Consumer loan contract partially voided for excessive fees; court awards reduced claim plus interest.

Sygnatura akt II Ca 31/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Serafin-Tabor po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa Kancelaria (...) Spółka Akcyjna w K. przeciwko A. T. o zapłatę na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2014r., sygnatura akt I C 2306/14/P.

1. zmienia zaskarżony wyrok nadając mu brzmienie: „I. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 204,69 zł (dwieście cztery złote i sześćdziesiąt dziewięć groszy ) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 kwietnia 2014 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałej części; III. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 7 zł (siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.”;

2. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE

Apelacja strony pozwanej była uzasadniona i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku. Ustalenia Sądu Rejonowego są prawidłowe i Sąd odwoławczy przyjmuje je za własne, czyniąc je tym samym podstawą swojego rozstrzygnięcia. Za zasadne Sąd Okręgowy uznaje zarzuty naruszenia art. 232 k.p.c. i art. 339 k.p.c., albowiem Sąd Rejonowy w sposób nieuprawniony przyjął, iż strona powodowa nie przedstawiła dowodów potwierdzających przynajmniej częściową zasadność dochodzonego przez nią roszczenia i jej żądanie nie może zostać uwzględnione żadnej części.

Zgodnie z art. 339 k.p.c. jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w sprawie, sąd wyda wyrok zaoczny. W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. W przytoczonych przez siebie okolicznościach faktycznych strona powodowa powoływała się na nabycie od cedenta - (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. (na podstawie umowy przelewu z dnia 6 grudnia 2013 roku) przysługującej jej względem pozwanego wierzytelności.

Wierzytelność ta wynikała z zawartej przez pozwanego w dniu 16 sierpnia 2008 roku z cedentem umowy pożyczki na kwotę 1500 zł, która miała zostać spłacona do dnia 24 sierpnia 2009 roku wraz z oprocentowaniem. Dalej strona powodowa wskazywała, że strony umowy pożyczki uzgodniły i zaakceptowały, iż całkowity koszt pożyczki wynosił będzie 2541, 96 zł, w tym 259, 69 zł stanowić będzie oprocentowanie. Do pozwu zostały dołączone kserokopie następujących dokumentów: umowy przelewu wierzytelności z dnia 6 grudnia 2013 roku z załącznikiem, zawiadomienia o dokonaniu cesji, umowy pożyczki, potwierdzenia otrzymania gotówki.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie domniemanie wynikające z art. 339 § 2 k.p.c. jedynie zastępuje postępowanie dowodowe i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości (zob. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 lutego 1972 roku, III CRN 539/71, OSNCP 1972/7-8/150). Przyjmuje się również, iż niezależnie od ustalenia podstawy faktycznej sąd zawsze zobowiązany jest rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego. Negatywny wynik takiej analizy powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1972 roku, III CRN 30/72, Lex nr 7094).

Sąd Rejonowy uprawniony był zatem do zweryfikowania twierdzeń strony powodowej w oparciu o zaoferowany przez nią materiał dowodowy, jak również dokonać oceny zgłoszonego przez nią żądania w oparciu o przepisy prawa materialnego. Sąd Okręgowy nie podziela jednak dokonanej przez ten Sąd oceny, iż strona powodowa nie udowodniła, by umowa przelewu wierzytelności obejmowała przysługującą jej wierzytelność względem pozwanej z następujących powodów. Trudno uznać za przekonywujący argument Sądu pierwszej instancji, by strona powodowa nie udowodniła, że pozwana zawarła umowę z cedentem.

Faktem jest, że umowa pożyczki została zawarta z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w S., a umowa przelewu wierzytelności z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w P., niemniej nie sposób zasadnie twierdzić, że są to dwa odrębne podmioty. Zarówno bowiem w umowie pożyczki jak i umowie przelewu istnieją dane identyfikujące (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, które wskazują w sposób niebudzący wątpliwości, iż jest to ten sam podmiot. Wskazuje na to nie tylko tożsama nazwa tej spółki ale również tożsame numery KRS ( (...)) i NIP (...) które w zestawieniu z twierdzeniami pozwu, dotyczącymi podstawy faktycznej żądania i brakiem stanowiska pozwanej, należy uznać za pozwalające na identyfikację cedenta w sposób wykluczający uznanie, iż jest to inny podmiot, od tego z którym pozwana zawarła umowę pożyczki.

Nawiasem mówiąc, okoliczności te dają się również zweryfikować w powszechnie dostępnej na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości informacji o podmiotach ujawnionych w KRS. Nie jest również dla Sądu Okręgowego przekonywujący argument, iż niemożliwym jest wyprowadzenie wniosku, że umowa przelewu wierzytelności zawarta przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w P. i stronę powodową obejmuje wierzytelność przysługującą względem pozwanego. Przywiązując nadmierną wagę do określonego w umowie przelewu kosztu brutto pożyczki, Sąd Rejonowy stracił zupełnie z pola widzenia to, że w załączniku do umowy przelewu została określona osoba pozwanego ( imię, nazwisko, adres i numer PESEL), numer umowy , data jej zawarcia , kwota przekazana w ramach umowy , kwota za obsługę w domu i dane te dokładnie odpowiadają danym z przedłożonej przez stronę powodową umowy pożyczki, którą zawarł pozwany .

Nie może być zatem wątpliwości również i to, że przedmiotem przelewu była wierzytelność wynikająca z pożyczki numer (...) z dnia 16 sierpnia 2008 roku, znajdującej się na k. 16 – 17, skoro wprost stanowi o tym załącznik do tej umowy. Wysokość kwoty brutto przelewanej wierzytelności jest kwestią drugorzędną i może wpływać co najwyżej na ocenę wysokości dochodzonego roszczenia. Co do wysokości dochodzonego przez stronę powodową roszczenia zauważyć należy, że do umowy pożyczki, jaką zawarł pozwany, zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2001 roku o kredycie konsumenckim (Dz.

U. z 2001 roku, Nr100, poz. 1081), z uwagi na brzmienie art. 66 ust. 1 ustawy 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, stanowiącym, że do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 7 a ustawy o kredycie konsumenckim z 2001 roku łączna kwota wszystkich opłat, prowizji oraz innych kosztów związanych z zawarciem umowy o kredyt konsumencki (z wyłączeniem udokumentowanych i lub wynikających z innych przepisów kosztów, związanych z ustanowieniem, zmianą lub wygaśnięciem ubezpieczeń lub zabezpieczeń), nie może przekroczyć 5 % udzielonego kredytu konsumenckiego.

Wysokość udzielonej pozwanemu pożyczki wynosiła 1500 zł, a zatem suma wszystkich opłat nie może być wyższa niż 5 %, czyli 75 zł. Obciążenie konsumenta wyższymi opłatami, niż to wynika z art. 7a ustawy z 2001 roku (w tym za tzw. obsługę pożyczki w domu), skutkować musi stwierdzeniem nieważności umowy w tym zakresie w oparciu o art. 58 § 3 k.c. Zgodnie z tym przepisem czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna, przy czym w sytuacji, gdy nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotnie tych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Nie może budzić wątpliwości, iż w analizowanym przypadku mamy do czynienia z utrzymaniem skuteczności umowy przy jednoczesnej nieważności jej postanowień sprzecznych z prawem. Żadne bowiem okoliczności sprawy nie wskazują na to, by strony nie zawarły umowy na warunkach określonych w przepisach, obowiązujących w dacie jej zawarcia. Strona pozwana w apelacji zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w części i obecnie domaga się zasądzenia od pozwanej kwoty 204, 69 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Żądanie to należy uznać za usprawiedliwione. Udzielona kwota pożyczki wynosiła 1500 zł, do tego należy dodać 5 % tytułem opłat. Nie można odmówić stronie powodowej możliwości dochodzenia odsetek, których nie obejmuje regulacja z art. 7a ustawy o kredycie konsumenckim z 2001 roku, a które strony zastrzegły w umowie jako odsetki maksymalne do oznaczonej kwoty 259,69 zł . Zatem żądanie, o którym mowa w apelacji jest usprawiedliwione. Od tej kwoty, obejmującej również częściowo odsetki, strona powodowa może dochodzić odsetek od dnia wniesienia pozwu, zgodnie z art. 482 § 1 k.c. Z powyższych powodów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. O kosztach procesu za pierwszą instancję orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., zaś o kosztach drugiej instancji na podstawie art. 98 k.p.c. W pierwszej instancji strona powodowa utrzymała się ze swoim żądaniem w 23 % i taką część kosztów winna jej zwrócić pozwana.

Poniesione w pierwszej instancji przez stronę powodową koszty wyniosły 30 zł. W związku z powyższym pozwana wina zapłacić tytułem kosztów kwotę 7 zł. Koszty drugiej instancji wobec uwzględnienia apelacji w całości obejmują opłatę od apelacji w kwocie 30 zł.