Appeal dismissed; State not liable for 1940-1944 Soviet repressions as they occurred outside Polish territory.
Poland (PL)
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the appeal by C. B. and J. B. seeking compensation for repressions suffered by their relative K. B. during the 1939-1940 period. The plaintiffs argued that K. B.'s 1943-1944 Soviet imprisonment was a continuation of earlier Polish-era repressions, but the court found the 1940 deportation and 1943 conviction occurred outside Polish borders. Consequently, the court ruled that the State's liability under the Rehabilitation Act requires repressions to take place within Polish territory between 1944 and 1956, a condition not met in this case.
Legislator headnote
AI generatedUstawa z dnia 23 lutego 1991 r. o rehabilitacji ofiar represji; Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczenia wydane wobec osób represjonowanych; The State is not liable for repressions occurring outside Polish territory or outside the specified 1944-1956 period.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt: II AKa 72/99
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 1999 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Barbara Suchowska Sędziowie SSA Marek Michniewski (spr.) SSA Jan Dybek Protokolant Barbara Gawor przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Jolanty Cykowskiej po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1999r. sprawy z wniosku C. B. i J. B. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę po K. B. w oparciu o przepisy ustawy rehabilitacyjnej z dnia 23 lutego 1991r. (Dz. U. Nr 34 poz. 149 z 1991r. z późniejszymi zmianami) z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawców od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku - Białej z dnia 04 lutego 1999 r. sygn. akt III Ko 218/98 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 72/99
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej z dnia 4 lutego 1999 r. oddalono wniosek C. B. oraz J. B. o zasądzenie odszkodowania w oparciu o przepisy ustawy rehabilitacyjnej związane z represjami jakich doznali ze strony organów sądowych ówczesnego Związku (...) w okresie od 20 września 1939 r. /data aresztowania zatrzymania J. F. – kapitana Wojska Polskiego/ oraz jego stracenia co nastąpiło na terenie C. w 1940 r., a co do K. B. deportowanie jej w 1940 r. do ZSRR, a następnie skazanie w 1943 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności za odmowę przyjęcia radzieckiego dowodu osobistego.
Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawców w części dotyczącej odmowy odszkodowania za represje jakich doznała K. B.. Apelacja zarzuca: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na treść tego orzeczenia polegający na przyjęciu, że represje dotknęły rodzinę wnioskodawców w latach 1939 – 1940. Podnosząc ten zarzut autor apelacji wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w szczególności z tego powodu, iż Sąd I instancji przyjął, że represje /wobec K. B./ miały miejsce w 1939 – 1940 r., podczas gdy K.
B. przebywała w więzieniu radzieckim od 13 marca 1943 r. do 9 maja 1944 r. i należy to uważać jako kontynuację represji, które miały miejsce w latach 1939 i 1940 r. na terytorium Państwa Polskiego w granicach określonych Traktatem Ryskim.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne. Omawiana wyżej kwestia jest uregulowana w znowelizowanym art. 8 ust. 2a i 2b /ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Dz. U. Nr 97 poz. 604/. Z akt sprawy wynika, iż jeżeli chodzi o K. B. te represje miały mieć postać:
1. w 1940 r. została deportowana z T.do N., a następnie do T.(1) /k. 7v/, 2. dnia 23 marca 1943 r. została skazana przez Sąd Ludowy 3 – go Obwodu dla miasta M.z art. 67 – 1 cz. II Kodeksu karnego Turkmeńskiej Republiki Radzieckiej na karę 2 lat pozbawienia wolności, którą odbyła od 13 marca 1943 r. do 9 maja 1944 r. za naruszenie obowiązku posiadania dowodu osobistego /rep. turkmeńskiej wzgl. Radzieckiej k. 2-4 akt SW w Bielsku – Białej sygn. III Ko 219/98/. Oby tych represji nie można jednak z sobą wiązać, bo przecież pierwsza z nich nie spowodowała automatycznego niejako skazania przez tzw.
Sąd (...) Turkmeńskiej Republiki Radzieckiej. Odnośnie sytuacji opisanej w punkcie 1 miała ona miejsce w T., a więc na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim i chodzi w tym wypadku o rok 1940. Aby można było uwzględnić wniosek o odszkodowanie, zgodnie z treścią art. 8 ust. 2a, Skarb Państwa ponowi odpowiedzialność za represje stosowane wobec obywateli polskich w okresie od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1956 r. przy czym wymogiem koniecznym jest stosowanie represji na terytorium Polski. Jedynie w 1940 r. można by przyjąć, iż represje wobec K.
B. stosowane były na terytorium Państwa Polskiego, ale nie spełnia to formalnego wymogu z art. 8 ust. 2a stosowania represji w okresie od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1956 r. Jeżeli chodzi o kwestię opisaną w punkcie 2, to również roszczenie jest bezzasadne, chociażby z tego formalnego powodu, iż skazanie K. B.przez tzw. Sąd Ludowy jak i odbywanie kar więzienia miało miejsce poza terytorium Polski, co również powoduje brak przesłanek z art./ 8 ust. 2a do zasądzenia odszkodowania i jedynie w tym fragmencie uzasadnienie Sądu Okręgowego wymagało uzupełnienia.