Legislator Case Law & Legislation
II AKa 87/14 AI generated

Appeal court quashes sentence due to improper panel composition in retrial proceedings under Polish Criminal Procedure Code.

Case Number II AKa 87/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Court of Appeal quashed the lower court's sentence regarding the defendant, ordering the case to be retried by a single-judge panel. The original trial involved a joint assault resulting in death, but the Supreme Court had previously vacated parts of the verdict for exceeding the indictment's scope. The appellate court ruled that the retrial was conducted by an improperly constituted panel, violating the requirement for a single judge in this specific procedural context.

Legislator headnote

AI generated

Art. 436 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: In a retrial proceeding, the court must be properly constituted according to general rules, and a violation of the statutory composition constitutes an absolute ground for appeal.

Keywords

AI generated
improper panel composition retrial proceedings single judge requirement absolute appeal ground Criminal Procedure Code joint assault vacated verdict

Cited Legislation

AI generated
Art. 436 k.p.k.
Zgodnie z art. 436 k.p.k. Sąd ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego tylko do uchybienia, podlegającego uwzględnieniu z urzędu, albowiem rozpoznanie w tym zakresie było wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne dla dalszego toku postępowania.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Z tych wszystkich względów, wobec zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w wyroku.
Art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
i w tej części, na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. postępowanie karne umorzono, a nadto oba wyroki uchylono w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Art. 63 § 1 k.k.
art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania w sprawie od 2 grudnia 2004 roku do 4 stycznia 2005 roku i od 6 lipca 2007 roku do 29 października 2007 roku uznając karę w tej części za wykonaną;
Art. 627 k.p.k.
art. 627 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa częściowo koszty sądowe w kwocie 1000 (tysiąca) złotych, w tym 400 (czterysta) złotych opłaty, zaś na podst.
Art. 624 § 1 k.p.k.
art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od ponoszenia pozostałych kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.
art. 158 § 3 k.k
(1) oskarżonego o czyn z art. 158 § 3 k.k.
art. 148 § 1 k.k
o czyn z art. 148 § 1 k.k., co do którego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r.
art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k
i w tej części, na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
art. 63 § 1 k.k

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II AKa 87/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Grzegorz Salamon Sędziowie: SA – Anna Zdziarska (spr.) SO (del.) – Dorota Tyrała Protokolant: st. sekr. sąd. – Małgorzata Reingruber przy udziale prokuratora Marka Deczkowskiego po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. sprawy P. R. (1) oskarżonego o czyn z art. 158 § 3 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt VIII K 186/13 uchyla wyrok w zaskarżonej części wobec P. R. (1) i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r. po rozpoznaniu sprawy P. R. (1) oskarżonego o to, że: - w dniu 8 maja 2004r. w P., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia R. S. pchnął go nożem w lewą stronę klatki piersiowej, co spowodowało przebicie V żebra i dwumiejscowe uszkodzenie ściany serca skutkujące zgonem pokrzywdzonego w następstwie skrwawienia się, tj. o czyn z art. 148 § 1 k.k., co do którego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie VIII K 399/10 - utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 05 grudnia 2012 r. w sprawie II AKa 341/12 - uznano winnym tego, że w dniu 8 maja 2004 roku w P., wraz z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami wziął udział w pobiciu R.

S. i M. W., w trakcie którego zadawano w/w ciosy rękami w głowę i klatkę piersiową, narażając ich na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała, przy czym w trakcie tego pobicia R. S. został ugodzony nożem w lewą stronę klatki piersiowej, co spowodowało przebicie V żebra i dwumiejscowe uszkodzenie ściany serca, skutkujące zgonem pokrzywdzonego w następstwie skrwawienia się, to jest popełnienia przestępstwa z art. 158 § 3 k.k.; wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r. w sprawie II KK 104/13 w/w wyroki uchylono w zakresie, w jakim w obu tych wyrokach przypisano oskarżonemu, poza granicami aktu oskarżenia, także udział w pobiciu M.

W. i w tej części, na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. postępowanie karne umorzono, a nadto oba wyroki uchylono w części dotyczącej orzeczenia o karze. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r. orzekł: I. za opisane wyżej przestępstwo oskarżonemu P. R. (1) na podstawie art. 158 § 3 k.k. wymierzył karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności; II. na podst. art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania w sprawie od 2 grudnia 2004 roku do 4 stycznia 2005 roku i od 6 lipca 2007 roku do 29 października 2007 roku uznając karę w tej części za wykonaną;

III. na podst. art. 627 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa częściowo koszty sądowe w kwocie 1000 (tysiąca) złotych, w tym 400 (czterysta) złotych opłaty, zaś na podst. art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od ponoszenia pozostałych kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa. Powyższy wyrok w całości zaskarżył obrońca oskarżonego. Wyrokowi zarzucił: • naruszenie prawa procesowego mianowicie art. 6 k.p.k. i art. 387 k.p.k. poprzez procedowanie w sprawie o popełnienie zabójstwa, w sytuacji gdy oskarżony został prawomocnie skazany za czyn z art. 158 § 3 k.k. i prawomocność w tym zakresie potwierdził Sąd Najwyższy uchylając wyrok w zakresie kary, co wiązało się z koniecznością rozpoznania sprawy przed Sądem I instancji o czyn z art. 158 § 3 k.k. i przywołania zarzutu w postaci określonej przez Sąd Najwyższy tj. czynu z art. 158 § 3 k.k., odebrania wyjaśnień oskarżonego w zakresie właśnie tego zarzutu, a nie zarzutu z art. 148 k.k., co w konsekwencji naruszyło prawa oskarżonego do obrony, a w szczególności możliwości zgłoszenia przez niego wniosku w trybie art. 387 k.p.k. na skutek decyzji sądu stwierdzającej, że oskarżonemu zarzuca się zbrodnię zabójstwa;

• naruszenie prawa procesowego mianowicie art. 442 k.p.k. poprzez procedowanie poza granicami przekazania sprawy do ponownego rozpoznanie w zakresie kary, albowiem orzeczenie co do winy i przyjętej kwalifikacji prawnej było prawomocne, a Sąd I instancji nie powinien dopuścić przy ponownym rozpoznawaniu sprawy do odczytania aktu oskarżenia w pierwotnej postaci tj. o czyn z art. 148 k.k., albowiem rozpoznawał sprawę co do winy i okoliczności przesądzonych wyrokiem prawomocnym a dopuszczając do tej sytuacji rozpoznawał sprawę P. R. faktycznie co do winy w zakresie czynu zbrodni zabójstwa;

• naruszenie prawa procesowego mianowicie art. 424 k.p.k. poprzez sporządzenia uzasadnienia w sposób niekonsekwentny i wzajemnie sprzeczny, w którym to uzasadnieniu Sąd podnosi, że zdarzenie nie wywołało u oskarżonego jakiejkolwiek refleksji, a w kolejnym akapicie Sąd stwierdza, że oskarżony prowadzi ustabilizowane i zgodne z porządkiem prawnym życie, założył rodzinę, ma dwójkę dzieci, pracuje prowadząc gosp. rolne i przez ponad 9 lat dał świadectwo temu, iż droga którą wcześniej kroczył była błędem, jak również nieuprawnionym jest stwierdzenie, iż stopień aktywności oskarżonego w całym zajściu był znaczący, skoro oskarżony stał w dużej odległości od bezpośrednich uczestników zdarzenia tj. kilku lub kilkunastu metrów, a jego udział określić można bardziej na psychicznej akceptacji pobicia i próbę dojścia do człowieka który upadł;

• naruszenie prawa procesowego mianowicie art. 366 k.p.k. poprzez niedążenie do wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących zachowania oskarżonego, które mogły mieć wpływ na wymiar kary, a jedynie poprzestanie na materiale dowodowym zebranym uprzednio, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek innego dowodu i poza przyjęciem oświadczenia oskarżonego, iż nie przyznaje się do czynu z art. 148 k.k. W oparciu o powyższe zarzuty wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W przypadku nieuwzględnienia zarzutu z pkt. 1 i 2 wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie kary zgodnej wnioskiem Prokuratura tj. orzeczenie kary 2 lat pozbawienia wolności.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy okazała się zasadna, a szczególnie zarzut obrazy prawa procesowego – art. 442 k.p.k., albowiem to ten przepis w realiach przedmiotowej sprawy prawa determinował należytą obsadę Sądu I instancji. Przypomnieć należy, że P. R. (1) został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt. VIII K 399/10 za czyn z art. 158 § 3 k.k. na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 3 października2013 r., w sprawie II KK 104/13 uchylił wyroki I i II instancji w części dotyczącej orzeczenia o karze.

Ponownie procedując Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę w składzie dwóch sędziów zawodowych i trzech ławników. Ma racje obrońca, że sposób przeprowadzenia postępowania sądowego mógł wywołać dezorientację stron co do zakresu postępowania, albowiem odczytano akt oskarżenia w pierwotnym jego brzmieniu (zarzut zabójstwa), a ponadto odmówiono rozpoznania wniosku zgłoszonego w trybie art. 387 k.p.k. z uwagi na brak ustawowych przesłanek związanych z zagrożeniem karnym i treścią zarzutu z art. 148 § 1 k.k. Co prawda zarzut nienależytej obsady sądu pojawił się tylko w uzasadnieniu apelacji, to jednak niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu na treść orzeczenia sąd uchyla wyrok jeśli sąd był nienależycie obsadzony (art. 439 §1 pkt 2 k.p.k,) Sad I instancji nie wyjaśnił w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku powodu dla, którego orzekał w sprawie jak o zabójstwo.

Zgodnie z treścią art. 28 § 4 k.p.k. w sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności sąd orzeka w składzie 2 sędziów i 3 ławników. Rzecz jednak w tym, że wyrok uzyskał prawomocność horyzontalną co do winy. Oskarżony został uznany za winnego występku z art. 158 § 3 k.k. i nie jest możliwe, aby doszło do orzekania w przedmiocie zbrodni zagrożonej karą dożywotniego pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny ma świadomość tego, że w piśmiennictwie, między innymi Sławomir Steinborn w Monografii Prawomocność części orzeczenia w procesie karnym str. 566-581, 588 -593 wyraził pogląd, że „ w przypadku prawomocności horyzontalnej uzasadnione wydaje się przyjęcie ogólnej reguły, iż w postępowaniu ponownym w I instancji właściwość i skład sądu ustala się na zasadach ogólnych, a więc tak jakby rozpoznaniu podlegała sprawa w pełnym zakresie” (LEX 2011 Nr 130754)..

W tym temacie poglądy judykatury także były rozbieżne. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 marca 1970 r., VI KZP 27/69 OSNKW 1970r, z. 4-5 stwierdził, że „ przymiotu przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę śmierci nie traci czyn zagrożony taką karą nawet w przypadku, gdy z mocy określonego przepisu części ogólnej k.k. nie jest w ogóle możliwe wymierzenie kary najwyższej, albo gdy wymierzeniu takiej kary stoi na przeszkodzie procesowy zakaz reformationis in peius. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 17 września 2008 r. (II AKa170/08).

Z kolei w postanowieniu SN z dnia 6 listopada 2008 r., IV KK 143/08, OSKW z 2009 r., z. 5, poz. 38 przyjęto odmienny pogląd uznając, że zakaz określony w art. 443 k.p.k. współkształtuje właściwość i skład sądu I instancji ponownie rozpoznającego sprawę. W uchwale z dnia 16 listopada 2000 r. I KZP 35/00, OSNKW 2000 Sąd Najwyższy stwierdził, że decydujące znaczenie dla oceny czy sąd był „należycie obsadzony” (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), ma czyn przestępny, na którego popełnienie wskazuje akt oskarżenia, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani opis czynu, ani kwalifikacja prawna zaproponowana w akcie oskarżenia - podobnie jak przy orzekaniu o właściwości – nie wiąże sądu.

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiotowej sprawie określiło granice w jakich nastąpiło przekazanie, a tym samym przestępstwo o jakie toczyła się sprawa w dalszym jej rozpoznaniu. Sąd I instancji orzekający ponownie był związany opisem i kwalifikacją prawną czynu z art. 158 § 3 k.k., bowiem w tym zakresie orzeczenie się uprawomocniło. Sąd Okręgowy nie mógł zmienić kwalifikacji prawnej czynu, nie mógł ponownie prowadzić postępowania dowodowego w kwestii winy. Związanie to ma charakter bezwzględny i mogło ulec zmianie jedynie w przypadku pojawienia się odmiennych dowodów, okoliczności, pozwalających oskarżonego uniewinnić, lub umorzyć postępowanie (postanowienie SN z dnia 4 kwietnia 2012 r. , III KK 293/11, OSNKW 2012, z 10, poz. 98).

Bezwzględna przyczyna odwoławcza polegająca na tym, „że sąd był nienależycie obsadzony” zachodzi wówczas, gdy skład sądu orzekającego w konkretnej sprawie jest różny od tego, który przewidziany jest w ustawie jako wyłączny do rozpoznawania określonej kategorii spraw, w sądzie danego szczebla i w określonym trybie. Reasumując Sąd I instancji w postępowaniu ponownym nie mógł badać odpowiedzialności karnej oskarżonego za czyn z art. 148 § 1 k.k., a zatem do rozpoznania sprawy o występek właściwą obsadą sądu był skład jednoosobowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2013 r.

III KK 26/13). Zgodnie z art. 436 k.p.k. Sąd ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego tylko do uchybienia, podlegającego uwzględnieniu z urzędu, albowiem rozpoznanie w tym zakresie było wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne dla dalszego toku postępowania. Z tych wszystkich względów, wobec zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w wyroku.