Legislator Case Law & Legislation
II AKa 220/13 AI generated

Appeal court quashes sentence for excessive civil compensation due to lack of legal basis and procedural error.

Case Number II AKa 220/13
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Court of Appeal quashed the first-instance judgment regarding the order for civil compensation and remanded the case for retrial. The defendant was charged with embezzlement and fraud, but the lower court imposed a civil liability amount exceeding the proven damages without a clear legal basis. The appellate court ruled that the excessive compensation order violated the substantive law and internal consistency of the verdict, necessitating a new trial to properly assess damages and applicable legal provisions.

Legislator headnote

AI generated

Art. 46 §1 kk; Art. 415 §5 kpk: A court order for civil compensation must be based on proven damages and applicable law; an excessive or legally unfounded compensation order constitutes a material and procedural error requiring the quashing of the judgment and remittal for retrial.

Keywords

AI generated
excessive civil compensation embezzlement and fraud procedural error in sentencing remittal for retrial civil liability in criminal cases proven damages requirement internal consistency of verdict

Cited Legislation

AI generated
Art. 46 §1 kk
Drugim poważnym zarzutem jest podniesiony w apelacji prokuratora zarzut obrazy prawa materialnego, w postaci art. 46 §1 kk, polegający na orzeczeniu wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, przypisanym w pkt 2 wyroku, w wysokości nie znanej ustawie.
Art. 415 §5 kpk
4 §1 kk), ale także i na potrzebę ewentualnego rozstrzygnięcia, czy w wypadku ewentualnego rozważenia powstania obowiązku naprawienia szkody, bądź szkód wyrządzonych przestępstwem, bądź przestępstwami, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 415 §5 kpk.
Art. 4 §1 kk
akt XVIII K 179/09 na podstawie art. 437 §1 i §2 kpk, art.
Art. 424 kpk
Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia pomija tę kwestię milczeniem, co jest niewątpliwie uchybieniem, o którym mowa w art. 424 kpk i co jest o tyle dziwne, iż Sąd Okręgowy dokonując krytycznej analizy zarzutów oskarżenia, co do których wydał orzeczenie uniewinniające, tą problematyką się zajmował (k.
Art. 437 §1 kpk
akt XVIII K 179/09 na podstawie art. 437 §1 i §2 kpk, art.
Art. 438 pkt 1, 2 i 3 kpk
437 §1 i §2 kpk, art. 438 pkt 1, 2 i 3 kpk, art.
Art. 624 §1 kpk
438 pkt 1, 2 i 3 kpk, art. 624 §1 kpk 1) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż uchyla rozstrzygnięcia z pkt 2, 3 oraz 4 i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania;
art. 286 § 1 k.k
(...) Ltd szkodę majątkową znacznej wartości w łącznej kwocie nie mniejszej niż 3.420.250,58 złotych, to jest o czyn z art. 286 § 1 k.k.
art. 294 § 1 k.k
art. 270§ 2 k.k
294 §1 kk i art. 270 §2 kk w zw.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II AKa 220/13

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, II Wydział Karny, w składzie: Przewodniczący: SSA Marian Baliński Sędziowie: SA Piotr Feliniak (spr.) SO del. Sławomir Wlazło Protokolant: st. sekr. sąd. Łukasz Szymczyk przy udziale H. T., Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy F. T. oskarżonego z art. 286 §1 kk w zw. z art. 294 §1 kk i art. 270 §2 kk w zw. z art. 11 §2 kk w zw. z art. 12 kk; art. 270 §2 kk; art. 296 §1 i §3 kk; na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońców od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt XVIII K 179/09 na podstawie art. 437 §1 i §2 kpk, art. 438 pkt 1, 2 i 3 kpk, art. 624 §1 kpk 1) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż uchyla rozstrzygnięcia z pkt 2, 3 oraz 4 i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania;

2) utrzymuje wyrok w pozostałej części w mocy;

3) zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym. Sygn. akt II AKa 220/13

UZASADNIENIE

F. T. został oskarżony o to, że: I. w okresie od stycznia 1998 roku do 31 grudnia 2002 roku w Ż. woj. (...) działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, W celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako Prezes Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Ltd z siedzibą w Ż. po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracowników działu księgowości, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Ltd z siedzibą w Ż., a w szczególności: - w 1998 roku kasjerkę i główną księgową, co do wydatkowania na cele reklamy i promocji na giełdach dwóch zaliczek w łącznej kwocie 78.372 złotych, które pobrał z kasy i ich nie rozliczył, a które były przeksięgowywane bez fizycznej wpłaty środków w dokumentach księgowych Spółki w 1999 i 2000 roku, zaś w dniu 18 grudnia 2000 roku polecił głównej księgowej pobrane zaliczki zaksięgować w ciężar kosztów do opodatkowania, - w okresie od stycznia 1999 roku do 31 grudnia 2002 roku główną księgową co do autentyczności i zgodności treści uchwał Zgromadzenia Wspólników z dnia 18 marca marcal999 roku o numerach; (...)oraz umowy o pracę - aneks z dnia 18 marca 1999 roku pod którym F.

T. podpisał się w obrębie zapisu „pracownik” z wolą R. V. działającego w imieniu jedynego wspólnika Spółki z o.o. (...) Ltd, „w tym uchwały nr 3/99, stanowiącej między innymi, że zysk wynikły z działalności Spółki w 1998 roku, a wynoszący 2.940,488,13 złotych, który po zapłaceniu podatku dochodowego stanowi kwotę 1.735.700,13 złotych Spółka przeznacza na nagrodę dla Prezesa Zarządu w kwocie 400.000 złotych i dywidendę dla wspólnika w wysokości 1.335.700,13 złotych oraz uchwały nr 5/99 stwierdzającej w § 1, że ustala się z dniem 1 stycznia br. wynagrodzenie dla Prezesa Zarządu w wysokości równowartości 10.000 DM (dziesięć tysięcy marek niemieckich) liczonych po kursie sprzedaży w dniu wypłaty oraz udział w zysku wypracowanym przez Spółkę w wysokości 10%, który to udział będzie obliczany od zysku przed opodatkowaniem i licencjami zaś kwota płacona raz w roku po przedłożeniu sprawdzonego przez biegłych rewidentów rachunku zysków i strat i bilansu Spółki, które przedłożył służbom księgowych Spółki z o.o. (...) Ltd i które stanowiły podstawę od wypłaty nienależnych mu nagród i dywidend, wynagrodzeń i udziałów w zyskach Spółki, a w szczególności:

 nagrody dla Prezesa Spółki w kwocie 400.000 złotych brutto wypłaconej w dniu 18 maja 1999 roku na podstawie uchwały nr 3/99,  udziałów w zyskach spółki w kwotach: 535.977,63 złotych brutto wypłaconych w dniu 06 kwietnia 2000 roku, 526.505,95 złotych brutto wypłaconych w dniu 28 marca 2001 roku, 675.267 złotych brutto wypłaconych w dniach 05 i 07 maja 2002 roku, na podstawie uchwały nr 5/99,  wynagrodzeń miesięcznych za pracę w łącznej kwocie 1.200.128 złotych brutto, wypłacanych w okresie od stycznia 1999 roku do końca grudnia 2002 roku na podstawie uchwały 5/99, czym wyrządził w mieniu Spółki z o,o. (...) Ltd szkodę majątkową znacznej wartości w łącznej kwocie nie mniejszej niż 3.420.250,58 złotych, to jest o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i z art. 270§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. II. w okresie od dnia 19 marca 1999 roku do dnia 01 grudnia 1999 roku w Ż. woj. (...) jako Prezes Zarządu (...) Spółki z o.o. w Ż. wypełnił czysty blankiet opatrzony podpisem R.

V., a następnie użył go jako autentyczny dokument zatytułowany „Postanowienie jedynego wspólnika U. (...) Spółki z o.o. w Ż. podjęte w dniu 19 marca 1999 r.” pod którym podpisał się jako protokolant, a z treści którego wynikało, że R. V. działający w imieniu (...) (...) z siedzibą w L. jedynego wspólnika (...) Spółki z o.o. w Ż. ustala zarząd jednoosobowy i odwołuje z funkcji Wiceprezesa Zarządu K. P., który to zapis był niezgodny z wolą przedstawiciela jedynego wspólnika (...) R. V. i dokonany był bez jego zgody, a następnie tak podrobiony dokument przedłożył w kadrach Spółki z o.o. (...) oraz w Sądzie Rejonowym w P. w Wydziale Gospodarczym, to jest o przestępstwo z art. 270 § 2 k.k. III. w okresie od dnia 19 marca 1999 roku do dnia 08 marca 2000 roku w Ż. woj. (...) jako Prezes Zarządu (...) Spółki z o.o. w Ż. wypełnił czysty blankiet opatrzony podpisem R.

V., a następnie użył go jako autentyczny, dokument zatytułowany „PROTOKÓŁ WALNEGO ZGROMADZENIA WSPÓLNIKÓW (...) SPÓŁKI Z O.O. W (...) odbytego w dniu 19 marca 1999 r. w Ż.” pod którym podpisał się jako protokolant, a z treści którego wynikało, że R. V. działający w imieniu (...) (...) z siedzibą w L. jedynego wspólnika (...) Spółki z o.o. w Ż. ustala zarząd jednoosobowy i odwołuje z funkcji Wiceprezesa Zarządu K. P., który to zapis był niezgodny z wolą przedstawiciela jedynego wspólnika (...) R. V. i dokonany był bez jego zgody, a następnie tak podrobiony dokument przedłożył w kadrach Spółki z o.o. (...) oraz w Sądzie Rejonowym w P. w Wydziale Gospodarczym, to jest o przestępstwo z art. 270 § 2 k.k., IV. w okresie od 1 listopada 1999 roku do 31 marca 2000 w Ż. woj. (...) jako Prezes Zarządu Spółki z o.o. (...) Ltd, będąc zobowiązanym w oparciu o przepisy kodeksu handlowego, postanowień umowy spółki zawartych w akcie notarialnym z dnia 04 listopada 1993 roku repertorium A nr (...) roku sporządzonym w Kancelarii Notarialnej Notariusz Z.

D. w S. oraz w protokole Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Ltd z siedzibą w Ż. spisanym w akcie notarialnym z dnia 5 października 1995 roku repertorium A (...) w Kancelarii Notarialnej Notariusz I. P. w S. do zajmowania się sprawami majątkowymi Spółki nadużył udzielonych mu uprawnień poprzez podjęcie w dniu 22 grudnia 1999 roku decyzji o cofnięciu wniosku o zajęcie rachunku bankowego, która skutkowała anulowaniem dokonanego przez komornika Sądu Rejonowego w S. zajęcia wierzytelności i bezzasadnie odstąpił, przy braku ustanowienia jakichkolwiek innych zabezpieczeń, od egzekucji wierzytelności należnych Spółce z o.o. (...) Ltd od Zakładów (...) w kwocie 2.985.359,10 złotych zasądzonych nakazem zapłaty Sądu Rejonowego w P. Wydział Gospodarczy (sygn. akt (...)) oraz poprzez podejmowanie, przy braku zapłat za zakupione towary, decyzji o kontynuowaniu sprzedaży wyrobów Spółki z o.o. (...), które nie regulowały należności ani nie uiszczały zaliczek co w konsekwencji doprowadziło do powstania wierzytelności w łącznej kwocie 7.235.738,84 złotych, której Spółka z o.o. (...) Ltd nie mogła wyegzekwować w całości od Zakładów (...), jak również nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie zawarł aneksu do umowy pożyczki podpisanej w dniu 10 lipca 1995 roku na mocy, której Spółka z o.o. (...) Ltd udzieliła Spółce z o.o. (...) nie oprocentowanej pożyczki w kwocie 1.400.000 złotych ani żadnej innej umowy regulującej kwestie ekwiwalentności wzajemnych świadczeń z tytułu tej umowy, po tym jak w dniu 22 października 1999 roku strony rozwiązały umowę nieodpłatnego użyczenia budynków piekarni mechanicznej i domu mieszkalnego położonych w Ż., jaką w dniu 24 lipca 1995 roku Spółka z o.o. (...) Ltd zawarła ze Spółką z o.o. (...), a w jej miejsce zawarły umowę najmu wymienionych obiektów, czym pozbawiał Spółkę z o.o. (...) Ltd korzyści, jakie by ta Spółka uzyskała w przypadku udzielenia innemu podmiotowi oprocentowanej pożyczki w kwocie nie mniejszej niż 92.668,49 złotych przy ustalonym oprocentowaniu pożyczki w skali 16%, wyrządzając Spółce z o.o. (...) Ltd szkodę majątkowa w wielkich rozmiarach w łącznej kwocie nie mniejszej niż 7.328.407,33 złotych, to jest o czyn z art. 296 § 1 i § 3 k.k. Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 15 marca 2013 roku w sprawie XVIII K 179/09 orzekł:

1) oskarżonego F. T. uniewinnił od dokonania czynów opisanych w punktach i, II i III i kosztami sądowymi w tej części obciążył Skarb Państwa, 2) oskarżonego F. T. uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu opisanego w punkcie IV wyczerpującego dyspozycję art. 296 § 1 i 3 k,k., z tą zmianę, że przyjął, iż działania oskarżonego z tytułu cofnięcia wniosku o zajęcie rachunku bankowego Zakładów (...) wyrządziło szkodę Spółce z o.o. (...) Ltd w kwocie nie mniejszej niż 1.491.492 zł, zaś zachowanie polegające na nie oprocentowaniu pożyczki udzielonej Spółce z o.o. (...) w okresie od 1 listopada 1999r. do 31 marca 2000r. wyrządziło szkodę Spółce z o.o. (...) Ltd w kwocie nie mniejszej niż 91.606 zł i za to na podstawie art. 296 § 3 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 3) na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie wymierzonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby, 4) na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego F.

T. obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem przypisanym w punkcie 2 wyroku, w kwocie 1.583.548 złotych na rzecz Spółki z o.o. (...) Ltd w S. z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku, 5) zasądził od oskarżonego F. T. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2.000 złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów sądowych (wyrok k. 4283-4285). Apelacje od powyższego wyroku złożyli prokurator oraz obrońcy oskarżonego. Prokurator, zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia w postaci art. 2 § 2 kpk, art. 4 kpk, art. 5 § 2 kpk, art. 7 kpk, art. 167 kpk, art. 366 § 1 kpk, art. 410 kpk, polegającą na uwzględnieniu przez Sąd wyłącznie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego z pominięciem i niezbadaniem ujawnionych w toku rozprawy okoliczności przemawiających na jego niekorzyść (art. 4 kpk), niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 366 § 1 kpk), dokonaniu wybiórczej i dowolnej oceny dowodów, wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 7 kpk i art. 410 kpk), rozstrzygnięciu na korzyść oskarżonego wątpliwości nadających się do usunięcia (art. 5 § 2 kpk), niepodjęciu inicjatywy dowodowej z urzędu w celu usunięcia tych wątpliwości i poczynienia prawdziwych ustaleń faktycznych (art. 167 kpk i art. 2 § 2 kpk), a to poprzez przyjęcie przez Sąd, iż dokumenty w postaci: uchwał Zgromadzenia Wspólników nr 1-6/99 datowanych na dzień 18.03.1999r., aneksu do umowy o pracę datowanego na dzień 18.03.1999r., postanowienia jedynego wspólnika (...) Sp. z o.o. w Ż. datowanego na dzień 19.03.1999r. i protokołu Walnego Zgromadzenia Wspólników (...) Sp. z o.o. w Ż. datowanego na dzień 19.03.1999r. są dokumentami autentycznymi, sporządzonymi w dniu 15.03.1999r., zgodnie z wiedzą i wolą R.

V., działającego jako pełnomocnik jedynego (...) Sp. z o.o., co w efekcie doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od popełnienia czynów opisanych w zarzutach I-III aktu oskarżenia podczas, gdy prawidłowa ocena zebranych dowodów i ujawnionych w toku rozprawy okoliczności prowadzić powinna do przeciwnych wniosków i rozstrzygnięć;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na przyjęciu, iż dwie zaliczki w łącznej kwocie 78.372,00 zł pobrane przez oskarżonego na cele reklamy i promocji, a opisane w zarzucie I aktu oskarżenia, zostały rozliczone poprzez ich kompensatę z obciążającymi spółkę opłatami licencyjnymi, co w efekcie doprowadziło do przysporzenia na rzecz spółki, podczas gdy zebrane w sprawie i niekwestionowane przez Sąd dokumenty księgowe i zeznania świadków (str. 17-20 i 68-70 wyroku) wskazują na to, iż o ile zaliczki te zostały w dniu 31.12.1999r. gotówką wpłacone do kasy spółki, to w dniu 03.01.2000r. zostały one ponownie wypłacone oskarżonemu z kasy w takich samych kwotach: 4.000,00 zł i 74.372,00 zł (łącznie 78.372,00 zł), a następnie w dniu 18.12.2000r. na polecenie oskarżonego przeksięgowane zostały z konta „zaliczek prezesa” w koszty uzyskania przychodu spółki, co ostatecznie doprowadziło do powstania szkody na skutek niezwrócenia kwot zaliczek i konieczności opodatkowania ich podatkiem dochodowym od osób prawnych, jako kosztów nieuzasadnionych z uwagi na niezałączenie przez oskarżonego dokumentów źródłowych potwierdzających poniesienie i przeznaczenie tych kosztów, a tym samym do zwiększenia szkody poprzez podwyższenie zobowiązania (...) Sp. z o.o. w Ż.;

3) obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci art. 413 § 2 kpk polegającą na niedokładnym określeniu czynu przypisanego oskarżonemu w ust. 2 wyroku, a opisanemu w ust. IV wyroku, poprzez nieokreślenie na nowo w jego zmienionym opisie łącznej wysokości szkody, podczas gdy w wyroku Sąd dokonał zmiany wartości szkód cząstkowych poprzez obniżenie ich wysokości w stosunku do szkód opisanych w zarzucie IV aktu oskarżenia (z kwoty 7.235.738,84 zł do kwoty 1.491.492,00 zł oraz z kwoty 92.668,49 zł do kwoty 91.606,00 zł), nie dokonując przy tym w sentencji wyroku żadnych modyfikacji w zakresie łącznej kwoty szkody wskazanej w tym zarzucie (7.328.407,33 zł), a stanowiącej kwotę wyższą aniżeli arytmetyczna suma szkód opisanych ust. 2 wyroku (1.491.492,00 zł + 91.606,00 zł - 1.583.098,00 zł), co mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w zakresie przyjętej w ust. 2 wyroku kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu, jak też w zakresie orzeczonego w ust. 4 wyroku obowiązku naprawienia szkody;

4) obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci art. 424 § 1 pkt. 1 i § 2 kpk polegającą na niewskazaniu w uzasadnieniu wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o składowych i wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem przypisanym oskarżonemu w ust. 2 wyroku, faktów, które Sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, oraz na nieprzytoczeniu okoliczności, które Sąd miał na względzie rozstrzygając co do wysokości szkody, czym spowodował, iż w tym zakresie zaskarżone orzeczenie nie poddaje się ocenie merytorycznej;

5) obrazę prawa materialnego w postaci art. 46 § 1 kk polegającą na orzeczeniu wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem przypisanym w ust. 2 wyroku w wysokości nie znanej ustawie, bo w kwocie 1.583.548,00 zł przewyższającej arytmetyczną sumę szkód ustalonych w ust. 2 wyroku (1.491.492,00 zł + 91.606,00 zł = 1.583.098,00 zł), powodującej, iż orzeczony środek nie stanowi o obowiązku naprawienia szkody ani w całości ani w części. Podnosząc powyższe zarzuty prokurator wniósł o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (apelacja – k. 4336-4342). Pierwszy z obrońców oskarżonego – adw. W. W., zaskarżył wyrok w zakresie pkt 2 – w całości i zarzucił:

1) obrazę prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej subsumpcji prawnej czynu oskarżonego F. T. i skazanie go pomimo, że przypisany mu w pkt 2 czyn nie zawierał znamion strony podmiotowej, ani koniecznych znamion strony przedmiotowej i przedmiotu przestępstwa z art. 296 § 1 i § 3 k.k. w postaci nadużycia uprawnień i nie dopełnienia obowiązku w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej pod firmą (...) Ltd i powstania szkody majątkowej w wielkich rozmiarach, 2) obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 11 § 1 k.k., art. 296 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 5 i § 7 k.k. poprzez skazanie oskarżonego pomimo, iż prawidłowa redakcja czynu przypisanego mu w pkt 2 powinna skutkować rozbiciem go na dwa odrębne czyny, z których żaden nie zawiera ustawowego znamienia strony przedmiotowej i przedmiotu przestępstwa z art. 296 § 1 k.k. w postaci wyrządzenia Spółce (...) znacznej szkody majątkowej, 3) mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę art. 415 § 5 k.p.k. poprzez nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody w kwocie 1.491.492 zł, o którym prawomocnie orzeczono w innym zakończonym postępowaniu, 4) mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. - polegającą na rozstrzygnięciu na niekorzyść oskarżonego F.

T. wszystkich nie dających się usunąć wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych. Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od dokonania przypisanego mu przestępstwa z art. 296 § 1 i § 3 k.k., alternatywnie - w przypadku nie podzielenia argumentacji środka odwoławczego w jego głównym nurcie - o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięcia z pkt 4 (apelacja – k. 4348-4356). Drugi z obrońców oskarżonego – adw. S. S., zaskarżył wyrok w części, tj. pkt 2-5 na korzyść oskarżonego i zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a tj. art. 7 kpk i art. 410 kpk poprzez błędne przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się popełnienia przestępstwa nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym (art. 296 § 1 i § 3 kk) w sytuacji, gdy przeprowadzone w sprawie dowody ocenione z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosków przeciwnych, a w tym także w szczególności bezpodstawne przyjęcie, iż oskarżony odstąpił od egzekucji z wierzytelności wobec Zakładów (...) Sp. z o.o. w S. oraz że jego działanie było ekonomicznie nieuzasadnione i wyrządziło kierowanej przez niego Spółce szkodę, a także bezpodstawne przyjęcie, iż oskarżony podjął decyzje o kontynuowaniu sprzedaży na rzecz Zakładów (...) Sp. z o.o. w S. bez otrzymywania zaliczek, 2) obrazę przepisów postępowania, a tj. art. 424 kpk poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku faktów, które Sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione w zakresie czynu opisanego w pkt IV aktu oskarżenia w części dotyczącej czynu polegającego na podjęciu przez oskarżonego decyzji o kontynuowaniu sprzedaży towarów na rzecz Zakładów (...) Spółka z o. o. w S. oraz niewyjaśnienie w tym zakresie podstawy prawnej wyroku, 3) obrazę przepisów prawa materialnego, a tj. art. 296 § 1 i § 3 kk poprzez uznanie oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa polegającego na nie zawarciu aneksu do umowy pożyczki podpisanej w dniu 10 lipca 1995 roku pomiędzy (...) Ltd.

Spółka z o.o. w Ż., a (...) Spółka z o.o. w S. w sytuacji, gdy czyn ten nie zawiera ustawowych znamion czynu zabronionego z uwagi na niewystąpienie znacznej szkody majątkowej spowodowanej ewentualnym zaniechaniem oskarżonego. Podnosząc powyższe obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji w zaskarżonej części poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów opisanych w IV aktu oskarżenia, ewentualnie o uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (apelacja – k. 4359-4374).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zasadne są apelacje obrońców oskarżonych w części dotyczącej czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku oraz w konsekwencji wynikającego z tego skazania, a także apelacja prokuratora odnosząca się do tego skazania, przy czym co do tej apelacji, to jej cześć, która dotyczy uniewinnienia oskarżonego od czynów zarzucanych w pkt I, II i III (pkt 1 wyroku), uznana została za niezasadną. W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny odniesie się do tej właśnie nieuwzględnionej części apelacji prokuratora. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 zaskarżonego wyroku, oskarżyciel sformułował zarzuty obrazy prawa procesowego oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (pkt II ppkt 1 i 2 apelacji).

Pierwszy z tych zarzutów jest zarzutem nieprawidłowo skonstruowanym, przez zbiorcze powołanie naruszenia wskazanych w nim przepisów prawa procesowego. Wynika to wprost z ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2013 roku, sygn. II KK 207/12, LEX 1299162, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2013 roku, sygn. V KK 270/12, LEX 1293868). Niezależnie jednak od tego stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, brak jest podstaw do wzruszenia zapadłego w tym zakresie rozstrzygnięcia.

Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje bowiem pod ochroną reguły z art. 7 kpk, jeżeli jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2012 roku, sygn.

III KK 298/12, LEX 1232292). Z treści zarzutu oraz z uzasadnienia apelacji wynika, iż naruszenie przepisów prawa procesowego sprowadzać się miało do ustalenia przez Sąd Okręgowy, iż dokumenty w postaci uchwał Zgromadzenia Wspólników nr 1-6/99 datowanych na dzień 18 marca 1999 roku, aneksu do umowy o pracę datowanego na dzień 18 marca 1999 roku, postanowienia jedynego wspólnika (...) Sp. z o.o. w Ż., datowanego na dzień 19 marca 1999 roku i protokołu Walnego Zgromadzenia Wspólników (...) Sp. z o.o. w Ż. datowanego na dzień 19 marca 1999 roku są dokumentami autentycznymi sporządzonymi w dniu 15 marca 1999 roku zgodnie z wiedzą i wola R.

V., działającego jako pełnomocnik jedynego wspólnika przedmiotowej spółki. Sam skarżący dostrzega, iż powyższe ustalenie ma charakter przesądzający w zakresie możliwości uznania sprawstwa i winy oskarżonego co do czynów zarzucanych w pkt I-III aktu oskarżenia. Zarzut ten w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego jest nieuprawniony. Sam skarżący nie kwestionuje dowodu z opinii grafologicznych i wniosków końcowych tych opinii. Postuluje jednak, iż nie ma jednoznacznych tez wynikających z tych dowodów. Sąd I instancji powinien, kierując się „wszechstronną, swobodną, ale nie dowolną, uwzględniającą zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego” (k. 5 uzasadnienia apelacji) dokonać odmiennej oceny dowodów i uznać, ze dowody te pozwalają na ustalenie sprawstwa oskarżonego.

Następnie przeprowadza własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i dokonuje własnych ocen, które w istocie sprowadzają się do zanegowania wniosków końcowych zawartych w niekwestionowanym dowodzie z opinii grafologicznych. Taka konstrukcja apelacji prowadzić może jedynie do oceny, iż ma ona charakter, niepodlegającej uwzględnieniu, polemiki z prawidłowymi ustaleniami i ocenami sąd I instancji. W ramach własnej oceny skarżący podnosi, iż jego zdaniem decydujące znaczenie mają depozycje świadka R. V. złożone w toku postępowania przygotowawczego oraz to, iż istotne znaczenia miało odstąpienie od przesłuchania tego świadka, bądź bezpośrednio przed sądem, bądź w drodze zagranicznej pomocy prawnej.

Nie wykazuje natomiast, aby dowód ten mógł mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Zakładając nawet, iż dowód taki byłby przeprowadzony, w postulowanej formie, to mając na uwadze treść twierdzeń tego świadka, które były przedmiotem analizy sądu I instancji, podnieść należy, iż podtrzymanie zeznań, w formie z postępowania przygotowawczego, nie zmieniłoby ocen zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, a ich ewentualna zmiana i przyznanie względnie brak negacji, co do wniosków wynikających z opinii grafologicznych, tym bardziej uzasadniałoby prawidłowość rozstrzygnięcia jakie zapadło w przedmiotowej sprawie.

W zakresie czynów z pkt II i III, wobec faktu, iż czynności sprawcze zostały przypisane oskarżonemu, a przeczą temu wprost wyniki badań grafologicznych, rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty prawidłowe. Powyższe dotyczy także czynu zarzuconego w pkt I aktu oskarżenia. Nie zmieniają tego dywagacje skarżącego zwarte w uzasadnieniu wywiedzionego środka odwoławczego. W przedmiotowej sprawie brak było bowiem dowodów, które świadczyłyby o tym, ze dokumenty, które były podstawą postawionych oskarżonemu zarzutów, były przez niego sfałszowane, bądź aby posłużył się on nimi wiedząc, iż mają one taki charakter.

Rozważania jakie w tym zakresie czyni skarżący w uzasadnieniu wywiedzionego środka odwoławczego mogłyby doprowadzić co najwyżej do oceny, iz zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 5 §2 kpk, ale w przeważającej części mają one charakter nie podlegających uwzględnieniu, na gruncie przepisów proceduralnych, domniemań o charakterze faktycznym. Reasumując, uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pisemne motywy zaskarżonego orzeczenia, zarzuty i przywołaną na ich poparcie argumentację zawartą w wywiedzionym środku odwoławczym, brak było podstaw do uznania, iż przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia, w tej części, przekroczono granice, o których mowa w art. 7 kpk.

Wynika to przede wszystkim z faktu, iż w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, iż na kwestionowanych dokumentach podpisy R. V. były autentyczne i nie było ich późniejszego zamienienia. Zgromadzenie, na którym sporządzono te dokumenty faktycznie się odbyło. To, że daty ich sporządzenia wskazywały na różne dni, 18 i 19 marca, nie zostało w prowadzonym postępowaniu wyjaśnione, ale podkreślić należy, iż uchylenie zaskarżonego orzeczenia z tego powodu nie spowoduje wyjaśnienia dlaczego w 1999 roku do tego doszło. Z powodów wskazanych już wcześniej zarzut braku bezpośredniego przesłuchania R.

V., o tyle nie podlega uwzględnieniu, iż jego zeznania nic nowego do sprawy nie wniosą i dlatego także z tego powodu uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie spowodowałoby wydania odmiennego orzeczenia co do istoty spawy. Odnośnie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących czynu zarzuconego w pkt I aktu oskarżenia, a związanych z rozliczeniem przez oskarżonego dwóch zaliczek w łącznej kwocie 78.372 zł, to zarzut ten również nie został uwzględniony. Wynika to z następujących okoliczności. Skarżący podnosi, iż jego zdaniem w tym zakresie szkodę poniosła spółka (...) Sp. z o.o., a szkoda ta była związana z podwyższeniem jej zobowiązań podatkowych na skutek działania oskarżonego.

Podnieść należy, iż pokrzywdzony, właściciel spółki żadnych roszczeń w tym zakresie w stosunku do oskarżonego nie zgłasza i nie zgłaszał. Skarżący w tym zakresie stawia zarzut wyłudzenia nienależnych korzyści majątkowych. W tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny i w prawomocnym wyrku z dnia 31 sierpnia 2004 roku, sygn. akt (...) oraz w jego uzasadnieniu wykazał, iż brak było podstaw do uznania, iż działanie oskarżonego zrodziło konieczność naliczenia podatku od osób prawnych, i że działania te były dopuszczalne w świetle obowiązujących w tamtym okresie przepisów prawnych (k. 4234-4239).

Niezależnie więc od wywodów Sądu Okręgowego w tym zakresie, zarzut ten z przyczyn powyższych także nie mógł zostać uwzględniony. Zasadne są apelacje prokuratora i obrońców co do czynu przypisanego w pkt 2. co prawda powołują one różne zarzuty, ale formułują zbieżne wnioski co do uchylenia sprawy i przekazania jej do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi. W tym zakresie rozstrzygniecie dotknięte jest takimi uchybieniami, że nie wchodząc nawet w szczegółowe rozważania co do argumentów podnoszonych w apelacjach stwierdzić należy, iż wyeksponowanie kilku z nich, za to o znaczeniu podstawowym, wskazuje na konieczność wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

Wynika to między innymi z faktu, że odnosząc się do opisu czynu przypisanego oskarżonemu, stwierdzić należy, iż wynika z niego, iż mamy do czynienia z dwoma odrębnymi czynami dokonanymi w różnym okresie czasu i dotyczących różnych działań oraz odnoszących się do różnych podmiotów, a mianowicie Zakładów (...) oraz Spółki z o.o. (...). Powyższe nakazywałoby więc w wypadku ustalenia sprawstwa i winy oskarżonego, do odrębnego opisania tych zachowań i przyjęcia odpowiedniej kwalifikacji prawnej tych czynów. Możliwość łącznego opisania i zakwalifikowania tych zachowań jest oczywiście możliwa, ale tylko w wypadku objęcia ich konstrukcją z art. 12 kk, czego nie uczyniono.

Wymagałoby to jednak ustalenia, iż oskarżony działał z góry powziętym zamiarem. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia pomija tę kwestię milczeniem, co jest niewątpliwie uchybieniem, o którym mowa w art. 424 kpk i co jest o tyle dziwne, iż Sąd Okręgowy dokonując krytycznej analizy zarzutów oskarżenia, co do których wydał orzeczenie uniewinniające, tą problematyką się zajmował (k. 75 uzasadnienia). Drugim poważnym zarzutem jest podniesiony w apelacji prokuratora zarzut obrazy prawa materialnego, w postaci art. 46 §1 kk, polegający na orzeczeniu wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, przypisanym w pkt 2 wyroku, w wysokości nie znanej ustawie.

Łączy się on niewątpliwie z drugim zarzutem dotyczącym tego czynu, w postaci braku określenia wysokości szkody wyrządzonej przypisanym przestępstwem. Na podstawie art. 46 1 kk można orzec obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. Treść orzeczenia zawartego w pkt 4 wyroku wskazuje, iż taki obowiązek nałożono. Tymczasem podana w nim wysokość szkody przekracza wysokość szkody wyrządzonej przestępstwem, bowiem orzeczono go w wysokości 1.583.548 złotych, a szkoda wyrządzona przestępstwem wyniosła (wg wyliczeń Sądu Okręgowego) kwotę niższą, co powoduje, iż orzeczony środek wbrew treści przepisu, nie stanowi ani obowiązku uiszczenia szkody w całości, ani w części.

Jest to więc nie tylko obraza prawa materialnego, ale i wewnętrzna sprzeczność wydanego orzeczenia, która sama w sobie rodzi konieczność uchylenia wyroku zarówno co do orzeczenia obowiązku jak i co do przestępstwa, którego przypisanie skutkowało powstaniem tego obowiązku, a także związanych z tym rozstrzygnięć co do orzeczonej kary i zastosowanej instytucji probacyjnej. Sąd odwoławczy nie mógł w tym zakresie dokonać własnych ustaleń, bowiem uchybienie to ściśle związane było z wcześniej omówionym uchybieniem, ponieważ ewentualna możliwość orzeczenia obowiązku naprawienia szkody związana jest z ewentualną formą sprawczą: jeden czyn; dwa odrębne czyny rodzące dwa odrębne obowiązki; ewentualnie przyjęcie konstrukcji z art. 12 kk; względnie 91 kk.

Ponadto samodzielne rozstrzygnięcie tej kwestii przez sąd odwoławczy, naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności w rozpoznawaniu spraw karnych. Te wyżej omówione uchybienia same w sobie skutkowały koniecznością uchylenia tej części zaskarżonego orzeczenia i zwalniały Sąd Apelacyjny od ustosunkowywania się do reszty podnoszonych w apelacji prokuratora oraz obrońców oskarżonych zarzutów, bowiem w zasadzie, analiza już samej treści wyroku, a zarazem fakt, iż jego uzasadnienie całkowicie pomija podnoszoną problematykę, na potrzebę takiego rozstrzygnięcia wskazuje.

Zarzuty te zresztą powinny być przedmiotem analizy sądu I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Sąd ten powinien powtórnie przeprowadzić postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie i w wypadku stwierdzenia sprawstwa i winy oskarżonego, wydać wyrok, który uwzględni okoliczności, które skutkowały orzeczeniem kasatoryjnym, ale także te które były podnoszone w wywiedzionych środkach odwoławczych. Należy tu zwrócić dodatkową uwagę sądu na okoliczności związane ze zmianą stanu prawnego co do czynu zarzucanego oskarżonemu (art. 4 §1 kk), ale także i na potrzebę ewentualnego rozstrzygnięcia, czy w wypadku ewentualnego rozważenia powstania obowiązku naprawienia szkody, bądź szkód wyrządzonych przestępstwem, bądź przestępstwami, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 415 §5 kpk.

W wypadku zaskarżenia wyroku należy sporządzić uzasadnienie odpowiadające warunkom, o których mowa w art. 424 kpk, które umożliwi ewentualną kontrolę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku. ła