Appeal court quashes fraud conviction due to expert report errors and lack of evidence on signature authorship.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal quashed the first-instance conviction for fraud and ordered a retrial. The lower court failed to summon the expert witness to clarify that the signature on the mortgage contract was not made by the defendant, despite the expert's report only stating it was not his. Additionally, the court ignored evidence suggesting the defendant did not take possession of the property until years after the alleged crime. The appellate court ruled that these procedural and evidentiary defects required a new trial to properly verify the signature authorship.
Legislator headnote
AI generatedArt. 4 k.p.k.; Art. 5 k.p.k.; Art. 286 § 1 k.k.; Art. 294 § 1 k.k.; Art. 297 § 1 k.k.; Art. 64 § 1 k.k.; Art. 11 § 2 k.k.; Art. 33 § 2 k.k.; Art. 46 § 1 k.k.; Art. 7 k.p.k.; Art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11§ 3 k.k.; Art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.: Where an expert report fails to definitively establish the authorship of a signature or ignores contradictory evidence regarding the defendant's conduct, the court must summon the expert to the trial and admit further evidence to objectively verify the facts before convicting.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt II AKa 104/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 maja 2014roku Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA – Paweł Rysiński Sędziowie SA – Hanna Wnękowska (spr) SO (del) – Przemysław Filipkowski Protokolant – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska przy udziale Prokuratora Leszka Woźniaka po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 roku sprawy D. W. (1) oskarżonego o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 roku sygn. akt XII K 229/12 zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
D. W. (1) został oskarżony o to, że: w Banku (...) SA Oddział w W. ul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w/wskazany bank, wprowadzając w błąd pracowników w/w banku co do zamiaru spłaty zobowiązania, własnej zdolności kredytowej oraz stanu cywilnego w ten sposób, że w dniu 23 kwietnia 2004 r. złożył w w/w banku podrobione zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach w firmie (...) (...) ul. (...) (...)w W. oraz wniosek kredytowy, w którym złożył nieprawdziwe oświadczenie co do swojego stanu cywilnego, na podstawie których to dokumentów w dniu 26 maja 2004 r. zawarł umowę kredytu hipotecznego na zakup budynku mieszkalnego przy ul. (...) w miejscowości E. gm.
W., w realizacji której w/w bank dokonał wypłaty w dniu 27 maja 2004 r. kwoty kredytu stanowiącej mienie znacznej wartości tj. 675 000 zł na szkodę banku, przy czym czynu tego dopuścił się przed upływem 5 lat od odbycia kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za inne przestępstwo podobne, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Zaskarżonym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 roku oskarżony D.
W. (1) został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, z tym, że przyjęto, iż czynu tego dopuścił się w warunkach art. 64 § 1 k.k. i na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. został skazany a na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11§ 3 k.k. wymierzono mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 33 § 2 k.k. – karę grzywny w wymiarze 40 stawek dziennych po 10 zł każda stawka; na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązano oskarżonego do naprawienia w części szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Banku (...) SA ul. (...) w W. kwoty 200 000 zł.
Od wyroku tego apelację wniósł obrońca oskarżonego. Apelacja zaskarżała wyrok w całości zarzucając: mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę prawa procesowego, a mianowicie art. 4 k.p.k., art. 5 k.p.k. i art. 7 k.p.k. poprzez przyjęcie, przekraczając swobodną ocenę dowodów, z naruszeniem zasady domniemania niewinności, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że D. W. (1) dopuścił się zarzucanego czynu, mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę prawa procesowego, a konkretnie art. 170 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego złożonego w piśmie z 11 grudnia 2013 r. o zwrócenie się przez Sąd do (...) Banku (...) S.A. oddział w W. przy ul. (...) oraz władz Banku (...) SA (do którego należał przedmiotowy oddział w dacie składnia wniosku) o zabezpieczenie przez przesłanie do Sądu nagrań monitoringu z wnętrza banku (...) w W. przy ul. (...) z dnia 23 kwietnia 2004 r. tj. z czasu w którym wg. relacji świadka K. potwierdzającej fakt istnienia monitoringu w tym oddziale, oskarżony miał z pomocą świadka N. składać wniosek o udzielenie kredytu na zakup domu w E., mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę prawa procesowego, a konkretnie art. 170 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego złożonego w piśmie z dnia z 11 grudnia 2013 r. o ustalenie danych personalnych osoby o imieniu B., zatrudnionej w (...) S.A przy ul. (...) w W. i wezwanie jej na rozprawę w charakterze świadka, pomimo że jak wynika zeznań K.
N., a również częściowo oskarżonego, który zawarł polisę ubezpieczeniową w(...), wniosek kredytowy do Banku (...) miał być wypełniany, a dokumenty skompletowane w pokoju osoby o imieniu B. zatrudnionej w N.-N., mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę prawa procesowego, a konkretnie art. 49a w zw. z art. 51 § 1 k.p.k. poprzez częściowe uwzględnienie w wyroku, złożonego dopiero w mowie końcowej prokuratora - wniosku o częściowe naprawienie szkody na rzecz banku (...) SA ul. (...) w W., pomimo że Bank (...) zawiadamiany kilkukrotnie przez Sąd nie wyraził zainteresowania uczestnictwem w tym postępowaniu, ponadto pomimo posiadania organów upoważnionych do składania oświadczeń, nie złożył wniosku o naprawienie szkody, mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia, błąd w ustaleniach faktycznych połączony z naruszeniem przepisów procesowych, a konkretnie art. 4, art. 7, art. 167 k.p.k. poprzez nie ustalenie z urzędu do którego z banków ( Bank (...) SA czy też Bank (...) SA) należy po dokonanej w 2008 r. fuzji banków i przejściu oddziału przy ul. (...) w W. wraz z klientami do Banku (...) S.A. wierzytelność z tytułu kredytu udzielonego w 2004 r. na zakup domu w E. przy ul. (...), błąd w ustaleniach fatycznych przyjętych jako podstawa rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że bank (...) SA doznał uszczerbku na kwotę 675.000 zł, podczas gdy z wniosku kredytowego wynika, że Bank dokonał wypłaty wskazanej kwoty pomniejszonej o 1% prowizji, ponadto na rzecz oskarżonego dokonano dwóch częściowych spłat rat kredytowych, Obrońca wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Wniosek apelacji zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy nie wyjaśnił i nie rozważył szeregu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Na wstępie podkreślić należy, że wobec wyjaśnień oskarżonego, zaprzeczającego by złożył wniosek kredytowy, podpisał umowę kredytową oraz nabył nieruchomość od Z. i Z. F. (1) - należało ze szczególną wnikliwością wyjaśnić wszystkie okoliczności dotyczące przedmiotowych umów. Tymczasem poza sferą zainteresowania Sądu pozostały istotne fakty.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż podpis oskarżonego figuruje jedynie u dołu drugiej strony wniosku kredytowego (k 2 odw.) zaś na kolejnej stronie tegoż wniosku, w miejscu, w którym wnioskodawca potwierdza , że wszystkie informacje zawarte we wniosku i załączonych dokumentach są rzetelne , prawdziwe i dokładne według stanu na dzień określony poniżej a składanie nieprawdziwych informacji może spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności zgodnie z art. 297 par. 1 k.k. – brak jest podpisu wnioskodawcy (oskarżonego D.
W. (1) ). Mimo to, w rubryce obok figuruje podpis i pieczątka pracownika banku (...) potwierdzającej własnoręczność podpisu wnioskodawcy (k. 3). Powyższa okoliczność nie została przez Sąd Okręgowy dostrzeżona, a zeznania świadka J. K. ,że oskarżony w jej obecności podpisał wniosek kredytowy , uznane zostały za całkowicie wiarygodne (str. 6 uzasadnienia). Sąd Okręgowy pominął w swych rozważaniach także tę okoliczność, że - jak wynika z opinii biegłych z zakresu badań dokumentów, H. B. (79) oraz M. K. (336) - zapisy w dołączonej do wniosku kredytowego „ Informacji o zatrudnieniu” - część pierwsza, nie zostały nakreślone przez oskarżonego, podobnie jak widniejący w niej podpis D.
W.. Sąd nie rozważył w aspekcie zasad logiki i doświadczenia życiowego przyczyn dla których oskarżony, jeśli składał wniosek kredytowy, miałby prosić nieustaloną osobę o podrobienie swego podpisu. Sąd poniechał wyjaśnienia kwestii czyją ręką zastał nakreślony przedmiotowy podpis, przyjmując ,że biegły wykazał, iż zarówno pismo ręczne stanowiące wypełnienie przedniej strony dokumentu „Informacje o zatrudnieniu” jak i podpis w brzmieniu „D. W.” nie został nakreślony ani przez oskarżonego ani przez A. W., K.
N., G. N., Z. F. (2), Z. F. (1) oraz P. B. to jest przez żadną z osób, których wzory rękopisów przedstawiono do badań w charakterze materiału porównawczego (str. 11 uzasadnienia). Tymczasem wnioski takie jednoznacznie z pisemnej opinii biegłego M. K. nie wynikają, gdyż w odniesieniu do podpisu „D. W.” biegły zaopiniował jedynie, że nie został on nakreślony przez D. W. (1) (k. 336). Należało zatem wezwać biegłego na rozprawę i kwestie tę wyjaśnić. Poza sferą zainteresowania Sądu pozostała także - wynikająca m.in. z zeznań K.
F. i A. C. - okoliczność, że oskarżony przez szereg lat nie wykazał żadnej inicjatywy zmierzającej do faktycznego przejęcia nieruchomości, którą – jak wynika z aktu notarialnego - nabył w dniu 27 maja 2004 roku od Z. F. (3). Syn Z. F. (3) , K. F. zamieszkiwał w domu usytuowanym na tej nieruchomości nieprzerwanie do września 2012 roku, kiedy to zgłosił się do niego oskarżony i nakazał mu opuścić dom. Okoliczność ta koresponduje z wyjaśnieniami oskarżonego, że dopiero w toku niniejszego postępowania, w 2012 roku, dowiedział się, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości.
W świetle powyższego, przy uwzględnieniu kategorycznych wyjaśnień oskarżonego zaprzeczającego podpisaniu umowy kredytowej i nabyciu nieruchomości od małż. Z. i Z. F. (2) – należało dopuścić dowód z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów celem stwierdzenia czyją ręką został nakreślony podpis (...) na umowie kredytowej z dnia 26 maja 2004 roku (k. 234) oraz czyją ręką został nakreślony podpis nabywcy w akcie notarialnym umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości przez małż. Z. i Z. F. (2). Przeprowadzenie tego dowodu pozwoliłoby w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości zweryfikować wyjaśnienia oskarżonego, bez potrzeby poszukiwania dowodów wskazanych w zarzutach 2 i 3 apelacji.
Wskazane wyżej uchybienia spowodowały uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu Sąd Okręgowy wyjaśni wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, z uwzględnieniem uwag poczynionych wyżej , a przede wszystkim dopuści dowód z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów celem stwierdzenia czy podpis (...) na umowie kredytowej oraz podpis nabywcy w akcie notarialnym sprzedaży przez małż. Z. i Z. F. (2) nieruchomości w miejscowości E. gm. W., zostały złożone przez oskarżonego a jeśli nie – czy podpisy te zostały nakreślone ręką jednej z osób, których wzory rękopisów przedstawiono do badań w charakterze materiału porównawczego biegłemu M.
K. sporządzającemu opinię w dniu 27.09.2009 roku (k 327-326). Materiał dowodowy Sąd oceni zgodnie z wymogami art. 7 k.p.k. , a uzasadnienie wyroku sporządzi w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.