Legislator Case Law & Legislation
I Ns 1106/13 AI generated

Court dismissed easement claim, ruling statutory easement creation requires agreement or specific acquisition rules.

Case Number I Ns 1106/13
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The court dismissed the applicants' request to establish a transmission easement over the respondent's property. While the applicants argued for free access to infrastructure for maintenance, the respondent successfully demonstrated they were not the legal owner due to a prior 2008 transfer. The court rejected the argument that the respondent acquired the easement through prescription, noting the statutory framework and timing requirements for such acquisition. Consequently, the request was denied, and the applicants were ordered to pay the expert's fees.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3051-3054 k.c.; Art. 352 § 1 k.c.; The creation of a statutory easement requires a contractual agreement between parties; acquisition through prescription is permissible only under specific conditions and temporal limits defined by law.

Keywords

AI generated
transmission easement prescription acquisition statutory easement property ownership infrastructure access expert fees procedural dismissal

Cited Legislation

AI generated
Art. 3051-3054 k.c.
7; Lex nr 458125) SN wskazał, że "przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu (art. 3051-3054 k.c.) dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu w ruchu przedsiębiorstwa".
Art. 352 § 1 k.c.
nie było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 k.c. i nie mogło prowadzić do zasiedzenia.
Art. 292 k.c.
i może prowadzić do zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu (art. 292 w zw.
Art. 172 k.c.
z art. 172 k.c.) (tak SN w postanowieniu z dnia 13 października 2011 r., V CSK 502/10, Lex nr 1096048) i jak wskazano wyżej Sąd Najwyższy dopuszczał taką możliwość jeszcze przed nowelizacją kodeksu cywilnego, dokonaną ustawą z dnia 30 maja 2008 r.
Art. 520 § 1 K.p.c.
O kosztach orzeczono po myśli art. 520.
art. 551 k.c
Nie budzi wątpliwości, że urządzenia wchodzące w skład przedsiębiorstwa stanowią jego składnik w znaczeniu przedmiotowym (art. 551 k.c.), służą realizacji określonych zadań gospodarczych/ dostawa gazu odbiorcom/.
art. 352 § 1 k.c
nie było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 k.c.
art. 352 k.c
Posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe urządzeń oraz cudzej nieruchomości, na której zostały posadowione, jest posiadaniem w rozumieniu art. 352 k.c.
art. 172 k.c
z art. 172 k.c.) (tak SN w postanowieniu z dnia 13 października 2011 r., V CSK 502/10, Lex nr 1096048) i jak wskazano wyżej Sąd Najwyższy dopuszczał taką możliwość jeszcze przed nowelizacją kodeksu cywilnego, dokonaną ustawą z dnia 30 maja 2008 r.

Cited Case Law

AI generated
SN V CSK 502/10
SN II CSK 11/06
SN III CZP 64/02
SN IV CSK 149/05
SN V CSK 679/04
SN I CSK 11/05
SN III CZP 29/05
Supreme Court allows owner's claim for compensation against gas pipeline possessor in bad faith under Civil Code.
SN IV CSK 410/07
SN III CZP 89/08
Supreme Court rules that designating the dominant estate is unnecessary for acquiring easement by prescription for enterprises.
III CZP 93/11
/III CZP 93/11 1/, wskazujące: Osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 r.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I Ns 1106/13 POSTANOWIENIE Dnia 25 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Ewa Karp Protokolant: Ewelina Świrta po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. w Kłodzku na rozprawie sprawy z wniosku U. O. i M. D. przy udziale (...) S.A. w W. i (...) Sp. z o.o. w W. o ustanowienie służebności przesyłu postanawia I. oddala wniosek; II. nakazuje wnioskodawczyni U. O. by uiściła na rzecz Skarbu Państwa tytułem wynagrodzenia biegłego kwotę 1.554,58 zł (tysiąc pięćset pięćdziesiąt cztery złote 58/100) tymczasowo wypłaconą ze środków Skarbu Państwa; III. ustala, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 1106/13

UZASADNIENIE

Wnioskodawcy U. O. i M. D. wnieśli o ustanowienie służebności przesyłu polegającej na prowadzeniu eksploatacji sieci przesyłowej – a w tym na prawie swobodnego dostępu i dojazdu do urządzeń przesyłowych w celu wykonania prac eksploatacyjnych , konserwacyjnych i remontowych oraz usuwania ewentualnych awarii sieci przesyłowej jej rozbudowy oraz obowiązku znoszenia przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia tych urządzeń . Wnioskodawcy wskazali, że są właścicielami nieruchomości niezabudowanej położonej w K. obręb L., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę wieczystą (...) i wnoszą o zasądzenie na ich rzecz tytułem jednorazowego wynagrodzenia kwoty 2844 zł..

W uzasadnieniu wskazali, że na nieruchomości zlokalizowane są urządzenia przesyłowe, oznaczone na załączonej mapie, a pełnomocnik wnioskodawców zwrócił się do uczestnika (...) Spółka Akcyjna w W. o uregulowanie korzystania z działki wnioskodawców, ale do zawarcia umowy ustanawiającej służebność przesyłu nie doszło. (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o oddalenie wniosku podnosząc brak legitymacji biernej procesowej z uwagi na okoliczność, ze nie jest właścicielem gazociągu przebiegającego przez działkę wnioskodawców i wskazał na akt notarialny z dnia 18 stycznia 2008 roku, którym przeniesiona została własność i prawo użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu.

Na wyznaczonej na dzień 19 września 20113 roku rozprawie nie stawili się pełnomocnicy zainteresowanych pomimo prawidłowych zawiadomień, Sąd na wniosek wnioskodawców dopuścić dowód z opinii biegłego. Pismem, które wpłynęło do Sądu 19 września 2013 roku, wnioskodawcy zwrócili się o powołanie nowego uczestnika postępowania (...) Sp. Z o.o. we W.. Postanowieniem z dnia 23 września 2013 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie (...) Sp. Z o.o. we W.. Nowy uczestnik po otrzymaniu wniosku i opinii biegłego wniósł o oddalenie wniosku.

W uzasadnieniu podniósł, ze ustanowienie służebności powinno nastąpić w drodze umowy, a dopiero w razie odmowy ustanowienia służebności przez przedsiębiorcę właściciel nieruchomości może wystąpić z wnioskiem o ustanowienie służebności w drodze orzeczenia sądowego. Niezależnie od tego zarzutu uczestnik podniósł zarzut zasiedzenia z dniem 1 kwietnia 2007 roku nieodpłatnego prawa służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu polegającej na prawie korzystania z nieruchomości, w zakresie niezbędnym dla utrzymania na nieruchomości obciążonej gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN 250 relacji L.

– W. – M. - S. oraz prawie swobodnego dojścia i dojazdu do tego gazociągu, wskazując, ze posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości wnioskodawców poprzez nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Uczestnik wskazał, ze w marcu 1977 roku wybudowany został gazociąg i włączony do sieci gazowej przez poprzednika prawnego uczestnika i korzystano z niego w dobrej wierze celem dostarczania paliwa gazowego odbiorcom. Sąd ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

Wnioskodawcy U. O. i M. D. są właścicielami nieruchomości niezabudowanej położonej w K. obręb L., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę wieczystą (...)/. Na nieruchomości zlokalizowane są urządzenia przesyłowe, podziemna sieć gazowa o długości około 239 m. Powołany przez Sąd na wniosek zainteresowanych biegły sądowy R. M. (1) dokonał określenia wartości służebności przesyłu, w pasie służebności na działce wnioskodawców, wyceniając ją na kwotę 2633 złote. Nieruchomość jest działką niezabudowaną , co do której brak ustaleń planu, a w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K. zatwierdzonego uchwałą nr (...) z dnia 27 stycznia 2011 roku wskazuje, z działka jest przeznaczona jako tereny gospodarki rolnej.

Pełnomocnik wnioskodawców zwrócił się do uczestnika (...) Spółka Akcyjna w W. o uregulowanie korzystania z działki wnioskodawców, ale do zawarcia umowy ustanawiającej służebność przesyłu nie doszło. Właścicielem gazociągu przebiegającego w działce wnioskodawców jest od roku 2008 (...) Sp. Z o.o. we W.. Dowód: - odpis z KW K- 13-14, akt notarialny K- 29-34, opinia biegłego R. M. K- 51-75, - uzupełnienie opinii K- 256 Wnioskodawcy nabyli przedmiotową nieruchomość na mocy umowy darowizny z dnia 13 października 1997 roku.

Podarowana działka była dzierżawiona od 1996 roku na cele rolnicze. Usytuowanie w działce gazociągu zostało oznaczone słupkami. Działka wcześniej wykorzystywana była rolniczo przez stryja wnioskodawców, z którym wspólnie gospodarzyła rodzina. Wnioskodawczyni U. O. dowiedziała się o istnieniu gazociągu w 2013 roku, kiedy starała się o wynagrodzenie za służebność przesyłu energii elektrycznej. Wnioskodawczyni na działce bywa rzadko, nie zauważyła słupków oznaczających gazociąg, działki od kilku lat nie uprawia. Dowód: - pismo Starostwa Powiatowego w K.

– k-157 - oświadczenie wnioskodawcy K- 286 odwrót , zdjęcia K- 158- 161 - przesłuchanie wnioskodawczyni K- 300 Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu złożyli wnioskodawcy w dniu 23 lipca 2013 roku, a w toku sprawy 6 września 2013 roku wezwali (...) sp. z o.o. w W. do zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu za wypłatą wynagrodzenia w kwocie 2840 zł lub odszkodowaniem z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości przez okres nieprzedawniony. Uczestnik w odpowiedzi na wezwanie wskazał, że działka nie została jednoznacznie określona, wobec nie dołączenia aktualnego wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów oraz nie dołączenia dowodu nabycia działki przez wnioskodawców, co uniemożliwia zajęcie stanowiska.

Dowód: - pismo wnioskodawcy – k. 119, pismo uczestnika – k. 120-121 W roku 1974 została podjęta decyzja o lokalizacji gazociągu K.-L.- S.. W roku 1977 cały gazociąg, w części przebiegający przez działkę wnioskodawców, został przekazany do eksploatacji w marcu 1977 roku i przejęty aportem jako środek trwały 18 stycznia 2008 roku przez (...) Sp. Z o.o. we W., a wcześniej będący środkiem trwałym Zakładu (...) od roku 1977. Dowód: - decyzja K- 122, 125, informacja k- 123-124, instrukcja k-127-135, - protokoły- K-136-137, protokoły i mapy k- 138-156, - księga środków trwałych K- 150-156 Poprzednik prawny wnioskodawców, ich stryj L.

D., kupił w 1984 roku, udziały w działce , którą następnie w 1997 roku podarował wnioskodawcom. Dowód: - pismo K- 157, odpis z KW K- 13-15, 67-75 Zarządzeniem nr 67 z 1975 roku, Minister Górnictwa i Energetyki w dniu 31 grudnia 1975 roku utworzył przedsiębiorstwo państwowe :” (...) Zakłady (...) we W.”, przekształcone w 1982 roku w przedsiębiorstwo:” (...), poprzednika prawnego uczestników. Dowód: zarządzenia K- 162,164 odpis z KRS K- 202-211 Gazociąg przebiegający w działce wnioskodawców (...)relacji M.-S. jest kontrolowany przez (...) Sp.

Z o.o.Jest on używany i obsługiwany pzrez Spółkę od 1977 roku, od chwili wybudowania i oznakowany od zakończenia budowy betonowymi słupkami o wysokości 1,20 i wymiarach 15X 15 cm. Gazociąg jest ważny strategicznie i zasila okolice S., w tym H. S.. Dowód: - raporty K- 212-226 - przesłuchanie świadka M. S. K- 287 - przesłuchanie świadka A. G. K- 287- 288 W tak ustalonym stanie faktycznym

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 49. § 1. k.c. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Artykuł 49 k.c. nie określa, co należy rozumieć przez urządzenia w tym przepisie wskazane, stąd też ustalenia Sądu zostały poczynione na podstawie opinii biegłego i dokumentów oraz zeznań świadków, przy uwzględnieniu charakteru przedsiębiorstwa i charakteru konkretnych urządzeń.

Nie budzi wątpliwości, że urządzenia wchodzące w skład przedsiębiorstwa stanowią jego składnik w znaczeniu przedmiotowym (art. 551 k.c.), służą realizacji określonych zadań gospodarczych/ dostawa gazu odbiorcom/. Tym samym właścicielowi przedsiębiorstwa musi w stosunku do nich przysługiwać określone prawo: albo prawo własności, albo inne prawo umożliwiające korzystanie ze wskazanych urządzeń, stanowiących własność osoby trzeciej (Z. Trzaskowski, Z problematyki stosunków własnościowych..., op. cit., s. 551). Z uwagi na opisany w ustaleniach stanu faktycznego upływ okresu 30 lat, od daty wybudowania i odebrania do eksploatacji, posadowionego w działce wnioskodawców gazociągu (...) relacji M.-S., w oparciu o treść przepisów art. 172.

§ 1 i 2 k.c. w związku z art. 292. k.c. uwzględnić należało podnoszone prawo własności wynikające z zasiedzenia służebności uzasadniające oddalenie wniosku. Cytowane przepisy wskazują, że służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, a przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio i posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie), a po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

Poprzednicy prawni uczestnika korzystali z trwałych urządzeń znajdujących się na działce wnioskodawców i skutkiem posiadania urządzeń tych od 1977 roku jest ustalenie przez Sąd zasiedzenia służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu, związanej z korzystaniem z gazociągu. Zasiedzenie, nawet przy przyjęciu posiadania w złej wierze, nastąpiło nie później niż w marcu 2007 roku. Orzeczenie Sądu opiera się na ustaleniach opartych na dowodach z dokumentów, przesłuchaniu wnioskodawców, zeznaniach świadków, opinii biegłego, zarządzeniach, protokołach i decyzjach oraz pismach - opisanych w ustaleniach stanu faktycznego.

Na podstawie treści złożonego odpisu Ksiąg Wieczystych, zarządzeń oraz pism i przesłuchaniu świadków, Sąd ustalił datę uzyskania nieruchomości przez wnioskodawców, a na podstawie protokołu przejęcia środka trwałego Sąd ustalił, ze gazociąg przekazano poprzednikowi prawnemu uczestników po wybudowaniu, w 1977 roku. Wskazane dowody pozwalają na ustalenie, ze poprzednicy prawni uczestników korzystali z trwałych urządzeń na przedmiotowej działce co najmniej od marca 1977 roku - a zatem doszło do zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści dzisiejszej służebności przesyłu, już w roku 2007.

Tezę powyższą potwierdza Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2012 r. /III CZP 93/11 1/, wskazujące: Osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 r. miała status państwowej osoby prawnej i nie mogła nabyć (też w wyniku zasiedzenia) własności nieruchomości Skarbu Państwa, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po tej dacie zaliczyć okres posiadania Skarbu Państwa przed dniem 1 lutego 1989 r., jeżeli w tym czasie nastąpiło przeniesienie posiadania/ LEX nr 1136115 /.- a zatem bieg zasiedzenia na rzecz poprzedników prawnych uczestnika biegł najdalej od jej przejęcia 29 grudnia 1976 roku, a jego upływ nastąpił najpóźniej 29 grudnia 2006 roku Sąd Najwyższy podkreślił w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 171/08 (OSNC 2010, nr 1, poz. 15), że nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż posiadanie służebności przesyłowej przez przedsiębiorstwo państwowe przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny z 1989 r. nie było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 k.c. i nie mogło prowadzić do zasiedzenia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budziła wątpliwości dopuszczalność nabycia w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu w art. 305 1-305 4 k.c. (wyrok z dnia 11 marca 2005 r., II CK 489/04, niepubl.; postanowienie z dnia 4 października 2006 r., II CSK 119/06, Monitor Prawniczy 2006, nr 21, s. 1128; uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, Biul. SN 2008, nr 10, s. 7).Pogląd ten Sąd Najwyższy potwierdził w Postanowienie z dnia 12 stycznia 2012 r.

IV CSK 183/11, wskazując, że nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż posiadanie służebności przesyłowej przez przedsiębiorstwo państwowe przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny z 1989 r. nie było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 k.c. i nie mogło prowadzić do zasiedzenia. / LEX nr 1130302/. W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od roku 2008, ustawodawca wprowadził obok służebności gruntowych i służebności osobistych, trzeci rodzaj służebności. Zgodnie z przepisem art. 305 1.k.c Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Służebność przesyłu może też być nabyta przez przedsiębiorcę przesyłowego w drodze zasiedzenia, bo zgodnie z art. 352 § 1 k.c.: "Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności". Warunkiem zasiedzenia służebności przesyłu jest korzystanie przez przedsiębiorcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia. Nie ma więc przeszkód do uznania przedsiębiorcy, który korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu, a nie ma tytułu prawnego do władania tą nieruchomością, za posiadacza takiej służebności.

Posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe urządzeń oraz cudzej nieruchomości, na której zostały posadowione, jest posiadaniem w rozumieniu art. 352 k.c. i może prowadzić do zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu (art. 292 w zw. z art. 172 k.c.) (tak SN w postanowieniu z dnia 13 października 2011 r., V CSK 502/10, Lex nr 1096048) i jak wskazano wyżej Sąd Najwyższy dopuszczał taką możliwość jeszcze przed nowelizacją kodeksu cywilnego, dokonaną ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która wprowadziła do polskiego systemu prawnego służebność przesyłu (zob. postanowienie SN z dnia 4 października 2006 r., II CSK 11/06, niepubl.; postanowienie SN z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, Biul.

SN 2002, nr 11, s. 7; wyrok SN z dnia 31 maja 2006 r., IV CSK 149/05, Lex nr 258681; wyrok SN z dnia 8 czerwca 2005 r., V CSK 679/04, niepubl.; postanowienie SN z dnia 25 stycznia 2006 r., I CSK 11/05, Biul. SN 2006, nr 5, s. 11). Zgodnie z poglądami doktryny, z reguły przedsiębiorca - posiadacz służebności przesyłu będzie uznany za posiadacza służebności w złej wierze (zob. uchwałę SN z dnia 17 czerwca 2005 r., III CZP 29/05, OSNCP 2006, nr 4, poz. 64; wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 r., IV CSK 410/07, niepubl.). W uchwale z dnia 7 października 2008 r. (III CZP 89/08, Biul.

SN 2008, nr 10, s. 7; Lex nr 458125) SN wskazał, że "przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu (art. 3051-3054 k.c.) dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu w ruchu przedsiębiorstwa". Nie ma przy tym potrzeby oznaczania nieruchomości władnącej. Skoro powołana ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, między innymi w zakresie zasiedzenia służebności przesyłu, należy przyjąć, że jeżeli termin prowadzący do zasiedzenia służebności upłynął przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r.), to sąd stwierdzi nabycie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, jeżeli zaś po tej dacie - sąd stwierdzi zasiedzenie służebności przesyłu (G.

B., Urządzenia przesyłowe..., s. 72-73). Na podstawie opisanych przepisów, orzecznictwa i analizy materiału Sad oddalił wniosek. O kosztach orzeczono po myśli art. 520. § 1. K.p.c. w zakresie kosztów zastępstwa procesowego i na podstawie § 2 tego przepisu w zakresie kosztów wynagrodzenia biegłego, powołanego na wniosek U. O., mając na względzie różny stopień zainteresowania uczestników i sprzeczność interesów zainteresowanych.