Appeal court quashes joint sentence verdict for procedural error in combining crimes and incomplete credit calculation.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court quashed the lower court's joint sentence verdict due to a procedural error in combining crimes and an incomplete calculation of time served. The defendant argued that the first-instance court failed to correctly merge specific crimes from prior judgments and did not specify which periods of imprisonment should be credited against which combined sentences. The court ruled that the lower court violated statutory requirements for combining crimes and must re-evaluate the case while ensuring the new sentence is not less favorable than the previous one.
Legislator headnote
AI generatedArt. 85 k.k.; Art. 577 k.p.k.; Art. 443 k.p.k.: When combining crimes, the court must correctly identify which offenses fall under the same real concurrence and precisely allocate time served to the appropriate combined sentences, ensuring the new judgment does not disadvantage the defendant compared to the revoked decision.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt : II AKa 108/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Jolanta Śpiechowicz Sędziowie SSA Grażyna Wilk SSA Robert Kirejew (spr.) Protokolant Agnieszka Przewoźnik przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Tomasza Janeczka po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. sprawy skazanego G. F. s. Z. i W., ur. (...) w C. - o wydanie wyroku łącznego - na skutek apelacji obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt. II K 21/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie. Sygn. akt II AKa 108/13
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem łącznym z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II K 21/11, wydanym w stosunku do skazanego G. F., na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wobec niego za poszczególne przestępstwa w następujących wyrokach jednostkowych: - Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 21 marca 2005 r., sygn. akt VII K 1127/03, którym skazany został za czyn z art. 286 § 1 k.k. i art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 2 k.k., w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 18 kwietnia 1997 r., na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, - Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 10 lipca 2003 r., sygn. akt II K 56/03, którym skazany został za czyny popełnione w dniu 27 października 1998 r. z art. 310 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 3 k.k. na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz z art. 310 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., w z w. z art. 12 k.k., w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym orzeczono karę łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, - Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 30 stycznia 2001 r., sygn. akt II K 1585/99, którym skazany został za czyn z art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i art. 12 k.k., popełniony w okresie od początku 1999 roku do 23 czerwca 1999 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 30 stawek dziennych po 10 złotych orzeczoną na podstawie art. 71 § 1 k.k., przy czym wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 3 lata, a następnie zarządzono jej wykonanie i orzekł karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat i 8 miesięcy; - Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt II K 2497/01/S, którym skazany został za czyn z art. 278 § 1 i 5 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 13 września 2001 r., na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, - Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt II K 249/04, którym skazany został za czyn z art. 310 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 13 kwietnia 2001 r., na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 20 stawek dziennych po 30 złotych, przy czym wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 5 lat, a następnie zarządzono jej wykonanie i orzekł karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat; - Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt IX K 963/08, którym skazany został za czyn z art. 224 § 2 i § 3 k.k., popełniony w dniu 14 lipca 2008 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 40 stawek dziennych po 10 złotych, przy czym wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 4 lata, a następnie zarządzono jej wykonanie, - Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt X K 981/08, którym skazany został za czyn z art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 2 lipca 2008 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata, a następnie zarządzono jej wykonanie i orzekł karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy; - Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 20 października 2009 roku, sygn. akt X K 629/09, którym skazany został za dwa czyny z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniach 3 kwietnia 2009 r. i 17 czerwca 2009 r. na kary po 10 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym orzeczono karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, - Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II K 942/10, którym skazany został za czyny: z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełniony w dniu 22 lipca 2009 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z art. 291 § 1 k.k. popełniony w dniu 22 lipca 2009 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz z art. 59 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełniony w okresie od kwietnia 2009 r. do lipca 2009 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym orzeczono karę łączną 1 roku pozbawienia wolności i orzekł karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 8 miesięcy.
Ponadto na poczet opisanych wyżej, orzeczonych kar łącznych Sąd Okręgowy zaliczył skazanemu „kary pozbawienia wolności dotychczas odbyte z któregokolwiek z połączonych wyroków”, a także stwierdził, że wyroki podlegające połączeniu ulegają osobnemu wykonaniu w zakresie nie objętym wyrokiem łącznym. Tym samym wyrokiem łącznym Sąd Okręgowy w Częstochowie na zasadzie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w zakresie objęcia wyrokiem łącznym: - wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt II K 1392/03, którym G.
F. skazany został za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. oraz art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 12 listopada 2002 r., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, - wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt X K 1038/07, którym G. F. został skazany za czyn z art. 193 k.k. i dwa czyny z art. 157 § 2 k.k. - wszystkie popełnione w dniu 23 września 2007 r., na kary po 10 miesięcy ograniczenia wolności, przy czym wymierzono karę łączną 12 miesięcy ograniczenia wolności, - wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt X K 200/09, którym G.
F. został skazany za czyn z art. 278 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 16 października 2008 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Zasądzono również od Skarbu Państwa wynagrodzenie dla ustanowionego z urzędu obrońcy skazanego i kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa. Apelację od tego wyroku wniósł w części dotyczącej orzeczonej kary na korzyść skazanego jego obrońca, zarzucając rażącą niewspółmierność wymierzonej skazanemu kary łącznej, poprzez zastosowanie zasady asperacji, w wyniku czego wymierzono skazanemu kary 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, 3 lat pozbawienia wolności, 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia kary łącznej z zastosowaniem pełnej absorpcji kary.
Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie orzeczonych kar łącznych orzeczonych w tym wyroku: w punkcie I – na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, w punkcie II – na karę 2 lat pozbawienia wolności, w punkcie III – na karę 1 roku pozbawienia wolności i w punkcie IV – na karę jednego roku pozbawienia wolności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Częstochowie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Wniesiony na korzyść oskarżonego środek odwoławczy wywołał konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji, chociaż nie ze względów podniesionych w apelacji.
Sąd Apelacyjny stwierdził bowiem w ramach kontroli odwoławczej, wykraczającej w niezbędnym zakresie poza granice zaskarżenia i podniesionych zarzutów, że niemożliwe jest utrzymanie w mocy kwestionowanego orzeczenia lub jego zmiana wyłącznie w zakresie rozstrzygnięć o karach. Taki wniosek wynikał z uznania, iż sąd I instancji przy orzekaniu w tej sprawie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 85 k.k., niewłaściwie przyjmując w punkcie IV zaskarżonego wyroku, które z kar wymierzonych G. F. w jednostkowych prawomocnych wyrokach skazujących podlegały łączeniu.
Orzeczono także o karze łącznej w punkcie I wyroku, mimo braku pełnych podstaw do stwierdzenia, czy prawidłowo skonstruowana karą łączna winna obejmować właśnie wymienione w tym punkcie skazania. Ponadto zaniechano dokładnego zaliczenia na poczet poszczególnych orzeczonych kar łącznych okresów kar już odbytych stosownie do przepisu art. 577 k.p.k., co utrudniałoby wykonanie zaskarżonego wyroku i wzbudziło uzasadniony niepokój skazanego, związany z przeprowadzonym już obliczeniem okresów odbycia kar łącznych określonych w tym wyroku bez prawidłowych zaliczeń.
Waga stwierdzonych uchybień, zwłaszcza stanowiących obrazę prawa materialnego, sprawia, że utrzymanie w mocy lub skorygowanie jedynie orzeczeń o karach z zaskarżonego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe w rozumieniu przepisu art. 440 k.p.k. Skazany G. F. w swoim wniosku o wymierzenie kary łącznej wskazał na cztery jednostkowe wyroki skazujące oraz wyrok łączny obejmujący dalsze dwa skazania, postulując połączenie kar wymierzonych w tych właśnie orzeczeniach. Sąd I instancji ograniczył swą kognicję do wyroków wyszczególnionych przez skazanego oraz innych wydanych względem niego, ale tylko począwszy od wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 30 stycznia 2001 r. (II K 1585/99).
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z zasługującym na akceptację poglądem judykatury, wyrażanym konsekwentnie przez Sąd Najwyższy np. w wyrokach z dnia: 4 maja 2006 r. (sygn. II KK 84/06, OSNwSK 2006/1/928), 21 stycznia 2008 r. (sygn. V KK 212/07, LEX nr 377209), czy w postanowieniu z dnia 10 czerwca 2009 r. (sygn. II KK 15/09, Prok. i Pr.–wkł. 2010/3/18), przy wydawaniu wyroku łącznego trzeba z urzędu obligatoryjnie uwzględniać wszystkie orzeczenia o nadających się do łączenia karach za przestępstwa pozostające w realnym zbiegu, bez względu na to, czy zostały one wskazane we wniosku o wydanie wyroku łącznego.
Sąd Okręgowy rozpoznający tę sprawę w I instancji pominął jednak dotyczące G. F. orzeczenia wcześniejsze od wydanego w dniu 30 stycznia 2001 r. wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie, który uwidoczniony był jako dopiero dziewiąta chronologicznie pozycja w danych o karalności skazanego (k. 18-20 akt sprawy). O ile nie wydaje się zasadne w ramach tej sprawy sięganie do skazań sprzed roku 1994, gdyż ta sekwencja wyroków skazujących zamknęła się wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Pszczynie z dnia 23 lutego 1994 r. (sygn. akt II K 528/93), to błędnie sąd meriti nie rozpatrywał w ogóle przy orzekaniu w tej sprawie wyroków Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 27 lutego 1997 r. (sygn. akt II K 162/97) oraz wyroku Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 22 kwietnia 1998 r. (sygn. akt II K 673/97).
Tymczasem przestępstwo, którego dotyczy wyrok Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 21 marca 2005 r. (sygn. akt VII K 1127/03), włączone do orzeczenia o karze łącznej w punkcie I zaskarżonego wyroku łącznego, popełnione zostało w dniu 18 kwietnia 1997 r., a więc przed wydaniem powołanego wyroku Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 22 kwietnia 1998 r. Istnieje zatem duże prawdopodobieństwo, że to przestępstwa ujęte w wyrokach S.R. w Z. z dnia 22 kwietnia 1998 r. oraz S.R. w S. z dnia 21 marca 2005 r. pozostają ze sobą w zbiegu realnym uzasadniającym orzeczenie kary łącznej zgodnej z art. 85 k.k., co wykluczałoby możliwość połączenia kary z wyroku Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 21 marca 2005 r. z karami orzeczonymi w pozostałych dwóch wyrokach przywołanych w punkcie I zaskarżonego wyroku łącznego.
W aktualnym stanie sprawy nie można tego jednak stanowczo przesądzić, gdyż nie jest też wykluczone, że połączeniu powinny podlegać kary grzywny orzeczone w wyrokach S.R. w B. z dnia 27 lutego 1997 r. i S.R. w Z. z dnia 22 kwietnia 1998 r., co z kolei eliminowałoby możliwość orzeczenia kary łącznej obejmującej kary pozbawienia wolności z wyroków S.R. w Z. z dnia 22 kwietnia 1998 r. i S.R. w S. z dnia 21 marca 2005 r. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że kara pozbawienia wolności orzeczona wyrokiem S.R. w Z. z dnia 22 kwietnia 1998 r. została w całości wykonana jeszcze w 2000 r., przez co zapewne nie została wskazana we wniosku skazanego, gdyż wykonanie kar jednostkowych nie eliminuje potrzeby orzekania obejmujących je kary łącznej, co stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 9 czerwca 2006 r. (sygn.
I KZP 11/06, OSNKW 2006/7-8/64). W przedstawionym stanie rzeczy orzeczenie o karze łącznej zawarte w punkcie I zaskarżonego wyroku, jako oparte na niepełnych przesłankach, nie mogło się ostać. Sąd I instancji zobowiązany będzie po uzyskaniu wglądu do akt spraw S.R. w B. sygn. II K 162/97 i S.R. w Z. sygn. II K 673/97, prawidłowo, zgodnie z przedstawionymi wyżej wskazaniami ustalić, które z przestępstw pozostają ze sobą w zbiegu realnym uzasadniającym w myśl art. 85 k.k. właściwe wymierzenie kary łącznej. Procedujący w tej sprawie w I instancji Sąd Okręgowy w Częstochowie wymierzając karę łączną określoną w punkcie IV zaskarżonego wyroku przeoczył okoliczność, że kary jednostkowe orzeczone względem G.
F.w wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 20 października 2009 r. (sygn. akt X K 629/09) dotyczą dwóch przestępstw, z których pierwsze popełnione zostało w dniu 3 kwietnia 2009 r., a więc przed wydaniem wyroku w sprawie Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 9 czerwca 2009 r. (sygn. akt X K 200/09), co do którego postępowanie o objęcie wyrokiem łącznym umorzono, zaś drugie w dniu 17 czerwca 2009 r., czyli po wydaniu wymienionego wyroku jednostkowego. Zatem prawidłowe orzeczenie o karze łącznej w tej konfiguracji, w zgodzie ze wskazaniami zawartymi w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2005 r. (sygn.
I KZP 36/04, OSNKW 2005/2/13), powinno rozwiązywać węzeł kary łącznej z wyroku S.R. w B.z dnia 20 października 2009 r. i karę za pierwsze z ujętych w nim przestępstw winno się połączyć z karą pozbawienia wolności z wyroku S.R. w B.z dnia 9 czerwca 2009 r., natomiast kara pozbawienia wolności za drugie z przestępstw winna ulec połączeniu z karami jednostkowymi orzeczonymi w wyroku S.R. w B.z dnia 12 października 2011 r. (sygn. akt II K 942/10). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IV zaskarżonego wyroku należy uznać za błędne – naruszające przepis art. 85 k.k., wobec czego musiało ono ulec uchyleniu.
Pomimo prawidłowego ujęcia realnych zbiegów przestępstw w punktach II i III zaskarżonego wyroku sąd odwoławczy zdecydował o uchyleniu kwestionowanego wyroku w całości i przekazaniu sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w pełnym zakresie. Sąd meriti dokonał bowiem w punkcie V zaskarżonego wyroku jedynie „blankietowego” zaliczenia na poczet orzeczonych kar łącznych okresów dotychczas odbytych kar pozbawienia wolności, nie wskazując jakie okresy pozbawienia wolności i na poczet których kar łącznych winny zostać zaliczone.
Takie rozwiązanie nie spełnia wymogów zawartych w art. 577 k.p.k. i powodowałoby konieczność co najmniej wydawania w trybie art. 13 § 1 k.k.w. postanowienia uzupełniającego niedokładne orzeczenie. Z tych wszystkich powodów, nie odnosząc się merytorycznie do zarzutu ujętego w apelacji, co byłoby w zaistniałej sytuacji przedwczesne, uchylono w całości zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd ten powinien, respektując przedstawione wskazania i zapatrywania prawne sądu odwoławczego, przeprowadzić niezbędne postępowanie dowodowe uzupełniając je o dowód z akt spraw S.R. w B. sygn.
II K 162/97 i S.R. w Z. sygn. II K 673/97, prawidłowo określić przestępstwa pozostające w realnym zbiegu oraz kary, które winny podlegać łączeniu, a następnie wymierzyć stosowne kary łączne uwzględniając przy tym wszystkie dyrektywy wymiaru kary łącznej. Zgodnie z przepisem art. 577 k.p.k., sąd I instancji winien także zadać sobie trud dokonania prawidłowych zaliczeń na poczet kar łącznych odbytych już okresów z poszczególnych kar, które podlegały łączeniu. Sąd rozpoznający sprawę ponownie winien też baczyć, ze względu na fakt, że uchylony wyrok zaskarżony był jedynie na korzyść G.
F., aby przyjęte w wyroku łącznym rozwiązania nie były mniej korzystne dla skazanego, aniżeli w wyroku uchylonym, ażeby nie naruszyć zakazu określonego w przepisie art. 443 k.p.k.