Appeal dismissed; death outside Poland bars compensation under the Invalidity of Soviet Decrees Act.
Poland (PL)
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the applicant's appeal against the lower court's rejection of compensation claims for his father's death. The father was executed by Soviet authorities in 1946 in what is now Ukraine, before the applicant could prove residence in Poland at the time of death. The court ruled that the statutory requirement for residence in Poland at the moment of death was not met, as the death occurred outside current Polish borders. Consequently, the claim for damages and redress was rejected based on the strict interpretation of the relevant law.
Legislator headnote
AI generatedArt. 8 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego; the requirement of residence in Poland at the time of death excludes persons who died outside current Polish borders from state compensation.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt : II AKa 100/04
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2004 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Mariusz Żak SSA Grażyna Chart (spr.) SSO del. Marek Charuza Protokolant Sylwia Radzikowska przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Stefana Jarskiego po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 r. z wniosku M. W. (W.) w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu represjonowania jego ojca J. W. za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 8 stycznia 2004 r. sygn. akt. XVI 1Ko 78/03 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. II AKa 100/04
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił wniosek M. W. o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia na doznane represje ze strony organów byłego ZSRR przez jego ojca J. W.. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził między innymi, iż ojciec wnioskodawcy zamieszkały we L. /obecnie terytorium Republiki Ukrainy/ został w dniu 14 maja 1945r. aresztowany za działalność w Armii Krajowej /był dowódcą Oddziału Armii Krajowej rejon dzielnicy L. we L. w stopniu plutonowego, zaś w chwili zatrzymania przenosił broń/. Wyrokiem Trybunału Wojskowego Garnizonu (...) z dnia 28 lipca 1945r.
J. W. został skazany na 10 lat pozbawienia wolności z okresem pobytu w penitencjarnych obozach pracy za czyn z art. 54 – I „a” i 54 - II Kodeksu Karnego Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w postaci zdrady ojczyzny i udział w organizacji wywrotowej. W dniu 6 marca 1946r. na skutek pobytu w bardzo trudnych warunkach więziennych oraz stosowania wobec niego przemocy psychicznej i fizycznej zmarł w więzieniu we L.. Fakt śmierci ojca wnioskodawcy poza obecnym terytorium Polski uniemożliwia zdaniem Sądu Okręgowego uwzględnienie wniosku z uwagi na treść art. 8 ust. 2 lit. „a” ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego /Dz.
U. Nr 34 poz. 149 ze zmianami/. Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy. Podniósł on między innymi, iż przewidziany w art. 8 ust. 2 lit. „a” powołanej ustawy warunek zamieszkiwania „w chwili śmierci” w Polsce może odnosić się jedynie do osób represjonowanych, które dożyły wejścia w życie ustawy, a nie do osób, które zmarły przed dniem wejścia w życie ustawy, tym bardziej gdy śmierć nastąpiła w wyniku represjonowania. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie roszczeń wnioskodawcy, bądź ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy w części oddalającej żądanie do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Wnioskodawca M. W. wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż represje ze strony organów byłego ZSRR, które dotknęły jego ojca J. W. były ściśle związane z jego walką o niepodległość Państwa Polskiego. Zasłużył się zatem Polsce i okoliczność ta znalazła pełne uznanie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, co Sąd Apelacyjny całkowicie podziela. Mimo uznania zasług ojca wnioskodawcy uwzględnienie apelacji nie jest jednak możliwe albowiem zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie I KZP 36/99 /OSNKW 2000 z. 1-2, poz. 8/ w art. 8 ust. 2 lit. „a” ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego /Dz.
U. Nr 34 poz. 149 ze zmianami/ zawarty jest wymóg, by osoba represjonowana przez radzieckie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organy pozasądowe mieszkała obecnie bądź w chwili śmierci w obecnych granicach Państwa Polskiego. Skoro zaś granica wschodnia została prawnie ustalona z dniem 5 lutego 1946r., zaś ojciec wnioskodawcy J. W. zmarł w dniu 6 marca 1946r. we L. /co jednoznacznie wynika z zeznań wnioskodawcy oraz aktu zgonu/ to fakt ten miał miejsce poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, co tym samym nie rodzi odpowiedzialności odszkodowawczej.
Należy zauważyć, iż stan prawny, w świetle którego osoba represjonowana za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przez organy radzieckie funkcjonujące na zachód od tzw. linii C. znajduje się w diametralnie odmiennej sytuacji od osoby prowadzącej taką samą działalność, lecz represjonowanej przez organy radzieckie funkcjonujące na wschód od tzw. linii C., może budzić krytyczne odczucia, w szczególności u samych represjonowanych, czy u członków ich rodzin. Władza sądownicza nie może jednak zastąpić ustawodawcy.
Tymi zatem kierując się względami Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku. AS/