Appeal dismissed; vocational training period not counted as special conditions work for early pension.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the appellant's appeal against a lower court ruling denying early retirement based on special working conditions. The appellant argued that his vocational training period should count as special conditions work, but the court held that such periods are only equivalent to railway employment, not special conditions. Consequently, the appellant failed to prove the required 15 years of work in special conditions. The court found the lower court's evidence assessment correct and rejected the procedural violation claim.
Legislator headnote
AI generatedArt. 184 ust. 1 FUS; Art. 43 ust. 1 FUS; Art. 44 ust. 3 FUS; Art. 4 ust. 3 Rozp. Ministra Pracy z dnia 20.02.2000 r. Work performed during vocational training is equivalent to railway employment but does not constitute work in special conditions for early retirement purposes.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt III AUa 600/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska Sędziowie: SA Beata Michalska SA Iwona Szybka (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Kamila Tomasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. w Ł. sprawy J. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt: V U 1641/13, oddala apelację. Sygn. akt III AUa 600/14
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 07.11.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. W.. odmówił J. O. prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. ZUS uznał 9 lat 2 miesiące 28 dni pracy w warunkach szczególnych i 12 lat 9 miesięcy i 14 dni pracy na kolei. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 marca 2014r. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach: J. O. urodził się w dniu (...) W czerwcu 1968r. ukończył naukę w Szkole Podstawowej, a następnie ukończył (...) Szkołę Zawodową dla pracujących przy (...) w O.
W.. w zawodzie mechanika urządzeń kolejowych. Pierwotnie w (...) pracował na podstawie umowy o naukę zawodu z dnia 28.08.1968r. zawartej na okres do 16.07.1971r. przewidującej określone wynagrodzenie ucznia w wysokości uzależnionej od roku nauki . Praktyczną naukę zawodu ukończył w dniu 14.05.1971r. Po ukończeniu nauki zawodu J. O. podjął pracę w (...) od 2.08.1971r. w ramach wstępnego stażu pracy na stanowisku mechanika urządzeń kolejowych, a od 1.09.1971r. na stanowisku ślusarza remontu maszyn i pracował tam do 2.02.1974r.
W (...) ponownie podjął pracę od 21.05.1982r.na stanowisku ślusarza remontowego, a w dniu 22.01.1987r. uzyskał uprawnienia spawalnicze. Podczas nauki zawodu odwołujący przez trzy dni w tygodniu pracował w zakładach (...) w wymiarze 6 godzin dziennie do 16 roku życia, a następnie 8 godzin, natomiast przez pozostałe trzy dni tygodnia uczył się w przyzakładowej szkole zawodowej. Po odbyciu praktycznej nauki zawodu pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Jako spawacz pracował w (...) w O. W.. od 1.09.1985r. do 31.01.1989r. Na takie też stanowisko został przyjęty do pracy w Przedsiębiorstwie (...) w O.. od 2.02.1989r.
Świadectwo pracy z tego zakładu za cały okres zatrudnienia tj. od 2.02.1989r. do 31.03.1991r. wskazuje stanowisko spawacza. W aktach osobowych widnieją karty urlopowe świadczące o korzystaniu z urlopu bezpłatnego od 06.05.1989r. do 31.03.1990r. i od 1.04.1990r. do 31.12.1990r. Jest też adnotacja, że po urlopie bezpłatnym zakończonym 31.12.1990r. nie podjął pracy. Dlatego też faktyczny okres zatrudnienia w (...) to od 2.02.1989r. do 05.05.1989r., co odpowiada wnioskowi odwołującego się zawartemu w odwołaniu. W okresie od 17.04.1989r. do 5.09.1989r.
J. O. pracował jako spawacz w (...) Zakładzie Usługowo-Produkcyjnym (...), który zgłosił go do ubezpieczenie z przerwą od 17.07.1989r. do 21.07.1989r. Faktyczny okres pracy na stanowisku spawacza obejmuje okres od 17.04.1989r. do 16.07.1989r. i od 22.07.1989r. do 05.09.1989r. W okresie od 11.09.1989r. do 15.11.1989r. J. O. pracował jako spawacz na kontrakcie zagranicznym na W.. W okresie od 15.01.1990r. do 31.03.1992r. J. O. pracował na kontrakcie zagranicznym w Czechosłowacji stanowisku spawacza. Po tym czasie J. O. nie pracował już w szczególnych warunkach.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne. Powołał się na art.184 ust.1 i art. 32 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS oraz paragraf 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. ZUS zaliczył J. O. do pracy w szczególnych warunkach 9 lat 2 miesiące i 14 dni z tytułu zatrudnienia w (...) od 17.07.1971r. do 02.02.1974r. oraz od 21.05.1982r. do 31.01.1989r.
Odwołujący się domagał się zaliczenia całego okresu pracy w tym zakładzie tj. od 02.09.1968r. W tym czasie pracował jednak w oparciu o umowę o naukę zawodu i okres ten aczkolwiek zaliczany do lat pracy na kolei (co znajduje wyraz w ustalaniu stażu z art.40 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS ) nie jest jednak uznawany za okres pracy w szczególnych warunkach, gdzie wymogiem jest wykonywanie takiej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Uczniowie zawodu jako osoby poniżej 18 roku życia pracowali w obniżonym wymiarze czasowym, ich zatrudnienie nie było więc wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy i nie podlega uwzględnieniu.
Taką interpretację wspomnianych przepisów potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego np. wyrok z 20.01.2011r. ( (...) 169/10, wyrok z 24.04.2009r. (II UK 334/08) Zgodnie z art.13 w/w/ustawy z 2.07.1958r. o nauce zawodu ….( Dz.U nr 45 poz 226 ze zm) czas pracy młodocianych w wieku od 15 do 16 lat wynosił 6 godzin na dobę i 36 godzin tygodniowo, a młodocianych w wieku powyżej 16 lat obowiązywał normalny czas pracy ( ust 2). W myśl ust.3 tego przepisu, do czasu pracy młodocianych wliczało się czas dokształcania określonego w art.12 ust.2 i 3 bez względu na to czy nauka odbywa się w godzinach pracy czy poza godzinami pracy, jednak w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo.
Przyjmując więc, że odwołujący się po ukończeniu 16 roku życia pracował po 8 godzin dziennie, to jednak przez cały okres nauki w szkole pracował tylko przez trzy dni w tygodniu, zaś w pozostałe trzy dni uczył się w szkole i czas nauki wliczany był do obowiązującego go czasu pracy. Jako pełnowymiarowy okres pracy na kolei liczony może być więc dopiero okres od zakończenia nauki w szkole zakładowej, co według świadectwa ukończenia tej szkoły miało miejsce w dniu 26 06.1971r. Jak wynika z wpisu do legitymacji ubezpieczeniowej pierwsze zatrudnienie w (...) ustało 1.08.1971r., zatem dodatkowo jako zatrudnienie w pełnym wymiarze na kolei winien być więc uwzględniony do pracy w szczególnych warunkach okres od 26.06.1971r. do 1.08.1971r.
Jako praca w szczególnych warunkach podlega też uwzględnieniu praca na stanowisku spawacza świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresach: od 2.02.1989r. do 05.05.1989r., ( (...)), od 17.04.1989r. do 16.07.1989r. i od 22.07.1989r. do 05.09.1989r. (J. S.), od 11.09.1989r. do 15.11.1989r. i od 15.01.1990r. do 31.03.1992r.( (...)). Stanowisko spawacza wymienione jest w przepisach ogólnych – rozporządzenia z 07.02.1983r. w dziale XIV „prace różne” odnoszącym się do wszelkich branż pod poz.
12. Powyższe okresy nie są jednak wystarczające do uzupełnienia do wymaganych 15 lat, bo stanowią łącznie 3 lata 21 dni, a zaliczone jest tylko 9 lat 2 lat i 28dni. Sytuacji odwołującego się nie zmieniłoby nawet zaliczenie mu całej służby wojskowej do pracy w szczególnych warunkach, co jednak wątpliwe jest z uwagi na fakt, że przed powołaniem do jej odbycia odwołujący się nie pracował w szczególnych warunkach Apelację od powyższego wyroku wniósł J. O.. Postawił zarzut:
1. naruszenia art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz paragrafu 4 ust. 3 rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przez niewłaściwe ich zastosowanie i odmowę przyznania prawa do emerytury, art. 44 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez ich niezastosowanie i nieznanie okresu 1968-1972 jako pracy w warunkach szczególnych podczas, gdy istniały przesłanki do uznania tego okresu jako okresu pracy na kolei, co automatycznie kwalifikuje go jako okres pracy w warunkach szczególnych;
2. naruszenia prawa procesowego art. 233 par. 1 kpc i wykroczenie poza swobodną ocenę dowodów poprzez częściowe uznanie dowodu w postaci świadectwa pracy z (...). i wyłączenie z okresu pracy w warunkach szczególnych okresu od 2 września 1968r. do 25 czerwca 1971r. W konsekwencji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie prawa do emerytury, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja nie może odnieść skutku, albowiem wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z treścią art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153 z 2009r., poz. 1227 – tekst jednolity ze zm.), ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy, tj. po ukończeniu 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życia ustawy – na dzień 1 stycznia 1999r. osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) – 15 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy, to jest 25 lat. W myśl § 2 w/w rozporządzenia okresy pracy uzasadniające prawo do wcześniejszego świadczenia emerytalnego to okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Z ustaleń Sądu Okręgowego, które Sąd Apelacyjny uznaje za własne wynika, że J. O. nie spełnił wszystkich – przewidzianych w/w przepisach – przesłanek do nabycia prawa do emerytury, gdyż nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że ubezpieczony w spornym okresie od 2 czerwca 1968r. do 25 czerwca 1971r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym czasie wnioskodawca odbywał praktyczną naukę zawodu na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 2 lipca 1958 roku o nauce zawodu, przyuczenia do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958 roku, Nr 45, poz. 226 ze zm.).
Zgodnie zaś z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, okres nauki zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy na podstawie przepisów ustawy z 1958 roku o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy połączonej z obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej, nie stanowił okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej na zasadach określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2013 r.
II UK 341/12, L.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2012 r., II UK 96/11, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., II UK 169/10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2012 r., I UK 130/12). Według stanowiska Sądu Najwyższego - odmowa uwzględnienia okresu nauki zawodu jako okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wynika z połączenia nauki zawodu z obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej, wobec czego wykonywanie prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej - zwłaszcza w wypadku młodocianych – nie jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.).
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyczerpująco i prawidłowo wyjaśnił tę sporną kwestię. Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia art. 44 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz zarzut naruszenia § 4 ust.
3. Powołane w apelacji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w § 4 ust. 3 określa, że do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, zalicza się także okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. Zgodnie natomiast z art. 43 ustawy o emeryturach i rentach z FUS za okresy zatrudnienia na kolei uważa się okresy pozostawania w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych, w czasie których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy.
Jest niesporne, że w okresie od 2 czerwca 1968r. do 25 czerwca 1971r. J. O. nie wykonywał zatrudnienia na kolei w rozumieniu art. 43 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W tym czasie J. O. pracował w oparciu o umowę o naukę zawodu. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS okres wykonywania przed dniem 1 stycznia 1975 r. pracy w kolejowej jednostce organizacyjnej na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub odbycia wstępnego stażu pracy jest okresem równorzędnym do zatrudnienia na kolei.
A skoro tak, to okres ten nie jest okresem o którym mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia i dlatego nie może być uznany za okres pracy w warunkach szczególnych. Do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach - zgodnie z § 4 rozporządzenia zalicza się bowiem okresy zatrudnienia na kolei, o których mowa w art. 43 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie dotyczy to natomiast okresów równorzędnych z okresami zatrudnienia wymienionych w art. 44 tej ustawy. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 października 2008 r., III AUa 294/08, L.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 lutego 2014, III AUa 581/13).
Okres praktycznej nauki zawodu, jako okres równorzędny do zatrudnienia na kolei jest okresem uwzględnianym przy ustalaniu prawa do emerytury kolejowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury kolejowej uwzględnia się okresy pracy na kolei i pracy równorzędnej z pracą na kolei oraz okresy zaliczalne do pracy na kolei, będące okresami składkowymi lub nieskładkowymi w rozumieniu ustawy. Wnioskodawca nie ubiega się o emeryturę kolejową, a o emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 184 FUS.
Chybiony okazał się zarzut naruszenia prawa procesowego art. 233 par. 1 kpc. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny dowodów i doszedł do trafnego wniosku, że okres od 2 września 1968r. do 25 czerwca 1971r. nie jest okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Reasumując, ubezpieczony nie wykazał, że w spornym okresie od 2 września 1968r. do 25 czerwca 1971r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych, tym samym nie udowodnił 15 – letniego okresu takiej pracy i nie spełnił warunku do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Uznany przez organ rentowy okres pracy w warunkach szczególnych, to 9 lat, 2 miesiące i 28 dni. Uznany dodatkowo przez Sąd Okręgowy okres, to 3 lata i 21 dni, przy czy Sąd Okręgowy podwójnie zaliczył okres od 17 kwietnia 1989r. do 5 maja 1989r. Nie mniej okres ten prawidłowo wyliczony i tak nie uzupełnia stażu szczególnego do wymaganych ustawowo 15 lat. Nie uzupełnia tego stażu także okres służby wojskowej pełnionej w okresie od 29 kwietnia 1977r. do 30 grudnia 1977r., bo jest to tylko 8 miesięcy. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji swojego wyroku.
Sędziowie Przewodniczący