Court awards damages for death of children and interest for insurer's delay in claims notification.
Legislator summary
AI generatedThe court granted compensation claims for the death of two children and their respective relatives against an insurance company. Plaintiffs argued for specific sums based on prior partial payments, while the insurer contended against the full amounts. The court ruled that the requested damages were appropriate given the tragic circumstances but dismissed the remaining claim for interest due to a procedural error in the initial notification date.
Legislator headnote
AI generatedArt. 461 § 1 Kc; Art. 481 § 1, 2 Kc; Art. 14 of the Insurance Act: The court must individualize compensation based on specific circumstances, and interest runs from the date the statutory 30-day notification period expires if the insurer fails to process claims within that timeframe.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 793/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Przemysław Jagosz Protokolant prac. sąd. Aleksandra Bogusz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r., w O., na rozprawie, sprawy z powództwa 1) M. P. (1) przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. o zadośćuczynienie 2) małoletniej D. P. (1) zastępowanej przez matkę M. P. (1), przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. o zadośćuczynienie 3) J. F. (1) przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. o zadośćuczynienie I. zasądza od pozwanego na rzecz powódki M.
P. (1) kwotę 130 000 (sto trzydzieści tysięcy złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki M. P. (1) kwotę 10 100 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; III. zasądza od pozwanego na rzecz powódki D. P. (1) kwotę 144 000 (sto czterdzieści cztery tysiące złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty; IV. zasądza od pozwanego na rzecz powódki D. P. (1) kwotę 10 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; V. zasądza od pozwanego na rzecz powódki J.
F. (1) kwotę 40 000 (czterdzieści tysięcy złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty; VI. zasądza od pozwanego na rzecz powódki J. F. (1) kwotę 4 417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; VII. oddala powództwa w pozostałej części.
UZASADNIENIE
M. P. (1) żądała od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. :
a) kwoty 65 000 zł tytułem uzupełnienia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci syna M. P. (2), wypłaconego przez pozwanego do kwoty 15 000 zł, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19-02-2012 r. do dnia zapłaty;
b) kwoty 65 000 zł tytułem uzupełnienia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci syna D. P. (2), wypłaconego przez pozwanego do kwoty 15 000 zł, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19-02-2012 r. do dnia zapłaty;
c) zwrotu kosztów procesu. Małoletnia D. P. (1) zastępowana przez matkę M. P. (1) żądała od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. :
a) kwoty 72 000 zł tytułem uzupełnienia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci brata M. P. (2), wypłaconego przez pozwanego do kwoty 8 000 zł, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty;
b) kwoty 65 000 zł tytułem uzupełnienia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci brata D. P. (2), wypłaconego przez pozwanego do kwoty 8 000 zł, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty;
c) zwrotu kosztów procesu. J. F. (1) żądała od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. :
a) kwoty 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci wnuka M. P. (2) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty;
b) kwoty 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci wnuka D. P. (2) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13-11-2013 r. do dnia zapłaty;
c) zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu żądań powódki wskazały, że małoletni M. i D. P. (2) (odpowiednio: synowie, bracia i wnukowie powódek) zginęli w wypadku komunikacyjnym z dnia 30-04-2011 r. Sprawca – A. P. (odpowiednio: mąż, ojciec i zięć powódek) – który również zginął w wypadku był ubezpieczony w ramach umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym Towarzystwie. Kwoty wypłacone M. i D. P. (1) tytułem zadośćuczynienia za śmierć małoletnich M. i D. P. (2) w oparciu o art. 446 § 4 Kc nie są jednak adekwatne do doznanej przez powódki krzywdy, wobec czego domagają się ich uzupełnienia do łącznej kwoty po 80 000 zł dla każdej z nich.
Powódce J. F. (1) nie wypłacono natomiast żadnego zadośćuczynienia, mimo że w rozumieniu art. 446 § 4 Kc jest osobą bliską zmarłym dzieciom i również doznała krzywdy wskutek ich śmierci. Pozwane Towarzystwo (...) S.A. w W. wniosła o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany przyznał okoliczności wypadku oraz fakt ubezpieczenia jego sprawcy, wskazał jednak, że żądania powódek są nadmierne w stosunku do doznanej krzywdy i nieudowodnione, zadośćuczynienie wypłacone przez pozwanego było odpowiednie, zaś odsetki należą się ewentualnie od daty wyrokowania. (odpowiedź na pozew k. 37-42)
Sąd ustalił i zważył, co następuje:
W dniu 30-04-2011 r. doszło do wypadku komunikacyjnego, w którym uczestniczyła M. P. (1), jej mąż A. P., córka D. P. (1), synowie M. i D. P. (2). W wypadku tym zginęli A., M. i D. P. (2), a M. P. (1) doznała licznych obrażeń, wskutek których aktualnie pozostaje niezdolna do pracy. W chwili wypadku M. P. (2) miał niespełna 2 miesiące, D. P. (2) – 11 lat, a D. P. (1) – 10 lat. Powódka J. F. (1) jest matką powódki M. P. (1) i babcią M., D. i D. P. (1). Za sprawcę wypadku uznano A. P., a wobec jego śmierci postępowanie karne w tej sprawie zostało umorzone. A. P. był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym Towarzystwie. W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zadośćuczynienia pozwany wypłacił:
1) M. P. (1) po 15 000 zł z tytułu śmierci każdego z synów, 2) D. P. (1) po 8 000 zł z tytułu śmierci każdego z braci. (bezsporne, dokumenty w aktach szkody, odpisy aktów stanu cywilnego k. 12, zeznania powódek za adnotacjami k. 54-55) Ponieważ fakt wypadku, jego okoliczności i sprawstwo, jak również zasada i podstawa prawna odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku, wynikające zawartej umowy ubezpieczenia obejmującej sprawcę wypadku oraz z art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego (Kc) w związku z art. 415 i art. 436 § 2 Kc oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22-05-2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych … (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), nie były sporne między stronami, a z faktu wypłacenia M. i D. zadośćuczynień z tytułu śmierci M. i D. P. (2) można domniemywać również przyznanie krzywdy zaistniałej z tego faktu, do rozważenia pozostało, czy na gruncie art. 446 § 4 Kc:
1) kwoty wypłacone M. i D. P. (1) są odpowiednie do doznanej przez nie krzywdy, względnie czy wymagają uzupełnienia i do jakiej wysokości, 2) powódka J. F. (1) jest osobą najbliższą zmarłym i doznała krzywdy w wyniku ich śmierci, a jeżeli tak, jakie zadośćuczynienie byłoby odpowiednie, a nadto, w przypadku uwzględnienia żądań powódek w jakiejkolwiek części, od kiedy pozwany znalazł się w opóźnieniu w spełnieniu ich roszczeń, uzasadniającym żądanie odsetek określonych w art. 481 § 1 i 2 Kc. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wszystkie powódki są osobami najbliższymi dla zmarłych M. i D.
P. (2), a z uwagi na ich tragiczną śmierć doznały związanej z tym krzywdy i cierpienia. Przy prawidłowo ukształtowanych więziach rodzinnych, śmierć osoby z najbliższego kręgu rodzinnego jest zawsze dotkliwa, a proces uwalniania się od towarzyszącego temu bólu i cierpienia, chociaż niewątpliwie zależy od indywidualnych właściwości każdego człowieka, zajmuje pewien okres, zwany potocznie żałobą. Dość oczywiste jest nadto, że na sposób przeżywania takiego cierpienia wpływ mają okoliczności śmierci i stopień bliskości ze zmarłym.
W realiach niniejszej sprawy dostrzec trzeba szczególnie traumatyczne okoliczności śmierci małoletnich M. i D. P. (2) – w wypadku, w którym uczestniczyła cała rodzina (dzieci i rodzice) i w którym zginęła jej większość (ojciec i dwójka dzieci). Utracie tych osób przez powódki musiało zatem towarzyszyć poczucie osamotnienia, tym dotkliwsze dla M. P. (1), gdy zważyć, że jedno ze zmarłych dzieci urodziło się niespełna 2 miesiące wcześniej, a dla D. P. (1), gdy uwzględnić, że utraciła brata w podobnym wieku (11 lat), z którym mieszkała w jednym pokoju i z którym spędzała większość czasu.
Okoliczności te wynikają z niezaprzeczonych zeznań M. P. (1) i J. F. (1), które jednoznacznie potwierdzają nie tylko prawidłowo ukształtowane więzi rodzinne, ale również istnienie silnych więzi między zmarłymi dziećmi a ich babcią. Pomagała ona przed i po porodzie dzieci, sprawowała nad nimi opiekę w wakacje i ferie, utrzymywała stały i bliski kontakt, a ze starszym wnukiem rozmawiała telefonicznie tuż przed wypadkiem (por. zeznania za adnotacjami k. 54-55). Powyższe okoliczności w sposób wystarczający poświadczają, że wszystkie powódki są osobami najbliższymi zmarłym dzieciom i doznały wskutek ich śmierci krzywdy i cierpień, uprawniających je do uzyskania od pozwanego odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia przewidzianego w art. 446 § 4 Kc.
Ponieważ skutki wypadku w tym zakresie w sposób wystarczający zostały wykazane niezaprzeczonymi zeznaniami powódek, przy czym brak jest podstaw do podważania ich wiarygodności lub prawdomówności, zbędne było korzystanie z proponowanej w pozwie opinii biegłego psychologa, który miałby potwierdzić występowanie tych skutków. Skorzystanie z takiej opinii było zbędne również w kontekście wniosków zawartych w odpowiedzi na pozew. Ponieważ żadna ze stron nie twierdziła, że u którejkolwiek z powódek wystąpiły zaburzenia pourazowe w związku ze śmiercią M. i D.
P. (2), nie było potrzeby ustalania, czy wystąpiły one w ciągu 6 miesięcy od wypadku i jaki był okres ich trwania. Ustalenie zaś, czy powódki korzystały z pomocy psychiatrycznej lub psychologicznej, czyli w rzeczywistości poszukiwanie faktów, nie wymaga wiadomości specjalnych, zaś okoliczność tę wyjaśniły dostatecznie zeznania samych powódek. Z tych względów wnioski stron w tym zakresie pominięto. Przechodząc do oceny należnego powódkom zadośćuczynienia wskazać trzeba, że jego celem ma być kompensacja doznanej krzywdy, czyli „ złagodzenie cierpienia wywołanego śmiercią osoby bliskiej oraz pomoc osobie pokrzywdzonej w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym rzeczywistości”, natomiast na sam „ rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego z zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia (np. nerwicy, depresji), roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego”, przy czym „ każdy przypadek powinien być indywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 279/10).
W tym kontekście ponownie podkreślić trzeba tragiczne okoliczności wypadku oraz to, że w jego wyniku doszło do jednoczesnej utraty dwójki małych dzieci (w tym niemowlęcia) i przerwania szczególnie silnych więzi wynikającej z bliskości pokrewieństwa oraz charakteru stosunków rodzinnych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, sumy żądane pozwem dla każdej z powódek zasługują na uwzględnienie, nie są nadmierne i w pełni odpowiadają doznanej przez nie krzywdzie i mogą spełnić zakładaną przez ustawodawcę funkcję kompensacyjną.
Z tego względu, na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w pkt. I, III i V sentencji wyroku, zasądzając na rzecz powódek zadośćuczynienia w wysokości wskazanej w pozwie wraz z odsetkami ustawowymi należnymi z mocy art. 481 § 1 i 2 Kc za okres opóźnienia pozwanego w spełnieniu tych świadczeń. Za datę początkową tego okresu przyjęto natomiast datę po upływie 30-dniowego terminu przewidzianego w art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych dla wypłaty świadczeń odszkodowawczych tego rodzaju, co w niniejszej sprawie.
Zgodnie z powołanym przepisem termin ten liczy się od daty zgłoszenia szkody. Pierwsze wezwanie, datowane na 11-01-2011 r., dotyczyło jednak żądań ujętych globalnie, bez wskazania komu konkretnie i za co przysługują, z zaznaczeniem jedynie, że poszkodowaną jest M. P. (1) (k. 14 i nast.). Dopiero kolejne zgłoszenie wyraźnie wskazuje na wszystkie powódki występujące obecnie i precyzuje roszczenia w sposób ujęty następnie w pozwie (k. 18 i nast.). W konsekwencji, to właśnie zgłoszenie powinno zostać uznane za miarodajne dla ustalenia, kiedy rozpoczął bieg 30-dniowy termin z art. 14 cyt. ustawy.
Pismo w tym zakresie zostało nadane pod adresem pozwanego w dniu 9-10-2013 r. Ponieważ nie ujawniono żadnych przeszkód, które uniemożliwiałyby pozwanemu właściwą i zgodną z niniejszym orzeczeniem ocenę roszczeń powódek we wskazanym wyżej terminie (zwłaszcza, że odpowiedzi w tym zakresie udzielił już 28-10-2013 r.), nie spełniając tych roszczeń w pełnej wysokości pozwany znalazł się w opóźnieniu uzasadniającym żądanie odsetek od dnia 13-11-2013 r., wskazanego w pozwie, w którym upłynął już termin z art. 14 cyt. ustawy.
W związku z takim ustaleniem daty początkowej, od której należą się odsetki, powództwa M. P. (1) w dalej idącym zakresie podlegały oddaleniu, o czym orzeczono w pkt. VII sentencji wyroku (zgodnie z poczynionym sprostowaniem). Ponieważ żądania pozwu zostały uwzględnione niemal w całości, poza drobną częścią roszczeń odsetkowych M. P. (1), po myśli art. 98 Kpc w pkt. II, IV i VI sentencji wyroku na ich rzecz zasądzono zwrot całości kosztów procesu, obejmujących opłaty stosunkowe od ich roszczeń (M. P. – 6500 zł, D. P. – 7200 zł, J.
F. - 2000 zł) oraz wynagrodzenie ich pełnomocnika w stawce minimalnej wynikającej z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28-09-2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych …(Dz. U. z 2013 r. Nr 490) wraz z opłatami od pełnomocnictw (po 3617 zł w przypadku M. P. i D. P., 2417 zł w przypadku J. F.).