Appeal court overturns dismissal of compensation claim for wrongful arrest during 1982 independence demonstration.
Legislator summary
AI generatedThe appeal court overturned the first-instance judgment dismissing the plaintiff's claim for compensation and damages. The plaintiff argued that his arrest for participating in a 1982 independence demonstration was wrongful under the Invalidity Act, as the act was linked to the state's independence rather than criminal intent. The court agreed, noting the first instance failed to recognize the political context of the event, which involved violent clashes against security forces.
Legislator headnote
AI generatedArt. 1 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczenia wydane w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego; Art. 11 ust. 1 tej ustawy; The court must assess whether an act committed during martial law was motivated by opposition to the regime and linked to the state's independence to qualify for invalidation.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt II AKa 149/12 Sygn. akt II AKa 149/12
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2012r. Sąd Apelacyjny w Warszawie - II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Anna Prokopiuk Sędziowie: SA – Barbara Lubańska-Mazurkiewicz SA – Paweł Rysiński (spr.) Protokolant: – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska przy udziale Prokuratora Gabrieli Marczyńskiej-Tomali po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012 r. sprawy z wniosku M. P. w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia – z art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 34 p. 149) na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w. W. z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt VIII Ko 189/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemuw. W. do ponownego rozpoznania; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii adw. D. P. kwotę 147,60 zł (w tym VAT) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie.
UZASADNIENIE
M. P. wniósł o odszkodowanie i zadośćuczynienie w trybie art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne … (Dz. U. Nr 34, poz. 149) za aresztowanie w sprawie IV K dor. 640/82 w której to, wyrokiem z dnia 8 grudnia 1982 r. został przez Sąd Wojewódzki uniewinniony od popełnienia czynu z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 1 ust. 1 Dekretu z 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. oddalił wniosek w całości. Apelację od niego wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając orzeczeniu obrazę prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. przez przyjęcie, że sam udział w manifestacji niepodległościowej nie jest wystarczający do uznania za wyczerpujący dyspozycję działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i wniósł o uwzględnienie wniosku w postępowaniu odwoławczym, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zarzuty apelacji okazały się trafne – w konsekwencji zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Istotnie, uprawnienie wnioskodawcy oparte jest o przepisy art. 1 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy. Został on uniewinniony od czynu zarzucanego w akcie oskarżenia, a polegającego na braniu udziału w zbiegowisku publicznym, którego uczestnicy dopuścili się gwałtownego zamachu na mienie i funkcjonariuszy sił porządkowych. Zdarzenie powyższe miało miejsce w dniu 10 listopada 1982 r., w przeddzień nieuznawanego wówczas Narodowego Święta Niepodległości.
Władze stanu wojennego usiłowały nie dopuścić do manifestacji, a następnie stłumić ją siłą przy użyciu sił porządkowych. Doszło do zamieszek w czasie których milicja atakowała manifestantów i zatrzymywała ich. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie budzi żadnych wątpliwości, że manifestacja 10 listopada 1982 r. miała charakter niepodległościowy, sprzeciwiający się ówczesnym niedemokratycznym władzom i wprowadzonemu przez nie stanowi wojennemu, a jej uczestnicy nie tylko, jak chce Sąd I instancji, wyrażali swe poglądy czy manifestowali uczucia, ale czynnie sprzeciwiając się żądaniom zaprzestania niepodległościowej demonstracji – zostali w następstwie oskarżeni o „dopuszczenie się gwałtownego zamachu na mienie i funkcjonariuszy sił porządkowych”.
Te fakty, powszechnie znane i nie wymagające dowodu (art. 168 k.p.k.), w ogóle nie zostały dostrzeżone i rozważone przez Sąd I instancji. Prowadzić to może do konstatacji, że czyn zarzucony wnioskodawcy w akcie oskarżenia pozostawał bez związku z historycznymi realiami ówczesnego czasu, a był zwykłym przestępstwem kryminalnym i to motywowanym pobudkami chuligańskimi. Taka interpretacja zachowania wnioskodawcy jest ułomna i nie mogła być podzielona przez Sąd odwoławczy, dlatego zaskarżony wyrok należało uchylić. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Okręgowy winien rozważyć wyżej wskazane rozumienie zachowań uczestników manifestacji z 10 listopada 1982 r., w kontekście znamienia „związania czynu zarzucanego z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego” – art. 1 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. oraz zważyć, czy gdyby doszło do skazania wnioskodawcy zachodziłyby, po myśli art. 11 ust. 1 ustawy, przesłanki do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia.
Rozważając tę kwestię będzie Sąd miał na względzie nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2011 r. – sygn. akt K 35/08 w sprawie dekretu o stanie wojennym. Swój pogląd na powyższą kwestię winien Sąd należycie uzasadnić. Jeśli uzna, że spełnione są przesłanki z art. 1 ust. 1 i z art. 11 ust. 1 ustawy rozważy, czy wnioskodawcy przysługuje odszkodowanie (czy poniósł on szkodę wskutek aresztowania) – jeśli tak, ustali jej wysokość oraz rozważy wysokość przysługującego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Z tych wszystkich przyczyn, podzielając zarzut apelacji, zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.