Legislator Case Law & Legislation
I C 211/14 AI generated

Court partially allowed non-material damage claim for grief over stepson's death, awarding 40k PLN after deducting prior settlement.

Case Number I C 211/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The court partially dismissed the plaintiff's claim for 80,000 PLN in damages for the death of her stepson, awarding 40,000 PLN instead. The plaintiff argued that the strong emotional bond constituted non-material harm, while the defendant contended that nostalgia alone did not qualify as legal injury. The court recognized the severe psychological trauma caused by the sudden death of a close family member but reduced the award by the amount previously paid by the defendant.

Legislator headnote

AI generated

Art. 446 § 4 k.c.; Art. 481 § 1, 2 k.c.; Art. 100 k.p.c.; Art. 113 ust. 1, 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: A claim for non-material damage based on grief over the death of a close relative is admissible if a significant emotional bond existed, but the award must account for any prior settlements reached between the parties.

Keywords

AI generated
non-material damage grief and sorrow stepson death civil compensation court costs allocation prior settlement deduction psychological trauma

Cited Legislation

AI generated
Art. 446 § 4 k.c.
kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia zgodnie z art. 446 § 4 k.c. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 9 marca 2013 r.
Art. 481 § 1 i 2 k.c.
O odsetkach od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw.
Art. 817 § 1 k.c.
z art. 817 § 1 k.c. Jak wynika z akt niniejszej sprawy pozwany decyzją z dnia 8 marca 2013 r.
Art. 100 k.p.c.
Dlatego też stosownie do art. 100 k.p.c. Sąd obciążył strony w równym stopniu kosztami procesu.
Art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2010.90.594 j.t.) obciążył pozwanego z tytułu tej opłaty kwotą 2.000 zł (odpowiednio do procentu, w jakim przegrał sprawę - 4.000 zł x 50 %).
Art. 113 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
z art. 113 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2010.90.594 j.t.) nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży z zasądzonego na jej rzecz roszczenia kwotę 1.500 zł tytułem brakującej opłaty od pozwu (pkt 3 wyroku).
art. 446 § 4 k.c
kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia zgodnie z art. 446 § 4 k.c.
art. 817 § 1 k.c
art. 100 k.p.c
Dlatego też stosownie do art. 100 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I C 211/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2014r. SĄD OKRĘGOWY w ŁOMŻY w WYDZIALE I CYWILNYM, w składzie: PRZEWODNICZĄCY: SSO ANDRZEJ KORDOWSKI PROTOKOLANT: MONIKA CHRZANOWSKA po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2014r. r. w Ł. na rozprawie, sprawy z powództwa E. L. przeciwko Towarzystwu (...) w W. o zapłatę 80.000 zł.

1. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) w W. na rzecz powódki E. L. kwotę 40.000 / czterdzieści/ tysięcy złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 marca 2013r. do dnia zapłaty;

2. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3. nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży od pozwanego Towarzystwa (...) w W. kwotę 2.000 / dwa tysiące/ złotych oraz od powódki E. L. z zasądzonego roszczenia kwotę 1.500 /jeden tysiąc pięćset/ złotych tytułem brakującej opłaty od pozwu;

4. pozostałe koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi. Sygn. akt I C 211/14

UZASADNIENIE

Powódka E. L. wniosła o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego Towarzystwa (...) w W. kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia zgodnie z art. 446 § 4 k.c. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 9 marca 2013 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powódka wskazała, iż w wyniku wypadku drogowego z dnia 19 sierpnia 2012 r. śmierć poniósł jej pasierb S. L.. Pojazd sprawcy tego wypadku dacie zdarzenia posiadał u pozwanego obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Powódka w dniu 8 października 2012 r. zgłosiła pozwanemu roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną przez nią krzywdę w związku ze śmiercią pasierba. Pozwany przyznał na jej rzecz kwotę 10.000 zł. Powódka wskazała, iż więź łącząca ją z pasierbem była niezwykle silna i do dnia dzisiejszego nie może pogodzić się z jego śmiercią. Dlatego też jej roszczenie należy uznać za słuszne i w pełni uzasadnione. Podniosła, iż śmierć pasierba wywołała u niej głębokie i dotkliwe przeżycia o charakterze niemajątkowym, które powinny być odpowiednio wynagrodzone.

Powódka podała, iż żądanie zasądzenia od pozwanego odsetek od dnia 9 marca 2013 r. podyktowane jest faktem, iż decyzja pozwanego z dnia 8 marca 2013 r. była wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Pozwany Towarzystwo (...) w W. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew, pozwany, kwestionując żądanie co do zasady, stwierdził, iż powódka nie wykazała zaistnienia krzywdy. Jego zdaniem nie jest krzywdą nostalgia i smutek związany ze śmiercią pasierba.

Sama okoliczność, iż powódka była macochą S. L. nie jest wystarczająca do uznania, iż przysługuje jej zadośćuczynienie. Podniósł, iż powódka tworzy z ojcem zmarłego pełną rodzinę, posiadają własne dzieci. Zdaniem pozwanego relacje, o których pisze powódka nie miały cechy, o której mowa w art. 446 § 4 k.c. Z ostrożności procesowej pozwany wskazał, iż kwota 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia nie ma oparcia w realiach sprawy. W ocenie pozwanego jest ona rażąco wygórowana. Pozwany podniósł, iż powódka nie zaoferowała żadnych dowodów na okoliczność wzmożonych cierpień i poczucia krzywdy.

Jej stan zdrowia nie ucierpiał, nie leczy się, nie korzysta z opieki psychologa, prowadzi taki sam tryb życia jak przed śmiercią pasierba. Ma ona własne małoletnie dzieci. Nie udowodniła, iż w jakiś szczególny sposób śmierć pasierba wywarła takie skutki, które obligowałyby zobowiązanego do zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje. W wyniku obrażeń doznanych w wypadku samochodowym z dnia 19 sierpnia 2012 r. zmarł S. L.. Prawomocnym postanowieniem z dnia 31 grudnia 2012 r. o sygn. Ds. (...)Prokurator Rejonowy w Augustowie umorzył śledztwo w sprawie powyższego wypadku wobec śmierci sprawcy przestępstwa M.

D.. M. D., jako posiadacz kierowanego przez nią w chwili wypadku pojazdu, w dacie zdarzenia korzystała z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z pozwanym Towarzystwem (...) w W.. S. L. w chwili wypadku miał 9 lat. Ukończył klasę III szkoły podstawowej. Był uczniem spokojnym, zrównoważonym, czynił duże postępy w procesie dydaktycznym, nie sprawiał problemów wychowawczych. Dziecko to było zadbane, punktualne, regularnie uczęszczało na zajęcia szkolne i pozaszkolne, zawsze było przygotowane do zajęć.

S. L. był pasierbem E. L.. Jego ojciec R. L. po rozstaniu ze swoją pierwszą żoną M. D., a matką S. L., pozostawał w konkubinacie z E. L.. Mieszkali oni razem początkowo wraz z rodzicami R. L. w ich mieszkaniu, następnie przeprowadzili się do osobnego mieszkania, a wraz z nimi od 2005 r. mieszkał S. L.. Związek małżeński rodziców biologicznych S. L. został rozwiązany przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2006 r. sygn. akt VI RC 2704/05. Następnie postanowieniem z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt III Nsm 9/08 Sąd Rejonowy w Grajewie ustalił miejsce pobytu tego małoletniego przy jego ojcu R.

L.. W dniu 27 września 2008 r. R. L. i E. L. zawarli związek małżeński. W listopadzie 2008 r. S. L. został zameldowany na pobyt stały w miejscu zamieszkania jego ojca i E. L. w G., przy Placu (...). E. L. opiekowała się S. L. od ukończenia przez niego 2 roku życia. Zajmowała się nim, jak rodzona matka i traktowała go jak własnego syna. Miała z nim bardzo dobre relacje. E. L. wykazywała duże zainteresowanie postępami edukacyjnymi i wychowawczymi S. L., często kontaktując się z wychowawcą, zawsze uczestnicząc w zebraniach rodzicielskich, aktywnie biorąc udział w organizacji wydarzeń oraz imprez klasowych.

Dzięki wsparciu wychowawczemu i finansowemu E. L., S. L. uczestniczył w konkursach i zajęciach szkolnych o charakterze komercyjnym. Powódka, gdy została poinformowana o śmierci S. L., zasłabła i została zabrana karetką pogotowia ratunkowego do szpitala. Przeżywała ona bardzo śmierć S. L.. Po jego śmierci była załamana, przybita, zamknięta w sobie, unikała rozmów i kontaktów z innymi ludźmi. Przez pewien czas czuła się winną zdarzenia, gdyż nakłoniła S. L. do wyjazdu do matki celem spotkania się z nią. Do chwili obecnej odczuwa smutek i przeżywa śmierć pasierba, zwłaszcza w trakcie rozmów o jego śmierci.

W sytuacjach zdenerwowania z tego powodu przyjmuje krople uspokajające. Powódka co tydzień jeździ na miejsce tragicznego wypadku i zapala świece, bardzo często chodzi również na grób S. L.. Przez długi okres czasu nosiła żałobę po śmierci pasierba. Aktualnie E. L. ma 37 lat. Pozostaje ona w związku małżeńskim z R. L. i razem z nim wychowuje jego syna z pierwszego małżeństwa - K. L. (lat 13) oraz ich wspólnego syna B. L. (lat 7). Powódka nie pracuje zarobkowo, zajmuje się dziećmi i domem. Jeszcze przed przedmiotowym wypadkiem powódka miała problemy zdrowotne z sercem i w związku z tym pozostaje pod opieką lekarza kardiologa.

Pozwany w wyniku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego decyzją z dnia 8 marca 2013 r. przyznał, a następnie wypłacił powódce E. L. kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następujące dowody: zeznania świadków: A. K. (k. 56 – od 00:16:12 do 00:20:25 min. nagrania) i E. P. (k. 56 – od 00:22:16 do 00:25:14 min. nagrania), akta szkody Towarzystwa (...) w W.. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Przedmiotowe powództwo, oparte na przepisie art. 446 § 4 k.c., zasługuje na częściowe uwzględnienie.

W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach szkodowych niewątpliwa jest odpowiedzialność pozwanego Towarzystwa (...) za następstwa wypadku z dnia 19 sierpnia 2012 r., w wyniku którego poniósł śmierć S. L.. Pozwany w trakcie likwidacji szkody przyznał i wypłacił powódce kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. Stosownie do treści art. 446 § 4 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. wyrok z 10 grudnia 1969 r., III PRN 77/69, OSNC 1970/9/160) wynika, iż konkretyzacja tego, kto jest w danym wypadku najbliższym członkiem rodziny, należy do sądu orzekającego.

Stosownie do okoliczności danego wypadku za najbliższego członka rodziny można również uznać macochę, zwłaszcza wtedy, gdy uzasadniają to pozytywnie ocenianie w świetle zasad współżycia społecznego stosunki łączące macochę i pasierba. W orzecznictwie przyjmuje się, że zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. pozwala kompensować krzywdę, a zatem negatywne skutki zdarzenia, ale o charakterze niemajątkowym (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2013 r., I ACa 107/13, Lex 133749, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 lutego 2012 r., I ACa 1190/12, Lex 1311990).

Zadośćuczynienie to nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej. Jego celem jest kompensacja doznanej krzywdy – złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc pokrzywdzonemu w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym sytuacji. Na rozmiar krzywdy mają wpływ: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne, poczucie osamotnienia i pustki, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez zmarłego, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistości i zdolność do jej zaakceptowania oraz wiek pokrzywdzonego.

Wskazać należy na potrzebę indywidualizowania oceny krzywdy, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, przy odwołaniu do kryteriów obiektywnych, a nie subiektywnych odczuć pokrzywdzonego. Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy. Jego rozmiar jest zatem odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar. Przesłanka „przeciętnej stopy życiowej” społeczeństwa ma charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1266/00, z dnia 3 czerwca 2011 r.

III CSK 279/10, oraz z dnia 10 maja 2012 r. IV CSK 416/11, niepubl.). Mając na uwadze poczynione w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne oraz przytoczone poglądy judykatury, które Sąd Okręgowy w pełni podziela, należy stwierdzić, iż niewątpliwie E. L. należy do najbliższych członków rodziny zmarłego S. L. i w związku z jego śmiercią doznała krzywdy. Z zebranych w sprawie dowodów w postaci przede wszystkim zeznań świadków: A. K. (k. 56 – od 00:16:12 do 00:20:25 min. nagrania) i E. P. (k. 56 – od 00:22:16 do 00:25:14 min. nagrania) wynika, iż przed przedmiotowym wypadkiem od ukończenia przez S. L. 2 roku życia opiekowała się nim E. L..

Wychowywała ona go bez zarzutów, traktując go jak własnego syna. Miała z nim bardzo dobre relacje. Świadkowie podali, iż gdy powódka dowiedziała się o śmierci S. L., zasłabła i została zabrana karetką pogotowia ratunkowego. Z zeznań świadków wynika, iż powódka przeżyła bardzo śmierć pasierba, po jego śmierci była załamana, przybita, zamknięta w sobie, unikała rozmów i kontaktów z innymi ludźmi. Zdaniem świadka A. K. (k. 56 – od 00:16:12 do 00:20:25 min. nagrania) powódka do dnia dzisiejszego jest załamana, przeżywa stres, co tydzień jeździ na miejsce wypadku i zapala tam świeczki oraz chodzi na cmentarz.

W jej mieszkaniu wiszą zdjęcia S. L.. Świadek E. P. (k. 56 – od 00:22:16 do 00:25:14 min. nagrania) potwierdziła, iż po śmierci pasierba powódka bardzo często chodziła na jego grób. Ponadto świadek wskazała, iż powódka przez długi okres czasu nosiła żałobę po śmierci S. L.. Powódka w swoich wyjaśnieniach podniosła, iż przez pewien czas czuła się winną zaistniałego zdarzenia, gdyż nakłoniła S. L. do wyjazdu do matki celem spotkania się z nią. Ponadto wskazała, iż do dnia dzisiejszego w trakcie rozmów na temat śmierci jej pasierba odczuwa negatywne emocje, zdenerwowanie i w związku z tym przyjmuje krople uspokajające.

Jak wynika z zeznań powódki i dokumentów zgromadzonych w aktach szkodowych aktualnie pozostaje ona w związku małżeńskim z R. L., z którym mieszka i wychowuje jego dziecko z poprzedniego małżeństwa oraz ich wspólnego syna. Nie pracuje ona zarobkowo i zajmuje się opieką nad dziećmi. Ze znajdującej się w aktach szkodowych opinii wychowawcy klasy, do której uczęszczał S. L. wynika, iż E. L. wykazywała duże zainteresowanie postępami edukacyjnymi i wychowawczymi S. L., często kontaktując się z wychowawcą, zawsze uczestnicząc w zebraniach rodzicielskich, aktywnie biorąc udział w organizacji wydarzeń oraz imprez klasowych.

Dzięki wsparciu wychowawczemu i finansowemu E. L., S. L. uczestniczył w konkursach i zajęciach szkolnych o charakterze komercyjnym. Wszystkie wymienione powyżej dowody Sąd ocenił jako wiarygodne. Zeznania świadków są obiektywne, spójne i bezsprzeczne oraz korespondują wzajemnie ze sobą oraz z wyjaśnieniami powódki, a także z dokumentami znajdującymi się w dołączonych do tej sprawy aktach szkodowych, których rzetelność i prawdziwość nie budzi żadnych wątpliwości. Wiarygodność zebranych w sprawie dowodów nie była kwestionowana.

Wskazane powyżej okoliczności wskazują niewątpliwe na to, iż tragiczna i niespodziewana śmierć pasierba powódki była dla niej szokiem. Śmierć S. L. – osoby dla powódki najbliższej, z którą była bardzo zżyta emocjonalnie – była bardzo traumatycznym przeżyciem, które miało znaczny wpływ na jej codzienne życie. Nie budzi wątpliwości, iż po śmierci S. L. powódka odczuwała cierpienia psychiczne – w szczególności smutek, żal, przygnębienie, poczucie krzywdy. Odczuwane przez powódkę cierpienia psychiczne były tym bardziej dotkliwe, iż łączyły ją ze zmarłym nagle pasierbem bardzo pozytywne więzi.

Powódka wraz z ojcem S. L. zajmowała się jego wychowaniem praktycznie od ukończenia przez niego 2 lat. Niewątpliwie nadal odczuwa ona i będzie odczuwała brak pasierba w różnych sytuacjach życiowych, co może wywoływać negatywne emocje. Przy ustalaniu wysokości należnego powódce zadośćuczynienia Sąd miał na względzie wszystkie wskazane powyżej okoliczności, jak również wysokość otrzymanej wcześniej kwoty z tego tytułu przez powódkę – 10.000 zł. Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie odpowiednią kwotą zadośćuczynienia jest kwota 50.000 zł.

Dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 40.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 marca 2013 r. do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku). W pozostałym zakresie Sąd powództwo, jako wygórowane, oddalił (pkt 2 wyroku). O odsetkach od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 817 § 1 k.c. Jak wynika z akt niniejszej sprawy pozwany decyzją z dnia 8 marca 2013 r. zakończył postępowanie likwidacyjne, przyznając powódce wskazaną wyżej kwotę tytułem zadośćuczynienia.

Uzasadnionym zatem było określenie początkowej daty płatności odsetek od zasądzonej w wyroku kwoty, zgodnie z żądaniem pozwu, na dzień 9 marca 2013 r. Powódka wygrała proces w 50 %. Dlatego też stosownie do art. 100 k.p.c. Sąd obciążył strony w równym stopniu kosztami procesu. Powódka uiściła opłatę od pozwu w wysokości 500 zł (wymagana w tej sprawie opłata od pozwu wynosi 4.000 zł). Z uwagi na to, iż w sprawie pozostała nieuiszczona opłata od pozwu w wysokości 3.500 zł, Sąd na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2010.90.594 j.t.) obciążył pozwanego z tytułu tej opłaty kwotą 2.000 zł (odpowiednio do procentu, w jakim przegrał sprawę - 4.000 zł x 50 %).

Ponadto na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2010.90.594 j.t.) nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży z zasądzonego na jej rzecz roszczenia kwotę 1.500 zł tytułem brakującej opłaty od pozwu (pkt 3 wyroku). Pozostałe koszty procesu w postaci kosztów zastępstwa procesowego Sąd zniósł wzajemnie między stronami na podstawie art. 100 k.p.c. (pkt 4 wyroku). Mając powyższe na uwadze, na podstawie wskazanych wyżej przepisów orzeczono, jak w sentencji wyroku.