w aktach sprawy, zasadnym było podwyższenie alimentów na rzecz powoda za okres do 30 września 2014r. jako daty planowanego terminu ukończenia studiów wskazanej w informacji Akademii Wychowania Fizycznego w K. z 8 lipca 2014r.
Powód bowiem nie wykazał ( nie udowodnił), by kontynuował studia. Przedmiotem postępowania dowodowego sądu są dowody, na podstawie których ustalane są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 k.p.c.). Dowodami są dokumenty urzędowe i prywatne, zeznania świadków, opinie biegłych, dowód z oględzin, przesłuchanie stron i inne środki dowodowe np. dowody z nagrań, planów, badanie krwi ( art. 244 – 309 k.p.c.). W tych okolicznościach, skoro pozwany zeznał na rozprawie apelacyjnej, że wedle jego wiedzy, syn ukończył studia, a data ich planowanego ukończenia wynikała z powołanego wyżej zaświadczenia Akademii znajdującego się w aktach sprawy, na które to akta w czasie zeznań powód się powoływał, jego oświadczenie złożone ma rozprawie apelacyjnej o kontynuowaniu studiów, nie będące dowodem uzyskanym w czasie przesłuchania stron, nie mogło stać się podstawą czynienia ustaleń faktycznych przez sąd odwoławczy.
Niezależnie od powyższego trzeba mieć na uwadze, iż sytuacja w zakresie możliwości zarobkowych pozwanego po przejściu na emeryturę zmieniła się, ponieważ wysokość jego emerytury po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 4193,61 zł. ( decyzja k. 291 akt). Po wyczerpaniu środków z odprawy, po dniu 30 września 2014r. ocena możliwości zarobkowych pozwanego musi uwzględniać tę zmianę. Trafne natomiast jest orzeczenie Sądu Rejonowego w zakresie żądania waloryzacji alimentów i żądania zapłaty z tytułu kosztów rehabilitacji.
Podstawą zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego jest ustalana na podstawie art. 138 kro zmiana stosunków w zakresie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz w zakresie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego ( art. 135§1 kro). Regulacja ta jako szczególna w zakresie kształtowania obowiązku alimentacyjnego, wyłącza stosowanie zasad wynikających z art. 358 1§ 3 k.c. Stąd oddalenie powództwa w tym zakresie było zasadne. Co do żądania zapłaty z tytułu kosztów rehabilitacji, nie wykazał powód, by w tym zakresie pozostały jeszcze jakiejś niezaspokojone jego potrzeby, które mogły by być pokryte w ramach obowiązku alimentacyjnego pozwanego.
Z twierdzeń pozwu wynika, że zgłoszone w tym zakresie żądanie ma charakter żądania regresowego ( zwrotnego). Jest więc roszczeniem cywilnoprawnym dochodzonym na podstawie art. 140 § 1 kro. Z roszczeniem takim powód jako uprawniony do alimentów nie mógł wystąpić, gdyż regulacja wyżej powołana nie przyznaje mu legitymacji czynnej do wystąpienia z takim żądaniem. Z tego względu żądanie to zasadnie zostało oddalone. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w oparciu o przepis art. 138 w zw. z art. 135 § 1 kro i art. 140 § 1 kro.
W pozostałym zakresie apelacja został oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. Ponieważ żądanie powoda, zwolnionego od kosztów sądowych na podstawie art. 96 ust 1 pkt 2 ustawy z 28.7.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zakresie alimentów zostało częściowo uwzględnione, w tym zakresie kosztami sądowymi w I i II instancji obciążył sąd odwoławczy pozwanego na podstawie art. 113 ust 1 powyższej ustawy w zw. z art. 22 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 oraz art. 13 ustawy. Zważając na charakter sprawy dotyczący stosunków rodzinnych, sąd odwoławczy na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego części kosztów procesu w zakresie przegranego powództwa i apelacji.
SSR del Marcin Rak SSO Teresa Kołeczko-Wacławik SSO Gabriela Sobczyk