Court dismissed appeal regarding legal aid costs, ruling they belong to the aided party, not the lawyer. The appeal was rejected as unfounded.

POSTANOWIENIE Dnia 19 marca 2015 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Zbigniew Ciechanowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2015 roku sprawy z powództwa (...) w G. przeciwko R. K. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanej na punkt II postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 21 stycznia 2015r. w sprawie sygn. akt III C 1564/14 postanawia: oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015r. w sprawie sygn. akt III C 1564/14 Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie umorzył postępowanie (pkt I) oraz zasądził od powoda(...)w G. na rzecz pozwanej R. K. kwotę 738 zł, w tym 23 % podatku od towarów i usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (pkt II). W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, iż pismem procesowym datowanym na dzień 4 grudnia 2014 r. powód cofnął pozew wraz ze zrzeczeniem się roszczenia i wniósł o umorzenie toczącego się postępowania.

Wobec powyższego umorzono postępowanie na podstawie art. 355 § 1 kpc, uznając powyższą czynność strony powodowej za dopuszczalną w świetle art. 203 § 4 kpc. W treści sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, ustanowiony z urzędu pełnomocnik pozwanej wniósł o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Koszty postępowania poniesione przez pozwaną, stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu określonej w art. 98 § 1 k.p.c., obciążają powoda jako przegrywającego proces.

W świetle art. 98 § 3 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, zaś przepis ten z mocy art. 99 k.p.c. stosuje się do kosztów procesu poniesionych przez strony reprezentowane – tak jak w niniejszej sprawie – przez radcę prawnego. Podstawę prawną, w oparciu o którą określono wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego stronę pozwaną stanowiły uregulowania zawarte w § 2 ust. 2 i 3 oraz § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

W sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłaty o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła pozwana zaskarżając je w części, tj. w zakresie punktu II postanowienia oraz wnosząc o zasądzenie od powoda na rzecz pełnomocnika pozwanej ustanowionego z urzędu M. B. kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 738 zł.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie § 1 w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ((...)poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej I. K., nie zaś radcy prawnego ustanowionego z urzędu M. B. kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 738 zł. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że kwestię opłat za czynności radcy prawnego reguluje § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia(...) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez (...) kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

Logicznym jest zatem zasądzenie ich bezpośrednio na rzecz pełnomocnika, nie zaś imiennie wskazanej strony pozwanej albowiem w przypadku dobrowolnego spełnienia świadczenia przez powoda do rąk pozwanej, ewentualne ściągnięcie w drodze egzekucji łączyć się może z brakiem przekazania należności pełnomocnikowi. Koszty zastępstwa procesowego nie zostały wyłożone przez pozwaną w żadnej części, zatem nie zasadne jest zasądzenie ich zwrotu na rzecz pozwanej.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

Zażalenie pozwanej okazało się bezzasadne, a argumentacja w nim zaprezentowana nie mogła prowadzić do wydania rozstrzygnięcia w postulowanym przez żalącą kierunku. Sąd Odwoławczy podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i przeprowadzone w ich świetle rozważania prawne. Nie zachodzi, przeto konieczność i potrzeba powielania tychże wywodów (vide: wyrok SN z dnia(...) Zgodnie z art. 98 § 1 kpc, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Omawiany art. 98 kpc statuuje dwie podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu: zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca (merytorycznie albo formalnie) zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów SN - zasada prawna z dnia (...) (...)SN z dnia (...); orzeczenie SN z dnia (...) postanowienie SN z dnia 10 września (...) (...)) oraz zasadę kosztów niezbędnych i celowych, zobowiązującą stronę przegrywającą do zwrotu przeciwnikowi procesowemu tylko tych poniesionych faktycznie kosztów procesu, jakie były niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Zatem w przypadku wygrania procesu, koszty procesu (w tym koszty zastępstwa procesowego) zasądza się od przeciwnika procesowego na rzecz strony wygrywającej postępowanie. W przypadku wygrania procesu przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika z urzędu zwrot kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej przez niego świadczonej zasądza się na rzecz strony reprezentowanej, nie zaś jej pełnomocnika (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia(...) (...). w sprawie(...). Pogląd ten stanowi prostą konsekwencję brzmienia art. 122 § 1 k.p.c. stanowiącego m.in., iż adwokat lub radca prawny ustanowiony zgodnie z przepisami niniejszego działu ma prawo - z wyłączeniem strony - ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika.

W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy orzekając o kosztach postępowania słusznie więc zasądził je od powoda na rzecz pozwanej korzystającej z pomocy prawnej z urzędu, nie zaś na rzecz samego pełnomocnika świadczącego tę pomoc prawną. Podnoszona przez żalącą okoliczność, iż w przypadku dobrowolnego spełnienia świadczenia przez powoda bezpośrednio do rąk pozwanej, ewentualne ściągnięcie należnej kwoty w drodze egzekucji łączyć się może z brakiem jej przekazania pełnomocnikowi - należy uznać pozostającą poza zakresem kwestii prawnej związanej z zasadami orzekania o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc orzekł jak w sentencji. ZARZĄDZENIE (...) (...) (...) (...)