Court dismisses debt claim for tuition fees due to expiration of the three-year statute of limitations.
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the plaintiff's claim for unpaid tuition fees and awarded the defendant the process costs. The plaintiff sought payment for debts incurred in 2007 but filed the lawsuit in March 2014, after the statutory limitation period had expired. The court ruled that the three-year limitation period began when the specific monthly installments became due in 2007 and that the transfer of the debt to a third party did not interrupt this period.
Legislator headnote
AI generatedArt. 160a ust. 7 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym; Art. 117 § 2 k.c.: The statute of limitations for educational service fees runs for three years from the date the specific installment becomes due, and the transfer of the claim to a third party does not interrupt this period.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 834/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Mirosława Kurek - Będkowska Protokolant: Beata Olewińska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 roku w Dzierżoniowie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko E. L. o zapłatę kwoty 3 852,54 zł I/ oddala powództwo II/ zasądza od strony powodowej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz pozwanej E. L. kwotę 717,00 zł tytułem kosztów procesu;
UZASADNIENIE
Strona powodowa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła pozew w postępowaniu upominawczym o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej E. L. kwoty 3862,54 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na uzasadnienie pozwu podała, że pozwana była studentem w (...) w W.. Podniosła, że zgodnie z umową o świadczenie usług edukacyjnych pozwana zobowiązała się do ponoszenia opłat w wysokości i terminach określonych przez akty prawne uczelni.
Zaznaczyła, że pozwana, mimo przyjętego na siebie zobowiązania, nie uregulowała w całości należnych opłat. Wskazała, że na zaległość pozwanej składają się następujące kwoty: 1790,54– skapitalizowane odsetki od składowych zadłużenia zgodnie z art. 482 k.c., 662zł – kwota zaległości tytułem nieopłaconego czesnego o terminie zapłaty 05 kwietnia 2007 r., 705 zł – kwota zaległości tytułem nieopłaconego czesnego o terminie zapłaty 05 maja 2007 r. i 705 zł – kwota zaległości tytułem nieopłaconego czesnego o terminie zapłaty 05 czerwca 2007 r.
Oświadczyła jednocześnie, że na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 06 września 2011 r. stała się wierzycielem pozwanej, którą wezwała do zapłaty listem poleconym. Pozwana nie uregulowała jednak powyższej należności. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 13 marca 2014 roku Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie nakazał pozwanej, aby zapłaciła stronie powodowej kwotę 3862,54 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 07 marca 2014 roku do dnia zapłaty oraz kwotą 642 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotą 617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu, albo w tym terminie wniosła sprzeciw.
W sprzeciwie od powyższego nakazu zapłaty pozwana E. K., podnosząc zarzut przedawnienia, wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu. W odpowiedzi na sprzeciw strona powodowa oświadczyła w szczególności, że zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia jest nietrafiony. Podniosła, że umowa o świadczenie usług edukacyjnych przez uczelnie wyższą stanowi nowy typ umowy nazwanej, uregulowanej w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, do której nie znajdują zastosowania przepisy o zleceniu, w tym przepis art. 751 pkt 2 kc.
Wskazała także, że świadczenia uczelni wyższej, polegające na kształceniu studentów nie stanowią działalności gospodarczej i do świadczeń tych nie znajduje zastosowania przepis art. 118 k.c. w zakresie roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, a nadto podniosła, że świadczenie studenta - polegające na uiszczaniu opłat za studia czy to w odniesieniu do semestru, roku, czy rat – pozostaje świadczeniem o charakterze jednorazowym, sukcesywnym i nie znajduje do niego zastosowanie przepis art. 118 k.c. dotyczący świadczeń okresowych.
Podsumowując, strona pozwana wskazała, że do roszczeń uczelni wyższych o zapłatę czesnego i opłat związanych z odbywaniem studiów należy stosować 10 – letni termin przedawnienia na podstawie art. 118 in principio kc. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Studia w (...) są płatne. Pozwana E. L.została przyjęta na I rok studiów zaocznychw (...)w roku akademickim 2006/2007 na kierunku (...). Z chwilą zaś immatrykulacji i złożenia ślubowania nabyła prawa studenta. Jednocześnie zobowiązała się do przestrzegania przepisów wewnętrznych obowiązujących na uczelni, w tym aktów statuujących warunki i terminy odpłatności za studia.
Dowód: ⚫ uchwała Zarządu Spółki(...)Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.nr (...)z dnia 20 kwietnia 2011 roku – k. 13-14; ⚫ odpis Statutu (...)w W.– k. 14-21; ⚫ odpis z rejestru Uczelni Niepublicznych i Związków Uczelni Niepublicznych prowadzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 06 maja 2011 roku – k. 23-24; ⚫ decyzja z dnia 01 sierpnia 2006 roku Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej (...) – k. 25; ⚫ wydruk ślubowania pozwanej – k. 25; ⚫ zarządzenie nr (...)Rektora (...)z dnia 12 lipca 2005 roku Regulaminu Studiów w (...) we W.– k. 26-28;
⚫ decyzja Ministra Edukacji Narodowej i Sportu numer (...) z dnia 27 stycznia 2003 roku wraz ze Statutem (...)w W.– k. 29-31. Opłaty za naukę (czesne) za semestr w (...)we W.na wybranej specjalności: (...) wynosiły 6240 zł na studiach zaocznych, przy czym mogły być wnoszone w 10 ratach miesięcznych w kwotach po 705 zł, licząc od września 2006 r. w terminie do 05. każdego miesiąca. Dowód : ⚫ zarządzenie nr (...)Rektora (...) z dnia 09 czerwca 2006 roku i załącznika do Zarządzenia nr (...)– k. 32-34; ⚫ kserokopia z arządzenia nr (...)Rektora (...) z dnia 15 grudnia 2006 roku – k. 34;
⚫ kserokopia Zarządzenia nr (...)Rektora (...)z dnia 25 maja 2007 roku wraz z tabelami opłat i wysokościami czesnego - k. 34 – 36. Mimo przyjętego zobowiązania, pozwana nie uregulowała trzech należnych opłat z tytułu czesnego za okres od kwietnia do czerwca 2007 roku w łącznej kwocie 2072 zł. Dowód: odpis zestawienia konta pozwanej – k.
37. Z dniem 14 sierpnia 2007 roku pozwana została skreślona listy studentów (...) z powodu zalegania z opłatą czesnego za ponad 2 miesiące. Dowód: odpis decyzji Dziekana (...)we W.z dnia 14 sierpnia 2007 r.– k.
42. W dniu 06 września 2011 roku (...) w W., na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności, dokonała przeniesienia szeregu wierzytelności na rzecz strony powodowej (obecnie) (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą w W., w tym również wierzytelność wobec pozwanej E. L.w kwocie 2 072 zł. Dowód: ⚫ odpis umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 06 września 2011 roku wraz z wyciągiem z załącznika do umowy sprzedaży wierzytelności – k. 38-39; ⚫ odpis pełny z KRS strony powodowej – k. 7-9. Pismem z dnia 09 września 2011 roku strona powodowa poinformowała pisemnie pozwaną o dokonanej cesji wierzytelności i wezwała ją do zapłaty w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania kwoty 3192,40 zł tytułem niespłaconego czesnego wraz z odsetkami ustawowymi. Dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 09 września 2011 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 40-41.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż pozwaną E. L.łączyła z (...)w W.umowa o naukę na kierunku (...), w trybie zaocznym, z którą związany był obowiązek uiszczania opłat w postaci czesnego w zadeklarowanym przez studenta systemie. Bezsporne jest także, że pozwana nie uregulowała opłat za naukę w miesiącu kwietniu 2007 roku w kwocie 662 zł oraz w miesiącach maj i czerwiec 2007 roku w kwotach po 705 zł, tj. w łącznej kwocie 2072 zł oraz to że strona powodowa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą w W.na mocy umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 06 września 2011 roku nabyła od tej Szkoły Wyższej prawa do istotnej wierzytelności wobec pozwanej.
Kwestią zaś wymagającą rozważania w niniejszej sprawie, była w pierwszym rzędzie ocena zasadności zgłoszonego przez pozwaną zarzutu przedawnienia. Kwalifikacja prawna umowy o warunkach odpłatności za studia jako umowy nazwanej uregulowanej w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym - Dz. U. z 2012 r., poz. 527 ze zm. (dalej p.s.w.) bądź umowy nienazwanej, do której należy stosować odpowiednio przepisy o umowie zlecenia (art. 750 k.c.) było do tej pory źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych.
Z jednej strony pojawiło się bowiem stanowisko, według którego na podstawie przepisów ustawy p.s.w. nie jest możliwa rekonstrukcja istotnych praw i obowiązków stron tej umowy. Wskazywano, że ustawa ta nie precyzuje essentialia negotii umowy łączącej studenta i uczelnię wyższą, wprowadzając jedynie w art. 160 ust. 3 obowiązek zachowania formy pisemnej i określenia w umowie warunków odpłatności za studia, innych zaś kwestii, w tym także terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego, nie reguluje. W konsekwencji przyjmowano, że skoro umowa o świadczenie usług edukacyjnych nie jest uregulowana wyczerpująco w ustawie p.s.w., to uzasadnione jest odpowiednie stosowanie przepisów o umowie zlecenia (art. 750 k.c.), a termin przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego określa wówczas art. 751 pkt 2 k.c. Zgodnie z odmiennym poglądem umowa będąca źródłem roszczeń o zapłatę czesnego nie jest umową o naukę w rozumieniu art. 751 pkt 2 k.c., lecz umową o warunkach odpłatności za studia.
Jest ona uregulowana w przepisie art. 160 ust. 3 ustawy p.s.w. i stanowi typ umowy nazwanej, co oznacza, iż nie ma do niej zastosowania art. 750 i nast. k.c. Ustawa o szkolnictwie wyższym, normując dany rodzaj stosunku prawnego, nie przewiduje przy tym szczególnego terminu przedawnienia poszczególnych, czy wszystkich roszczeń wywodzących się z tego stosunku prawnego. Skoro brak jest przepisu szczególnego, regulującego termin przedawnienia roszczenia wynikającego z umowy o warunkach odpłatności za studia, to znajduje zastosowanie 10 -letni termin przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c. Zasadniczo zatem w orzecznictwie sądów powszechnych można spotkać się ze stanowiskiem, iż roszczenie o zapłatę czesnego przedawnia się w okresach 10-letnich, 2 – letnich, ale również 3 – letnich, jako roszczenie o świadczenia okresowe.
Wychodząc naprzeciw opisanym wyżej problemom ustawodawca wprowadził zmiany w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym, dodając przepis regulujący termin przedawnienia roszczeń wynikających z umowy o świadczenie usług edukacyjnych. Zgodnie z art. 160a ust. 1 p.s.w. warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 5, oraz opłat za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1-6, a także wysokość tych opłat określa umowa między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Stosownie zaś do treści ust. 7 cytowanego przepisu roszczenia wynikające z umowy przedawniają się z upływem trzech lat. Powyższy przepis został dodany przez art. 1 pkt 105 ustawy z dnia11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 5 września 2014 r.) i wszedł w życie z dniem 01 października 2014 r., jednakże zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej znajduje on zastosowanie do umów w sprawie warunków odpłatności za studia lub usługi edukacyjne zawartych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.
Wobec jednoznacznej treści w/w przepisu bezprzedmiotowe stało się odnoszenie do twierdzeń podniesionych tak przez stronę powodową, jak i przez pozwaną, a dotyczących prawidłowej kwalifikacji umowy o świadczenie usług edukacyjnych i roszczeń z niej wynikających, a co za tym idzie także ustalenia terminu ich przedawnienia. Należy bowiem przyjąć, zgodnie z treścią tego przepisu, że termin przedawnienia roszczeń wynikających z umowy zawartej przez pozwaną z (...) w W.wynosi trzy lata. W świetle zaś przepisu art. 120 § 1 zd. 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Ogólne określenie terminu wymagalności znajduje się w art. 455 k.c., zgodnie z którym jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Podstawową zatem zasadą jest związanie terminem oznaczonym w umowie, wynikającym z ustawy albo z orzeczenia odpowiedniego organu. Wraz z jego nadejściem następuje wymagalność i zaczyna biec przedawnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2002 roku, IV CKN 862/00, niepublikowany).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zwrócić uwagę na fakt, że pozwana była zobowiązana do zapłaty rat miesięcznych w wysokościach: 662 zł do dnia 05 kwietnia 2007 roku, 705 zł do dnia 05 maja 2007 roku i 705 zł do 05 czerwca 2007 roku. Oznacza to, iż kwoty te stawały się wymagalne odpowiednio z dniem: 06 kwietnia 2007 roku, 06 maja 2007 roku i 06 czerwca 2007 roku. W rezultacie od tych dni należy liczyć trzyletni termin przedawnienia wynikający z przepisu art. 160a ust. 7 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 32 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw.
Tymczasem strona powodowa wniosła pozew w niniejszej sprawie w dniu 07 marca 2014 roku, czyli po upływie terminu przedawnienia. Nie ma przy tym znaczenia fakt, iż strona powodowa nabyła dochodzone w niniejszej sprawie wierzytelności jako niesporne i wymagalne. Wstąpienie bowiem przez osobę trzecią w prawa wierzyciela nie pogarsza sytuacji dłużnika ponieważ przysługują mu wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy (art. 513 § 1 k.c.). Dotyczy to również zarzutu przedawnienia, które nie ulega przerwaniu wskutek przejścia wierzytelności na inną osobę.
Zmiana dotyczy bowiem strony podmiotowej, a nie treści wierzytelności nabytej przez osobę trzecią (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04 września 2003 roku, I V CKN 430/01, LEX nr 466006). Wymaga przy tym podkreślenia fakt, iż wraz z roszczeniem głównym przedawnieniu uległy także dochodzone przez stronę powodową odsetki za opóźnienie. Do przedawnienia roszczeń z tego tytułu znajduje zastosowanie przepis art. 118 kc, wprowadzający trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe, z tym zastrzeżeniem, że roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2012 roku, I ACa 256/12, LEX nr 1220759; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2005 roku, III CK 307/04, LEX nr 277893).
W takiej zatem sytuacji, stosownie do przepisu art. 117 § 2 zd. 1 k.c., pozwana mogła uchylić się od zaspokojenia dochodzonych w sprawie roszczeń. Mając powyższe na względzie, na podstawie przytoczonych przepisów, należało orzec jak w punkcie I sentencji. Orzeczenie z punktu II wyroku oparte jest zaś na przepisach art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.