Court dismissed appeal to increase compensation rent, ruling average earnings exceed agreed minimums under civil code.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court dismissed the plaintiff's appeal seeking an increase in her compensation rent following a traffic accident. The court found that the plaintiff's potential future earnings, calculated based on average industry wages rather than minimums, exceeded the amounts previously agreed upon in a 2000 settlement. Consequently, the court held that increasing the rent would violate the prohibition against worsening the plaintiff's position, ordering the dismissal of the appeal and awarding the plaintiff legal costs.
Legislator headnote
AI generatedArt. 907 § 2 k.c.; Art. 444 § 2 k.c.; Art. 384 k.p.c.; Art. 385 k.p.c. - When determining compensation rent for a victim who suffered injury as a minor, the court must consider average earnings achievable in the profession rather than minimum wages, provided no exceptional circumstances justify otherwise, and increasing the rent would violate the principle of reformationis in peius.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I Ca 142/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska Sędziowie SSO Joanna Składowska SSR (del.) Ewa Grzybowska Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa M. W. przeciwko Towarzystwu (...) SA w W. o podwyższenie renty na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt I C 38/13 1. oddala apelację;
2. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) SA w W. na rzecz powódki M. W. kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji. Sygnatura akt I Ca 142/14
UZASADNIENIE
W pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego w Łasku powódka M. W. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W.: * kwoty 907 złotych tytułem renty na zwiększone potrzeby, płatnej miesięcznie do dnia 10-go każdego miesiąca, począwszy od dnia 10 grudnia 2012 roku i na przyszłość, * kwoty 1 096 złotych tytułem renty wyrównawczej za utracone dochody, płatnej do dnia 10-go każdego miesiąca, począwszy od dnia 10 grudnia 2012 roku i na przyszłość, wraz z ustawowymi odsetkami od w/w kwot miesięcznych świadczeń, na wypadek uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, * kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013r. Sąd Rejonowy podwyższył rentę z tytułu utraconych dochodów należną od pozwanego Towarzystwa (...)” S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki M. W., płatną miesięcznie do dnia 10-ego każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi w razie uchybienia terminu płatności, ustaloną ugodą sądową zawartą przed Sądem Okręgowym w Łodzi w dniu 26 czerwca 2000 roku w sprawie sygnatura akt II C 573/99 z kwoty 300 złotych miesięcznie do kwoty 480 złotych miesięcznie, poczynając od dnia 10. grudnia 2012 roku (pkt 1), oddalając powództwo w pozostałej części, zasądzając od powódki na rzecz pozwanego kwotę 714,05 złotych tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu oraz zasądzając od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa -Sądu Rejonowego w Łasku kwotę 284 złotych tytułem części opłaty od pozwu, od której powódka została zwolniona (pkt 4).
Orzeczenie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach: W dniu 25 stycznia 1993 roku powódka M. W. uległa wypadkowi komunikacyjnemu. Na skutek tego wypadku doznała obrażeń ciała. Sąd Wojewódzki w Łodzi wyrokiem z dnia 27 września 1995 roku sygnatura akt II C 2132/93 zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powódki zadośćuczynienie w kwocie 18 000 złotych, przyjmując przyczynienie się powódki do powstania szkody w 40 %. W dniu 17 maja 1996 roku powódka i pozwany zawarli ugodę, na mocy której pozwany zobowiązał się wypłacać powódce rentę w kwocie po 300 zł miesięcznie.
Natomiast ugodą z dnia 26 czerwca 2000 roku pozwany zobowiązał się płacić na rzecz powódki rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie po 350 zł i rentę z tytułu utraconych dochodów w kwocie po 300 zł miesięcznie, począwszy od 01 lipca 2000 roku i na przyszłość, obie renty do dnia 10. każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. Przy zawieraniu ugody strony zgodnie przyjęły przyczynienie się powódki do powstania szkody w 40 %. Na skutek wypadku z 1993 roku powódka cierpi na encefalopatię pourazową i padaczkę pourazową o lekkim przebiegu.
W chwili wypadku powódka miała 12 lat i uczęszczała do szkoły podstawowej. Po ukończeniu szkoły podstawowej ukończyła kurs krawiecki. Nie rozpoczęła nauki w szkole ponadpodstawowej, ponieważ miała problemu z pamięcią. Nigdy nie pracowała zarobkowo. Obecnie jest mężatką. Mąż powódki prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około 12 ha. Mają dwoje dzieci. Powódka w 1997 roku została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów. Zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba poszukująca pracy w dniu 17 kwietnia 2013 roku.
Obecnie średnie miesięczne zarobki szwaczki i krawcowej na obszarze powiatu (...) wynoszą 1600 złotych brutto. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy do Powiatowego Urzędu Pracy w P. wpłynęła jedna oferta pracy na stanowisku szwaczki w warunkach zakładu pracy chronionej. Powódka może podjąć pracę zarobkową w pełnym wymiarze czasu pracy tj. 8 godzin dziennie, jeżeli będzie to praca lekka, tj. niezwiązana z dużym wysiłkiem fizycznym i stresem. Może wykonywać pracę szwaczki albo krawcowej w niepełnym wymiarze czasu pracy, tj. cztery godziny dziennie (1/2 etatu) albo w systemie chałupniczym.
Orzeczeniem (...) d/s Orzekania (...)z dnia 14 sierpnia 2013 roku powódka została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana stosunków, która uzasadniała zwiększenie renty wyrównawczej, czyli renty która rekompensuje częściową utratę zdolności powódki do pracy zarobkowej. Gdyby powódka nie uległa wypadkowi w 1993 roku, mogłaby osiągać miesięczny dochód w kwocie około 1600 złotych (przeciętne zarobki szwaczki albo krawcowej w powiecie (...)).
Obecnie powódka nie jest zdolna do wykonywania pracy szwaczki albo krawcowej w pełnym wymiarze czasu pracy. Pełna renta wyrównawcza wynosiłaby zatem 800 złotych, a na podstawie art.362 kc kwotę tę należy zmniejszyć o 40 % z uwagi na przyczynienie się powódki do powstania szkody, co daje kwotę 480 złotych. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 kpc. Pełnomocnik strony pozwanej wniósł apelację od tego orzeczenia, zaskarżając wyrok w części, tj.
1) w pkt 1 ponad kwotę 355,00 złotych, tj. co do kwoty 125,00 złotych wraz z odsetkami ustawowymi, 2) w pkt 4 w całości. Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisu art. 233 § 1 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie w postaci zaniechania dokonania wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji uwzględnienie kwoty minimalnego wynagrodzenia brutto jako tej, która winna stanowić podstawę dla określenia utraconego dochodu powódki, w sytuacji gdy dochód netto, który ewentualnie powódka mogła utracić wskutek czynu niedozwolonego, to nie 800,00 lecz 590,00 złotych,,, 2) naruszenie przepisu art. 907 § 2 kc poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i przyjęcie, iż zmiana stosunków uzasadniała podwyższenie renty z tytułu utraconych dochodów do kwoty brutto, nie zaś do kwoty netto. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie zaskarżenia, tj. oddalenia żądania powódki ponad kwotę 355,00 złotych;
2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że ustalając należne powódce świadczenie Sąd prawidłowo ustalił, iż powódka, gdyby podjęła pracę mogłaby z pewnością uzyskać wynagrodzenie równe połowie minimalnego wynagrodzenia. Tym samym utrata dochodu w przypadku powódki odnosi się wyłącznie do kwoty 800,00 złotych brutto, co przy rozpatrywaniu utraconego dochodu winno być przyjmowane w kwocie netto, a zatem utrata stanowi kwotę 590 zł brutto, tj. po uwzględnieniu 40% przyczynienia 355,00 złotych netto.
Pełnomocnik powódki wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuję: Choć zgodzić należy się ze skarżącym, że podstawą obliczeń w zakresie utraty dochodu w postaci wynagrodzenia za prace winny być wartości netto, bowiem renta przyznana przez sąd nie podlega opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to w żadnej mierze nie sposób uznać, iż kwota renty, do której Sąd pierwszej instancji podwyższył świadczenie, została zawyżona.
Jest to efektem błędnego założenia czynionego zarówno przez strony, jak i Sąd orzekający, że w sprawie mamy do czynienia z utratą dochodów w związku z częściową utratą zdolności do pracy. Rozumowanie Sąd Rejonowego byłoby prawidłowe, gdyby powódka uległa wypadkowi posiadając kwalifikacje zawodowe jako szwaczka. Tymczasem M. W. doznała uszkodzenia ciała w wieku 12 lat i jest to okoliczność uprawniająca do ubiegania się o rentę z tytułu utraty widoków powodzenia na przyszłość wskazana w art. 444 § 2 kc. W przepisie tym chodzi bowiem o sytuacje, kiedy wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, pokrzywdzony pozbawiony zostaje szans na osiągnięcie sukcesu zawodowego.
W przypadku osoby małoletniej dotyczy to przypadków, w których poszkodowany utracił w części lub całkowicie możliwość uzyskania zdolności do pracy. M. W. z uwagi na doznane obrażenia ciała i ich skutki, nie była w stanie zdobyć jakiegokolwiek wykształcenia za wyjątkiem przeszkolenia zawodowego w zawodzie szwaczki. Tymczasem przed wypadkiem dobrze się uczyła i miała zamiar podjąć dalszą naukę w liceum lub liceum plastycznym (uzasadnienie wyroku w sprawie I C 2132/93 Sądu Wojewódzkiego w Łodzi – k. 128). Wypadkowi powódka uległa, będąc dopiero u progu edukacji i brak jest jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia jakiego rodzaju kwalifikacje zawodowe by uzyskała, gdyby nie doznała uszkodzenia ciała i jaki mógłby być poziom osiąganych przez nią zarobków.
W takiej sytuacji nie sposób podzielić konstatacji, że konieczne jest odniesienie do zarobków na poziomie minimalnym w zawodzie krawcowej. Należy zauważyć, iż z równą dozą prawdopodobieństwa można zakładać, że gdyby nie upośledzenia będące skutkiem urazu, powódka uzyskałby kwalifikacje pozwalające na osiąganie zarobków powyżej średniej, czy skorzystać z szerokiego dzisiaj dostępu do lepiej płatnej pracy poza granicami kraju – na terenie Unii Europejskiej. Trudno choćby z minimalną dozą prawdopodobieństwa zakładać, czy i jaki ewentualnie kierunek dalszego kształcenia powódka by wybrała, a należy zauważyć, że w takim wypadku możliwe byłoby uzyskanie kwalifikacji znacznie odbiegających od przeciętnych, co oczywiście mogłyby prowadzić do osiągnięcia zdolności do uzyskiwania wysokich dochodów.
Równie możliwe byłoby podjęcie aktywności w sferze działalności gospodarczej, naukowej, czy artystycznej. W ocenie Sądu Okręgowego, w takim wypadku najbardziej właściwym punktem odniesienia winno być wynagrodzenie przeciętne. Pogląd ten znalazł również akceptację w judykaturze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1977 r. I CR 380/77: „W sytuacji, gdy poszkodowany na skutek doznania uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia w okresie małoletniości nie mógł zdobyć wykształcenia i zawodu, za podstawę określenia renty odszkodowawczej należy z reguły przyjąć przeciętne zarobki, osiągane przez pracowników w danym okresie czasu.
Brak jest bowiem podstaw do wysuwania odmiennych hipotez, chyba że wyjątkowe okoliczności (np. stwierdzono szczególne talenty czy uzdolnienia małoletniego w określonym kierunku) pozwalałyby na inne wnioskowania.”). Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w IV kwartale 2013r. wyniosło 3 823,32 złotych brutto (2 730,22 złotych netto), a zatem przyrównując poziom możliwych do osiągnięcia obecnie przez powódkę zarobków – 800 złotych brutto, nawet po uwzględnieniu 40 % przyczynienia, uzyskamy kwotę wyższą od zasądzonej w zaskarżonym wyroku.
W związku z faktem, iż w sprawie przedmiotowej chodzi o zmianę wysokości renty na podstawie art. 907 § 2 kc, nie sposób abstrahować również od kryterium ustalania jej wysokości w zawartej przez strony w 2000r. ugody sądowej. Otóż wówczas określono świadczenie na poziomie 42,86% płacy minimalnej brutto (700 złotych) oraz 21 % przeciętnego wynagrodzenia netto (1 393,65 złotych), co w odniesieniu do wartości z daty orzekania (1 600 złotych brutto i 2 730,22 złotych netto) daje - odpowiednio - kwoty 685,76 złotych i 573,35 złotych, a zatem również wyższe od zasądzonych.
Podsumowując, prawidłowe zastosowanie art. 444 § 2 kc, czyni zarzuty skarżącego bez znaczenia w sprawie przedmiotowej, a zatem mając na uwadze zakaz reformationis in peius (art. 384 kpc), Sąd Okręgowy mógł jedynie oddalić apelację na zasadzie art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zgodnie z art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc oraz 6 pkt 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie...” z dnia 28 września 2002r. (Dz.U. Nr 163, poz.1348), zasądzając od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 90 złotych.