Appeal court increases compensation for unlawful detention but dismisses lost earnings claim due to lack of proof.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal in Katowices partially reversed a lower court's decision, awarding an additional 900 zlotys in compensation for unlawful detention. The appellant argued that the initial assessment ignored severe physical and psychological torture, while the state contended the original amount was sufficient. The court increased damages based on the proven duration and brutality of the detention but rejected the claim for lost earnings because the appellant failed to prove the arrest directly caused job losses.
Legislator headnote
AI generatedUstawa z dnia 23 lutego 1991 r. o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu; Rośczenia o zadośćuczynienie za krzywdy wynikające z nieuzasadnionego pozbawienia wolności są cywilnoprawne i wymagają dowodu faktycznego, podczas gdy roszczenia o utracone zarobki muszą wynikać z udowodnionego związku przyczynowo-skutkowego między aresztowaniem a utratą pracy.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt: II AKa 469/02
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2002 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Jan Dybek Sędziowie SSA Wiesława Gawrońska (spr.) SSA Helena Kubaty Protokolant Sylwia Radzikowska przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2002 sprawy wnioskodawcy J. B. - o odszkodowanie - na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 05 czerwca 2002r. sygn. akt XVI 1 Ko 349/99 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od Skarbu Państwa na rzecz J. B. dalszą kwotę 900 (dziewięćset) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 grudnia 2002r. tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, 2. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, 3. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 469/02
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 5 czerwca 2002 r. zasądził na rzecz wnioskodawcy J. B. od Skarbu Państwa kwotę 1.800 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy w związku z represjonowaniem – wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a w pozostałej części wniosek oddalił. Od tego wyroku apelację w części oddalającej wniosek złożył pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego na skutek przyjęcia, że wnioskodawcy nie przysługuje odszkodowanie i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie dalszych kwot pieniężnych z tytułu zadośćuczynienia i odszkodowania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje :
Apelacja tylko w części kwestionującej wysokość zasądzonego zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy przyjął w swoich ustaleniach, że wnioskodawca był pozbawiony wolności przez okres 2 miesięcy i 8 dni bez jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego. W dniu 8 listopada 1948 r. wnioskodawca został zatrzymany przez funkcjonariuszy byłego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w R.i miało to związek z aresztowaniem jego ojca i rodzeństwa za prowadzoną działalność niepodległościową. Mimo, iż przeciwko wnioskodawcy nie wszczęto i nie prowadzono żadnego postępowania był on przetrzymywany w areszcie UB w R. do dnia 16 stycznia 1949 r.
W tym czasie był bardzo źle traktowany, stosowano wobec niego przemoc fizyczną (bicie po twarzy, umieszczenie w celi zwanej „karcerem"), był nękany przesłuchaniami o różnych porach dnia i nocy, przebywał w przeludnionej i nieogrzewanej celi i otrzymywał głodowe porcje wyżywienia. Podnieść tu należy, że dwa tygodnie przed zatrzymaniem wnioskodawca ukończył studia prawnicze i fakt ten również był wykorzystywany przy znęcaniu się nad nim tak fizycznym jak i psychicznym. Ustalenia te wskazują więc na szczególnie duże krzywdy wyrządzone wnioskodawcy, które zdaniem Sądu Apelacyjnego wymagają zadośćuczynienia poprzez zasądzenie wyższych kwot z tego tytułu, tj. w wysokości po 1.200 zł za jeden miesiąc pozbawienia wolności i ¼ tej kwoty za pozostałe 8 dni, czyli łącznie 2.700 zł.
W związku z tym, że w zaskarżonym wyroku z tego tytułu zasądzono już kwotę 1.800 zł, Sąd Apelacyjny zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy dodatkową kwotę 900 zł wraz z należnymi ustawowymi odsetkami od wydania niniejszego wyroku. Za niezasadny natomiast uznać należało wniosek apelacji domagający się zasądzenia na rzecz wnioskodawcy odszkodowania z tytułu utraconych zarobków. Jest niewątpliwe, że wnioskodawca nie został przyjęty we wrześniu 1949 r. na aplikację sądową, ale pismo z dnia 3 września 1949 r. nie wskazuje jaki był powód tej decyzji.
Twierdzenia apelacji, że jedyną przyczyną odmowy przyjęcia wnioskodawcy na aplikację sądową był fakt jego aresztowania nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym i oparte zostały wyłącznie na subiektywnych odczuciach wnioskodawcy. Tymczasem roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie, o których mowa w ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. (Dz. U. nr 34poz.l49 z późn. zm.) mają charakter cywilnoprawny i muszą wynikać one z faktów udowodnionych przez wnioskodawcę (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 28.10.1993 r.
IKZP 21/93-OSNKW 1993r., nr 11-12, poz.67). W niniejszej sprawie o odmowie przyjęcia wnioskodawcy na aplikację sądową w 1949 r. mógł zadecydować np. brak przynależności do partii politycznej, a w 1966 r. – mógł zadecydować o tym np. zaawansowany już wiek wnioskodawcy (data jego urodzenia to 5.05.1920 r.). Jest też niewątpliwe, że przed aresztowaniem wnioskodawca nie pracował, a po zwolnieniu z aresztu od 1 marca 1949 r. do 31 maja 1949 r. pracował w (...) Oddziałw R.jako młodszy referent, następnie od 6 sierpnia 1949 r. do 31 maja 1950 r. w Biurze (...)w G.w charakterze starszego referenta.
Z tego zakładu wnioskodawca zwolnił się na własną prośbę i z dniem 17 lipca 1950 r. podjął pracę w Przedsiębiorstwie (...)w K.na stanowisku kierownika działu ekonomicznego, gdzie pracował aż do przejścia na emeryturę. Skoro więc apelacja nie wykazała w sposób niesporny iż fakt aresztowania pozbawił wnioskodawcę możliwości zatrudnienia lub też awansowania w zakładzie, w którym był zatrudniony - to nie mogła ona spowodować w tym zakresie zmiany zaskarżonego wyroku. Z tych więc względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej swojego wyroku.