Court dismisses appeal against compulsory mortgage registration on half-share despite divorce and asset division.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court dismissed the plaintiff's appeal regarding the registration of compulsory mortgages on a half-share of a residential property. Although the plaintiff and her husband had divorced and a court order divided the assets, the divorce was not recorded in the land registry before the mortgages were registered. The court ruled that the mortgages legally attach to the deceased husband's half-share, and the subsequent asset division did not extinguish this encumbrance.
Legislator headnote
AI generatedArt. 26 ust. 3a, 3b Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; Art. 65 u.k.w.h.; Art. 385 kpc: Compulsory mortgages may be registered on fractional shares of property even after divorce and asset division if the marital dissolution was not disclosed in the land registry, as the debt remains attached to the specific share owned by the debtor.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
I.Sygn.akt Ca 136/13 II.WYROK III.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anatol Gul Sędziowie: SO Jerzy Dydo SO Aleksandra Żurawska Protokolant: Alicja Marciniak po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa E. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddziałowi w W. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 10 grudnia 2012r., sygn. akt VIII C 1137/12 I oddala apelację; II zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej 1.800zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 136/13
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem ustalono, że hipoteki przymusowe wpisane w dziale IV księgi wieczystej (...) na rzecz wierzyciela hipotecznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obciążają ½ udziału we własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W., dalej idące powództwo oddalono oraz wzajemnie zniesiono koszty procesu, opierając rozstrzygnięcie o następujące ustalenia i oceny: -prawo do przedmiotowego lokalu mieszkalnego przysługiwało powódce i jej mężowi na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, których małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód z dniem 17 lutego 2005 r.; strona pozwana wnioski o dokonanie wpisu trzech hipotek przymusowych złożyła w dniach 30 sierpnia 2006 r., 14 listopada 2008 r. i 4 lutego 2009 r.; postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. dokonano podziału majątku wspólnego, na mocy którego prawo własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego obciążonego hipotekami przyznano powódce, a orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 29 stycznia 2011 r.; pismem z dnia 30 maja 2012 r. powódka wystąpiła do strony pozwanej z wnioskiem o odstąpienie od egzekucji niesłusznie wpisanej hipoteki obciążającej lokal mieszkalny, wskazując na dochodzenie tej należności z majątku odrębnego byłego męża, wnosząc także o zwolnienie od zajęcia ½ części hipoteki, stanowiącej po zniesieniu wspólności majątkowej, a przed wpisaniem hipoteki, jej udział własny; strona pozwana wskazała, że nie miała informacji o rozwodzie małżonków, wobec czego skierowano wnioski o wpis hipotek na nieruchomości stanowiącej majątek wspólny, przy czym , gdyby fakt rozwiązania małżeństwa został ujawniony w księdze wieczystej, hipoteki zostałyby wpisane na części ułamkowej stanowiącej własność byłego męża powódki.
W ocenie sądu powództwo było częściowo zasadne. Bezspornym było, że były mąż powódki był i jest dłużnikiem strony pozwanej w zakresie nieuiszczonych składek. Wyrok rozwiązujący małżeństwo powódki i T. S. stał się prawomocny przed złożeniem pierwszego wniosku o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej, a fakt rozwodu nie został ujawniony w księdze wieczystej. Jeżeli zatem sąd wieczystoksięgowy ani strona pozwana nie mieli o powyższym fakcie żadnej wiedzy, to wnioski o dokonanie wpisów trzech hipotek przymusowych spełniały wszelkie wymogi do ich uwzględnienia, ponieważ dopiero w drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h. możliwe jest obalenie domniemania z art. 3 u.k.w.h., że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Po prawomocnym orzeczeniu rozwodu ustała małżeńska wspólność ustawowa między powódką i jej mężem, wobec czego stali się oni współwłaścicielami majątku w częściach równych po ½, dlatego też wpis hipoteki powinien zostać dokonany na udziale byłego męża powódki. Skoro zatem wpisy hipotek przymusowych na rzecz strony pozwanej dokonane były od początku niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, powództwo w tym zakresie zostało uwzględnione, o czym orzeczono w pkt. I wyroku. Jednak nabywając prawo do lokalu w drodze podziału majątku wspólnego, powódka nabyła także obciążenie hipoteczne tego prawa, o czym mowa jest również w treści orzeczenia sądowego.
Z kolei przepis art. 65 ust. 1 i 2 u.k.w.h. stanowi, że hipoteką może być obciążona część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział współwłaściciela, oraz przysługujący współuprawnionemu udział we wspólności praw wymienionych w ust. pkt. 1 i 2 powołanego wyżej przepisu. W apelacji powódka zarzuciła naruszenie przepisu art. 10 u.k.w.h w zw. z art. 316 § 1 kpc przez brak dokonania uzgodnienia księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na dzień orzekania, lecz ustalenie jej hipotetycznej treści, wobec czego wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa.
Zdaniem skarżacej nie było bowiem możliwe ustalenie w dniu 10 grudnia 2012 r., że hipoteki przymusowe obciążają ½ udziału w prawie do lokalu, w sytuacji, gdy całe prawo do lokalu przysługuje powódce, ponieważ wspólność majątkowa przestała istnieć w dniu 29 stycznia 2012 r. po dokonaniu podziału majątku wspólnego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Apelacja nie podlega uwzględnieniu, a podniesione w niej zarzuty nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Przyjmując ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za swoje, Sąd Okręgowy podziela także ocenę prawną tego stanu faktycznego oraz wyciągnięte z tej oceny wnioski, co zwalnia z potrzeby przytaczania szeregu powołanych już wcześniej trafnych argumentów. Tylko dodatkowo odnośnie twierdzeń apelacji należy wskazać na następujące kwestie: - przedmiotem hipoteki przymusowej może być m. in. ułamkowa część nieruchomości, jeżeli stanowi własność dłużnika, a także nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka / art. 26 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych / t. j.
Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585 z późn. zm ./ ; bezspornym było, że w księdze wieczystej nie ujawniono faktu rozwiązania przez rozwód małżeństwa powódki i jej męża – dłużnika strony pozwanej, mimo obowiązku wynikającego z przepisu art. 35 u.k.w.h. ; w tej sytuacji wnioski strony pozwanej o obciążenie nieruchomości hipotekami - złożone w okresie, gdy nieruchomość nie była wyłączną własnością powódki - zostały uwzględnione, przy czym nawet w razie ujawnienia powyższego faktu – hipoteki podlegałyby wpisaniu na części ułamkowej stanowiącej z mocy prawa własność dłużnika; -po dokonaniu podziału majątku wspólnego powódka stała się wyłącznym właścicielem nieruchomości, przy czym fakt obciążenia tej nieruchomosci hipotekami został zaznaczony w treści postanowienia o podział majątku wspólnego, natomiast powódka z mocy prawa stała się dłużnikiem hipotecznym strony pozwanej / art. 65 u.k.w.h. /; -ustanie współwłasności nie powoduje żadnych zmian w obciążeniu hipoteką udziału we współwłasności - która w dalszym ciągu obciąża w tym samym zakresie udział we własności, jakkolwiek nieruchomość stała się już własnością jednego właściciela; jest to sytuacja wyjątkowa, w której przedmiotem hipoteki jest udział we własności, chociaż sama współwłasność już nie istnieje; - w tej sytuacji strona pozwana jest uprawniona do zaspokojenia się z obciążonej nieruchomości, bez względu na to, kto jest właścicielem tej nieruchomości po obciążeniu hipoteką, a zmiana właściciela nieruchomości obciążonej pozostaje bez wpływu na dalsze istnienie hipoteki, ponieważ każdy właściciel nieruchomości staje się z mocy prawa dłużnikiem hipotecznym; -z tych przyczyn sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez ustalenie, że wskazane hipoteki przymusowe na rzecz strony pozwanej obciążają ½ udziału w prawie własności nieruchomości, której wyłącznym właścicielem co do całości nieruchomości obecnie jest powódka.
Wobec powyższego apelacja powódki jako pozbawiona uzasadnionych podstaw została oddalona / art. 385 kpc /, natomiast o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 i 99 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc .