Legislator Case Law & Legislation
III AUa 1070/14 AI generated

Social Security Court grants pension right by correcting lower court's narrow interpretation of special conditions work list.

Case Number III AUa 1070/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Allowed / Granted

Legislator summary

AI generated

The Social Security Court granted the appellant's pension claim by overturning the lower court's dismissal. The appellant argued that his work cleaning castings from both iron and non-ferrous metals constituted special conditions work, which the lower court incorrectly limited to iron only. The appellate court ruled that the lower court improperly narrowed the statutory list of special conditions jobs, thereby denying the appellant the required 15-year qualifying period.

Legislator headnote

AI generated

Art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 386 § 1 KPC: The court must apply the statutory list of special conditions work without arbitrarily narrowing its scope based on outdated internal lists, ensuring all qualifying periods are correctly calculated.

Keywords

AI generated
pension right special conditions work statutory list interpretation social security law appellate review qualifying period work classification

Cited Legislation

AI generated
Art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sąd Okręgowy orzekł, że w oparciu o przepis art. 184 ust.
Art. 386 § 1 KPC
Art. 98 KPC

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III AUa 1070/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Sędziowie: SA Krystyna Smaga SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz (spr.) Protokolant: Agnieszka Zdanowicz-Martyna po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. w Lublinie sprawy R. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o prawo do emerytury na skutek apelacji R. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt IV U 1190/13 I. zmienia zaskarżony wyrok i ustala R. S. prawo do emerytury od dnia 15 września 2013 roku; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. na rzecz R. S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. III AUa 1070/14

UZASADNIENIE

Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z 23 września 2013 r. odmówił R. S. prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił do dnia 1 stycznia 1999 r. 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy wskazał, że do pracy w warunkach szczególnych zaliczył ubezpieczonemu staż w wymiarze 14 lat, 9 miesięcy i 22 dni, zaliczając do pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia w (...) od 4.11.1981 r. do 1.08.1988 r. i od 1.10.1990 r. do 31.12.1998 r., z wyłączeniem okresu urlopu bezpłatnego od 15.10.1990 r. do 15.11.1990 r. oraz zwolnień lekarskich w ilości 18 dni.

Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Siedlcach złożył R. S. wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że do pracy w warunkach szczególnych powinien być również zaliczony okres zatrudnienia na stanowisku tokarza od 1.09.1971 r. do 14.06.1974 r. Wskazał, że jego praca w tym okresie polegała na wykańczaniu odlewów poprzez obróbkę wiórową – toczenie i faktycznie był operatorem maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych, co stanowi pracę w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 30 października 2014 roku oddalił odwołanie.

Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony R. S. ur. (...), który nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, w dniu (...)ukończył 60-ty rok życia. W dniu 3 września 2013 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury. Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 28 lat, 11 miesięcy i 13 dni, z czego okresy składkowe wynoszą 28 lat, 11 miesięcy i 13 dni, a okresy nieskładkowe 18 dni. Ponadto organ rentowy stwierdził, że ubezpieczony udowodnił staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 14 lat, 9 miesięcy i 22 dni zaliczając do pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia w (...) od 4.11.1981 r. do 1.08.1988 r. i od 01.10.1990 r. do 31.12.1998 r.

Z uwagi na brak wymaganego ustawą stażu pracy w warunkach szczególnych zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury. Ubezpieczony był zatrudniony w okresie od 10 października 1968 r. do 13 listopada 2000 r. w Fabryce (...) Sp. z o.o. w Ł.. Od 10.10.1968 r. został zatrudniony jako uczeń w ramach umowy o praktyczna naukę zawodu na okres 3 lat. Następnie od 1 lipca 1971 r. powierzono mu obowiązki tokarza –stażysty na wydziale P-2 (następnie na wydziale W-2). Z dniem 15 czerwca 1974 r. powierzono ubezpieczonemu obowiązki wytaczacza.

Fabryka (...) Sp. z o.o. w Ł. zajmowała się produkcją maszyn budowlanych: przesiewaczy, koparek. Przedmiotowa fabryka miała swoja odlewnię żeliwa i na wydziale W-2 miała miejsce obróbka odlewów żeliwnych oraz obróbką odlewów nieżelaznych (tzw. kolorowych), które przychodziły do zakładu. Ubezpieczony od 1 lipca 1971 r. do 14.06.1974 r. pracował na tokarce, jego praca polegała wiórowym zdejmowaniu warstw żeliwa w celu uzyskania odpowiedniego kształtu detalu służącego do produkcji maszyn budowlanych. Obróbka na tokarce jest obróbką wiórową.

Ubezpieczony oprócz odlewów żeliwnych obrabiał również odlewy kolorowe: z mosiądzu, brązu, obrabiając detale tj. głównie tulejki, które również były wykorzystywane do produkcji maszyn produkowanych przez pracodawcę. Obróbka wiórowa materiałów kolorowych zajmowała ubezpieczonemu ok. 2-3 dni w tygodniu w zależności od ilości dostarczonych odlewów. Sąd Okręgowy orzekł, że w oparciu o przepis art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawca urodzony po dniu 31 grudnia 1948 roku mógłby uzyskać prawo do emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.32 – czyli 60 roku życia, pod warunkiem osiągnięcia w dniu wejścia w życie ustawy 15 letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okresu składkowy i nieskładkowego wynoszącego 25 lat.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że wnioskodawca osiągnął wiek 60 lat i udowodnił wymagany 25 letni okres zatrudnienia, nie przystąpił również do otwartego funduszu emerytalnego. Przedmiotem sporu w sprawie było to, czy wnioskodawca przez co najmniej 15 lat pracował w warunkach szczególnych. Zgodnie z §4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do ustalenia, że w okresie wskazanym przez ubezpieczonego pracował on jako tokarz przy obróbce odlewów żeliwnych i metali kolorowych: mosiądzu i brązu.

Na powyższe wskazują zeznania świadków: S. G., B. O. i zeznania samego ubezpieczonego. Bezspornie ustalono, że Fabryka (...) Sp. z o.o. miała własną odlewnię żeliwa, natomiast odlewy z metali kolorowych przychodziły do fabryki z zewnątrz. Wymienieni świadkowie wskazali, że ubezpieczony oprócz obróbki odlewów żeliwnych wykonywał również obróbkę metali nieżelaznych: brązu, mosiądzu. Świadek B. O. wskazał również, że ze względu na to, że ubezpieczony był dobrym tokarzem to w dowód uznania został on przydzielony do obróbki odlewów metali nieżelaznych.

Sam ubezpieczony przyznał natomiast, że obróbka metali kolorowych zajmowała mu 2-3 dni w tygodniu w zależności od ilości dostarczonych odlewów. Sąd Okręgowy powołał się na wykaz A, dział III poz. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w którym jest wymieniona jako praca w warunkach szczególnych wybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów. W zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w załączniku nr 1, dziale III, poz. 23 pkt 3 wskazano stanowisko pracy - operator maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych jako pracę wykonywaną w warunkach szczególnych.

W ocenie Sądu Okręgowego jako praca w warunkach szczególnych kwalifikowana jest tylko praca operatora maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych, a ubezpieczony oprócz obróbki odlewów żeliwnych, wykonywał również 2-3 dni w tygodniu obróbkę matali nieżelaznych tj. mosiądz i brąz. Obróbka metali nieżelaznych według wymienionego zarządzenia resortowego nie jest kwalifikowana jak praca w warunkach szczególnych. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w okresie od 1.09.1971 r. do 14.06.1974 r. jako operator maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych.

Od tego wyroku apelację wniósł wnioskodawca R. S. zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał naruszenie prawa materialnego:

1. art.184 ust1. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz wykazu A stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia a także § 1 i 2 zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego i wykazu stanowiącym załącznik do tego zarządzenia przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, że jego praca w okresie od 1 września 1971 roku do 14 czerwca 1974 roku nie była praca w warunkach szczególnych w rozumieniu tych przepisów i w konsekwencji, jako osoba niespełniająca przesłanki 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do emerytury 2. naruszenie art.100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastawanie w sprawie, gdy w dacie ukończenia 6 lat nabył prawo do emerytury.

Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie prawa do emerytury. Ponadto wniósł o uwzględnienie nowych dowodów w sprawie - angażu z dnia 15 czerwca 1974 roku potwierdzającego, że od tej daty do dnia 24 października 1974 roku - rozpoczęcia służby wojskowej był zatrudniony na stanowisku wytaczacza przy wykańczaniu odlewów żeliwnych na stanowisku operatora maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna, a jej uwzględnienie skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego. Zarzuty apelacji odnoszące się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze a w konsekwencji naruszenia art.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Okręgowy przeprowadził bardzo dokładne i wnikliwe postępowanie dowodowe, przede wszystkim z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wnioskodawcy oraz zeznań wnioskodawcy i świadków, którzy razem z nim byli zatrudnieni w spornym okresie.

Zeznania te wskazują, że wnioskodawca, będąc zatrudnionym przy obróbce odlewów żeliwnych i metali nieżelaznych, wykonywał prace wymienione pod poz. 23 działu III wykazu A przy wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów. Wykonywane prace były związane z procesem odlewania staliwa, żeliwa, metali nieżelaznych i rur, a zatem zwężająca wykładnia tych przepisów dokonana przez Sąd I instancji poprzez odniesienie pracy wnioskodawcy wyłącznie do stanowiska wymienionego w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w załączniku nr 1, dziale III, poz. 23 pkt 3 - operator maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych jako pracę wykonywaną w warunkach szczególnych.

Z prawidłowych ustaleń Sądu wynika, że wnioskodawca faktycznie takiej pracy nie wykonywał, ponieważ wnioskodawca oczyszczał odlewy nie tylko żeliwne, ale i odlewy z metali nieżelaznych, czyli prace, które odpowiadają pozycji 23 działu III wykazu A, które również są wymienione w cytowanym przez Sąd Okręgowy załącznika do zarządzeniu Ministra dziale III pod pozycją 23 punkt 2 - oczyszczacz odlewów, pkt 8 wybijacz odlewów, form i rdzeni oraz pkt 9 wykańczacz odlewów. Należy też zwrócić uwagę, że pozostałe prace związane z oczyszczaniem odlewów i ich polerowaniem również stanowią prace w warunkach szczególnych i są wymienione w wykazie A rozporządzenia wśród prac różnych w hutnictwie i w przemyśle metalowym pod pozycją 78 jako szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne.

Z porównania rodzaju prac wymienionych w wykazie i opisanych powyżej a ustalonych przez Sąd Okręgowy, wynika jednoznacznie, że Sąd ten wadliwie przyjął, że spośród prac przy obróbce odlewów , jak praca w warunkach szczególnych jest kwalifikowana wyłącznie praca przy odlewach żeliwnych. Sąd Okręgowy pominął przy ocenie prawnej pozostałe przepisy rozporządzenia Rady Ministrów oraz wymienione w załączniku do niego stanowiska pracy w szczególnych warunkach i powołał wyłącznie pozycję z załącznika do zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego zawężającą katalog prac w warunkach szczególnych do prac przy obróbce do odlewów z żeliwa.

W związku z tym zauważyć należy, że wykazy tak zwane "resortowe" utraciły moc prawną z dniem 31 grudnia 1998 r. i zachowały swoje znaczenie jedynie w sferze dowodowej. Wykazy resortowe mają zatem charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający. Taki wykaz resortowy ułatwia identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach - w szczególności, jeśli w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia nie wymienia się konkretnych stanowisk lecz operuje pojęciem ogólnym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09 - LEX nr 590247).

Wykaz resortowy nie może rozszerzać, w porównaniu do wykazu A rozporządzenia, kwalifikacji stanowisk pracy na których wykonywane zatrudnienie jest uznawane za pracę w szczególnych warunkach, gdyż byłoby to przekroczeniem granicy delegacji ustawowej, jednocześnie też nie może zawężać stanowisk wymienionych w rozporządzeniu. Wnioskodawca, będąc zatrudnionym od 1 września 1971 roku do 14 czerwca 1974 roku przy oczyszczaniu odlewów żeliwnych i z metali nieżelaznych wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w Wykazie A Dziale III pod pozycją 23 przez okres 2 lat, 8 miesięcy i 15 dni, udowodnił łączny okres pracy w warunkach szczególnych 17 lat, 4 miesiące i 25 dni i tym samym spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym na podstawie art.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.

Dz.U. 2013/1440) od dnia ukończenia wieku emerytalnego. Z tych względów i na mocy powołanego powyżej przepisu oraz na podstawie art.386 § 1 KPC Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach Sąd Apelacyjny oparł na przepisie art.98 KPC.