Appeal dismissed; tenant's daughter lacks standing to sue the management company as the true landlord was the municipality.
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the tenant's daughter's appeal to establish her entry into the lease relationship after her father's death. Although she lived with her grandfather and visited her father, the court found she did not cohabit with him at the time of his death, failing the statutory requirement for succession. The primary reason for dismissal, however, was the defendant's lack of procedural standing, as the management company was not the original lessor but merely an agent for the municipality.
Legislator headnote
AI generatedArt. 691 § 2 k.c.; Art. 5 k.c.; Art. 385 k.p.c.: While the principle of good faith may protect a dependent child, the statutory requirement of continuous cohabitation with the tenant at the time of death is mandatory; furthermore, a management company lacks standing to be sued in such succession proceedings when the municipality is the true lessor.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt I Ca 10/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Arkadiusz Kuta Sędziowie: SO Ewa Pietraszewska SO Krzysztof Nowaczyński /spr./ Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. w Elblągu na rozprawie sprawy z powództwa A. D. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w I. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 22 października 2012 r., sygn. akt I C 340/12 oddala apelację. Sygn. akt I Ca 10/13
UZASADNIENIE
Powódka A. D. wniosła o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmu lokalu położonego w I. przy ulicy (...) po zmarłym ojcu J. D.. Uzasadniała, że chciała mieszkać z ojcem, lecz nie było tam warunków do zamieszkania. Ojciec nie był zdolny do finansowego utrzymania jej i pozostałych dzieci oraz nadużywał alkoholu. Po śmierci matki powódka i jej rodzeństwo trafili do rodziny zastępczej – babci i tam zamieszkiwali. Powódka wskazywała, że odwiedzała ojca, pomagała w sprzątaniu mieszkania i przetrzymywała tam część swoich rzeczy.
Pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w I. wniósł o oddalenie powództwa. Zarzucił, że powódka nie spełnia podstawowego wymogu ustalenia wstąpienia w stosunek najmu, to jest nie zamieszkiwała ona stale z najemcą w tym lokalu w chwili jego śmierci. Pozwany wskazał, iż powódka od 2006 r. mieszkała u swojej babci, która stanowiła dla niej rodzinę zastępczą. Sąd Rejonowy w Iławie wyrokiem z dnia 22 października 2012r. oddalił powództwo i nie obciążył powódki kosztami procesu. Orzeczenie to było wynikiem następujących ustaleń i wniosków:
W dniu 29 czerwca 2006 r. pomiędzy pozwanym (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w I. działającym w imieniu Gminy Miejskiej I. a J. D. została zawarta umowa najmu lokalu mieszkalnego położonego w I. przy ulicy (...). W dniu 5 lutego 2012 r. najemca J. D. zmarł. Powódka A. D. jest jego córką. Nie zamieszkiwała ona stale w chwili jego śmierci w przedmiotowym lokalu będącym przedmiotem najmu, a w mieszkaniu babci C. Ż.. W trakcie zamieszkiwania z babcią powódka odwiedzała ojca, pomagała mu w takich czynnościach jak mycie okien, powieszenie firan i posprzątanie mieszkania.
Sąd Rejonowy zważył, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Stan faktyczny w zasadzie był bezsporny. Powódka wywodziła, iż niemożność zamieszkiwania w lokalu z powodu nadużywania alkoholu przez jej ojca nie stoi na przeszkodzie, że można ją uznać za osobę stale zamieszkującą z najemcą. Wedle bowiem powódki miała ona chęć tam mieszkać, trzymała tam rzeczy i odwiedzała ojca pomagając mu w niektórych czynnościach, co przesądzało o stałym zamieszkaniu. Zdaniem Sądu stanowisko to było nietrafne. Przepis art.691 § 2 k.c. ustanawia w odniesieniu do osób wymienionych w jego § 1 ( w tym powódki jako dziecka najemcy) wymóg, aby osoby te stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu w chwili jego śmierci, jeżeli chcą wstąpić w stosunek najmu po najemcy.
Przesłanka co do stałego mieszkania z najemcą zawiera w sobie wymaganie, żeby osoba bliska najemcy nie miała innego mieszkania, a lokal mieszkalny zajmowany przez tę osobę z najemcą stanowił centrum jej spraw życiowych. W doktrynie podnosi się, że stałe zamieszkiwanie w lokalu z najemcą do chwili jego śmierci należy odróżnić od miejsca zamieszkania, jako miejscowości, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Przepis art.691 § 2 k.c. odnosi się do zamieszkiwania w znaczeniu stałego przebywania w określonym lokalu.
Tymczasem w sprawie nie było wątpliwości, iż powódka nie zamieszkiwała stale w lokalu stanowiącym przedmiot najmu, gdyż faktycznie mieszkała z babcią w jej lokalu. Przychodzenie do ojca i pomaganie mu w niektórych czynności oraz trzymanie bliżej nieokreślonych rzeczy w lokalu, gdzie mieszkał ojciec nie kreuje „stałości zamieszkania” w tym lokalu. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, okoliczności przedstawione przez powódkę nie stanowiły wystarczającej podstawy do uwzględnienia żądania pozwu. Ponadto Sąd, na podstawie art.102 k.p.c., nie obciążył powódki kosztami procesu.
Wprawdzie w postępowaniu procesowym zasada odpowiedzialności za wynik sprawy ma podstawowe znaczenie, ale są od niej odstępstwa m. in. uwzględniające zasadę słuszności. W orzeczeniu kończącym sprawę w instancji dochodzi niejednokrotnie do jednoczesnego rozstrzygnięcia o kosztach sądowych oraz o kosztach procesu. Kryteria rozliczenia obu rodzajów kosztów muszą być wówczas wspólne. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, skoro powódka korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych, nie ma majątku i obecnie jest w ciąży, to zasady słuszności przemawiały za nieobciążaniem jej kosztami procesu na rzecz pozwanego.
Dlatego też orzeczono jak w punkcie II wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka A. D.. Zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przepisu art. 691 § 2 k.c. i art. 5 k.c. przez przyjęcie, że powódka nie jest uprawniona do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w I. przy ulicy (...) po zmarłym ojcu, domagała się jego zmiany i uwzględnienia żądania pozwu oraz zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
Ewentualnie powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania spawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, że Sąd potraktował sprawę jednopłaszczyznowo, całkowicie pomijając jej społeczno – gospodarcze uwarunkowania. Tymczasem w sprawie najistotniejsze było wskazanie przyczyn, dla których korzystanie przez powódkę z mieszkania ojca miało nietypowy, przerywany charakter. Otóż, powódka z rodzeństwem zamieszkiwała z ojcem dopóki było to możliwe. Jednak nadużywanie alkoholu i przebywanie w lokalu innych osób musiało doprowadzić do ucieczki do babci i zamieszkania przez rodzeństwo w jej rodzinie zastępczej.
Pomimo tego powódka utrzymywała stale kontakty z ojcem, odwiedzała go, myła okna, sprzątała mieszkanie, a nawet przetrzymywała w jego mieszkaniu swoje rzeczy. Świadczy to o woli zamieszkiwania w lokalu objętym żądaniem pozwu i niezerwaniu więzi stałego w nim zamieszkiwania. Za uwzględnieniem żądania przemawiają też zasady współżycia społecznego, gdyż powódka jest osobą młodą, pokrzywdzoną przez los i pilnie potrzebuje zabezpieczenia warunków mieszkaniowych. W tej sytuacji odmowa potwierdzenia wstąpienia w stosunek najmu, z powołaniem się na brak warunku wspólnego zamieszkiwania z najemcą, może być uznana za nadużycia prawa podmiotowego przez stronę pozwaną.
Pozwany nie odniósł się do apelacji.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja powódki podlegała oddaleniu. Co do zasady Sąd pierwszej instancji w sposób zasadny ocenił wynikającą z art. 691 § 2 k.c. przesłankę stałego zamieszkiwania z najemcą w wynajmowanym przez niego lokalu aż do chwili jego śmierci. Spełnienie tej przesłanki wymaga, aby osoba ubiegająca się o wstąpienie w stosunek najmu nie miała innego mieszkania, a w lokalu zajmowanym przez tę osobę z najemcą znajdowało się centrum jej spraw życiowych. Wobec tego przez „faktyczne pożycie z najemcą” należy rozumieć pozostawanie we wspólnocie domowej, duchowej, gospodarczej i fizycznej (por.
E. Bończak- Kucharczyk, Komentarz do art. 691 k.c., system informacji prawnej LEX). Decydujące znaczenie ma więc zamiar wspólnie zamieszkujących osób, o czym trudno mówić w przedmiotowej sprawie, skoro powódka od 2006r. zamieszkiwała w mieszkaniu swojej babci, która była dla niej rodziną zastępczą. Oczywiście można zgodzić się z zarzutami apelacji, że powódka jako osoba młoda została pokrzywdzona przez los, wobec czego zasady współżycia społecznego przemawiają na jej rzecz. Faktycznie jednak przepis art. 5 k.c. nie może stanowić samodzielnej przesłanki do uwzględnienia powództwa z art. 691 k.c. Niezależnie jednak od powyższego Sąd Okręgowy zauważa, że do oddalenia apelacji doszło z uwagi na brak legitymacji procesowej po stronie pozwanego.
Legitymacja procesowa to zdolność do występowania w sprawie w charakterze strony. Powódka wystąpiła z żądaniem ustalenia wstąpienia w stosunek najmu, wskazując jako pozwanego (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w I.. Tymczasem podmiot ten nie posiada legitymacji procesowej biernej, która przysługiwała jedynie wynajmującemu, czyli podmiotowi, który był stroną umowy najmu z ojcem powódki. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji trafnie wskazał, że umowa najmu lokalu z dnia 29 czerwca 2006r. została zawarta pomiędzy (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w I. działającym w imieniu Gminy M.
I. a J. D. (por. dodatkowo umowa najmu – k. 9-11). W takiej sytuacji oczywistym jest, że pozwanym w sprawie mogła być jedynie Gmina M. I. jako właściciel lokalu, który był stroną umowy najmu, zaś podmiot pozwany przez powódkę zarządzał jedynie zasobami stanowiącymi własność komunalną gminy i w ramach tego zarządu zawierał również umowy najmu lokali komunalnych, ale w imieniu Gminy i na jej rzecz (taki wniosek potwierdza umowa o zarządzanie komunalnymi zasobami lokalowymi z dnia 29 stycznia 1998r., dołączona w postępowaniu apelacyjnym – por. k. 76-79).
Skoro więc pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w I. nie był biernie legitymowany do występowania w sprawie, to już takie ustalenie powinno prowadzić do oddalenia powództwa, a w postępowaniu apelacyjnym skutkowało oddaleniem apelacji. Dlatego też orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 385 k.p.c.