Court quashes acquittal for embezzlement due to failure to prove lack of intent to possess permanently. Verdict: partially_allowed
Legislator summary
AI generatedThe appellate court quashed the first-instance acquittal and remanded the case for retrial. The prosecution argued that the defendant's failure to pay lease installments and subsequent refusal to return the vehicle demonstrated an intent to permanently possess it, contrary to the lower court's finding. The court agreed, ruling that the defendant's awareness of her contractual obligations and her actions treating the car as her own constituted the necessary intent for the crime of embezzlement.
Legislator headnote
AI generatedArt. 284 § 2 k.k.; Art. 438 pkt 3 k.p.k.: The absence of animus rem sibi habendi (intent to permanently possess) is a requisite element of the crime of embezzlement; a defendant's awareness of contractual obligations and conduct treating the property as their own satisfies this requirement regardless of a declared willingness to return it.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt VI Ka 79/15
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Tomasz Skowron (spr.) Sędziowie SO Waldemar Masłowski SO Andrzej Wieja Protokolant Konrad Woźniak przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze Zbigniewa Jaworskiego po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. sprawy B. K. oskarżonej z art. 284 § 2 k.k. z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Zgorzelcu z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt II K 604/14 uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonej B. K. i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania Sygn. akt VI Ka 79/15
UZASADNIENIE
B. K. została oskarżona o to, że w dniu 4 października 2013 roku w Z., rejonu (...) przywłaszczyła pojazd marki M. (...) o nr rej. (...) o wartości 163,900 zł, powierzony jej na podstawie umowy leasingu nr (...) zawartej w dniu 11 marca 2013 roku z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., działając na szkodę (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., tj. o czyn z art. 284 § 2 kk. Sąd Rejonowy w Zgorzelcu wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014r. w sprawie sygn. akt II K 604/14 uniewinnił oskarżoną B. K. od popełnienia zarzucanego jej czynu i na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł prokurator zaskarżając orzeczenie Sądu I instancji w całości na niekorzyść oskarżonej B. K.. Powołując się na art. 438 pkt 3 kpk skarżący zarzucił wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a wyrażający się w przyjęciu, że oskarżona nie zrealizowała swoim zachowaniem znamion czynu z art. 284 § 2 kk, podczas gdy całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności zeznania R. K., T. M. oraz K.
W., a także dokumentacja dotycząca leasingu pojazdu, jak też jego prawidłowa analiza, czego nie dokonał Sąd I instancji, prowadzi do wniosku, iż oskarżona popełniła zarzucany jej czyn. Apelujący zgodnie z treścią art. 437 § 2 kpk wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zarzut błędnych ustaleń faktycznych zawarty w apelacji prokuratora jest zarzutem trafnym. Na uwzględnienie zasługuje sformułowany w apelacji oskarżyciela publicznego postulat o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu. Podstawą wydania wyroku uniewinniającego oskarżoną B. K. od popełnienia zarzucanego jej czynu przez sąd I instancji było ustalenie, iż jej działaniu nie towarzyszył zamiar określony jako animus rem sibi habendi. Ustalenie to w ocenie sądu odwoławczego jest ustaleniem błędnym.
Bezsporne w sprawie jest, że w maju 2013r. ( a więc już w dwa miesiące po zawarciu umowy leasingowej ) ze względu na trudności finansowe firma oskarżonej, która była leasingobiorcą – Fabryka (...) B. K.Spółka Jawna w Z. zaprzestałą spłacania rat leasingowych. Podobnie jak to, że w dniu 19.09.2013r. (...) sp. z o.o. w Ł. wypowiedział przedmiotową umowę leasingu zobowiązując do zwrócenia jej przedmiotu w terminie do 03.10.2013r. Przedmiotowy samochód został oskarżonej odebrany przez policję dopiero w dniu 27.03.2014r. przez okres zatem prawie pół roku oskarżona używała samochodu marki M. (...) w sposób bezprawny.
Błędnie ocenione przez sąd rejonowy wyjaśnienia oskarżonej spowodowały, iż sąd ten nie dopatrzył się w jej zachowaniu znamion występku przywłaszczenia powierzonej rzeczy ruchomej. Sąd ten w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( str. 4 uzasadnienia ) stwierdza, że nie znalazł podstaw do twierdzenia, iż zachowanie B. K. nakierowane było na pozbawienie leasingodawcy władztwa nad przedmiotem leasingu. Twierdził dalej, że oskarżona „nastawiona była na kontynuowanie leasingu” i nigdy nie „wypowiedziała, ani nie zamanifestowała, że nie zamierza zwrócić pojazdu właścicielowi”.
Tymczasem z zeznań świadka K. W. ( k. 141-142 ) wynika wbrew ustaleniom sądu, że oskarżona kilkakrotnie jedynie deklarowała spłatę zobowiązania ale tego nie uczyniła., że był utrudniony kontakt z oskarżoną. Podobnie zeznawali świadkowie T. M. ( k.142 ) i R. K. ( k.114-115 ) – pracownicy firmy (...), która z ramienia leasingodawcy zajmowała się windykacją po wypowiedzeniu przedmiotowej umowy. Z zeznań tych świadków wynika, że kontakt z oskarżoną był utrudniony i nie dotrzymywała ona umówionych terminów spotkań, pracownicy firmy (...) nie byli wpuszczani na teren posesji firmy (...).
Oskarżona też nie wywiązała się ze złożonego ( już w listopadzie 2013r. ) zobowiązania zwrócenia zaległości za leasing i odstawienia samochodu na parking w G.. Kompletnie nieprzekonywujące są w tej mierze wyjaśnienia oskarżonej, że pracownicy firmy (...) nie posiadali oryginałów udzielonych im pełnomocnictw, ani, że z przyczyn finansowych nie mogła odstawić samochodu na wyznaczony parking. Twierdziła, że auto cały czas nie było przez nią użytkowane i stało na terenie firmy. Z zeznań funkcjonariuszy policji M. S. ( k.156v.) i K.
D. ( k.156v. ) wynika bowiem, że nawet w dniu kiedy pojazd został oskarżonej odebrany nie było go na trenie firmy (...), a dopiero po kilkudziesięciu minutach jej córka przyjechała przedmiotowym samochodem. Zgodzić się należy ze skarżącym, że wbrew ustaleniom sądu meriti po stronie oskarżonej istniał zamiar określony w doktrynie prawa jako animus rem sibi habendi. Sąd odwoławczy nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia zachowania oskarżonej jak tylko chęć zatrzymania rzeczy dla siebie. To zaś chociażby w myśl cytowanego przez sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 6.01.1978 r.
V KR 197/77, ( OSNPG 1978, z.6, poz.64 ) wystarcza do przypisania wypełnienia znamion występku z art.284§2 k.k. Należy w tym miejscu przywołać orzeczenie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26.09.2012r. sygn. akt II AKa 269/12, ( LEX nr 1220382 ), iż obowiązek zwrotu bezprawnie zabranej lub przywłaszczonej rzeczy ciąży na każdym sprawcy przestępstwa kradzieży lub przywłaszczenia i gotowość wykonania tego obowiązku nie wyklucza przestępstwa. Wyżej już wskazano, że B. K. od maja 2013 r. nie płaciła już rat leasingowych.
We wrześniu 2013r. umowa ta została jej wypowiedziana i zażądano zwrotu jej przedmiotu. Oskarżona wbrew ustaleniom sądu I instancji nie inicjowała kontaktów z bankiem w sprawie „kontynuowania umowy leasingu”. Pomijając nieprzekonywujące wyjaśnienia oskarżonej co do braku właściwego umocowania pracowników firmy (...) do odzyskania leasingowanego przez nią samochodu zauważyć należy, że jak wynika z zeznań świadka R. K. ( k. 21 i k.114 ) w dniu 8 listopada 2013r. spotkała się ona z oskarżoną, która zobowiązała się do zapłaty zaległości wynikających z umowy leasingu i zwrotu jej przedmiotu do dnia 13 listopada 2013r.
Po tym terminie nie udało się jej już skontaktować z oskarżoną. Bez wątpienia zatem z całą pewnością można stwierdzić, że przynajmniej od tego momentu B. K. miała pełną wiedzę i świadomość odnośnie zaległości związanych z leasingowaniem samochodu marki M. i wynikających konsekwencji z tytułu wypowiedzenia jej umowy przez leasingodawcę. W związku z tym w czasie kiedy oskarżona mając pełną świadomość, że nie jest już uprawniona do decydowania o przedmiotowym pojeździe dysponowała nim jak właściciel ( co zresztą ustala sąd rejonowy ), nawet dokonując jego naprawy ( co wynika wprost z jej wyjaśnień ).
Bez znaczenia jest przy tym deklarowana przez oskarżoną gotowość zwrotu przedmiotu leasingu. Reasumując stwierdzić należy, że zarówno ustalenia sądu I instancji odnośnie braku znamion przywłaszczenia przedmiotowego samochodu, jak i dokonana przez ten sąd ocena prawna zachowania oskarżonej są wadliwe. Stąd też zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji przeprowadzi postępowanie w zakresie niezbędnym do wydania wyroku.
W szerokim zakresie może skorzystać z przepisu art. 442§2 k.p.k. Winien jest również poczynić prawidłowe ustalenia w zakresie czasu, kiedy u oskarżonej skrystalizował się zamiar przywłaszczenia. Wydaje się, iż zamiar przywłaszczenia samochodu może wynikać z niewywiązania się jego zwrotu po dacie, kiedy oskarżona była do tego zobowiązana w związku z wypowiedzeniem jej umowy o czym świadczą jej zachowania wobec przedstawicieli firmy windykacyjnej odmawiające wydania przedmiotowego pojazdu.