Court declares void a bankruptcy agreement lacking supervisor consent and exempts plaintiff from costs.
Legislator summary
AI generatedThe court declared the bankruptcy agreement void due to the lack of required judicial supervisor consent for actions exceeding ordinary management. While the defendant admitted the plaintiff's claim, the court ruled that costs should not be awarded to the defendant because the legal outcome could only be achieved through a lawsuit. Consequently, the plaintiff was exempted from paying process costs under Article 102 of the Civil Procedure Code.
Legislator headnote
AI generatedArt. 76 ust. 3 ustawy o upadłości i naprawie; Art. 58 k.c.; Art. 102 k.p.c.: When a legal relationship can only be regulated by a court ruling, the defendant's admission of the claim does not exempt the plaintiff from costs if the plaintiff's action was necessary to achieve the legal result.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 499/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący: SSO Agnieszka Hreczańska - Cholewa Protokolant: Krzysztof Musiał po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa syndyka masy upadłości PPHU (...) przeciwko I. K. i M. S. o ustalenie I. ustala, że ugoda zawarta w dniu 24.10.2012 r. przed Sądem Rejonowym w Oławie, w sprawie o sygnaturze I Ns 490/08 pomiędzy P. K., I. K.i M. S.jest nieważna, z tym, że wyrok w stosunku do I. K. ma charakter wyroku zaocznego; II. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 499/14
UZASADNIENIE
Powód Syndyk masy upadłości PPHU (...) w upadłości likwidacyjnej w J. domagał się ustalenia nieważności ugody zawartej pomiędzy P. K., I. K. i M. S. w dniu 24.10.2012 r. przez Sądem Rejonowym w Oławie, sygn. akt I Ns 490/08 oraz zasądzenia od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W uzasadnieniu żądania pozwu strona powodowa wskazała, że w dniu 26.09.2012 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej Wydział VIII Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych ogłosił upadłość P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) w J. z możliwością zawarcia układu.
Zarząd mieniem wchodzącym w skład masy upadłości powierzono upadłemu pod nadzorem nadzorcy sądowego. W dniu 24.10.2012 r. przez Sądem Rejonowy w Oławie strony zawarły ugodę, na mocy której zniosły współwłasność nieruchomości położonej w J., działka (...), dla której Sąd Rejonowy w Oławie prowadzi księgę wieczystą (...) w ten sposób, że z działki tej wydzielono działkę o nr (...) – własność I. i P. K. oraz działkę (...) własność M. S. bez zgody nadzorcy sądowego na dokonanie tej czynności. Zdaniem strony powodowej czynność polegająca na zniesieniu współwłasności stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu i do jej ważności potrzebna jest zgoda nadzorcy sądowego (zgodnie z art. 76 ust. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze), zaś brak takiej zgody skutkuje nieważnością dokonanej czynności, stosownie do treści art. 58 k.c. Pozwana M.
S. uznała w całości powództwo i wniosła o zasądzenie od strony powodowej na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana podniosła, że strona powodowa nie podjęła żadnych kroków zmierzających do polubownego rozstrzygnięcia sporu. Wskazała, że wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości rozstrzygnięty kwestionowaną ugodą z dnia 24 października 2012 r. złożyła w dniu 2 września 2008 r., a w chwili zwierania ugody nie miała świadomości, iż w dniu 26 września 2012 r. została ogłoszona upadłość z możliwością zawarcia układu dłużnika P. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. (...), ponieważ P. K. zataił przed nią ta informację.
Pozwana wskazała, że gdyby miała na ten temat wiedzę w momencie podpisywania ugody, uznałaby ją za niedopuszczalną i nie dopuściłaby do jej zawarcia. W jej ocenie nie sposób nie uznać powództwa o uznanie ugody zawartej przed sądem za nieważną w sytuacji zawarcia jej bez wymaganej przepisami prawa upadłościowego i naprawczego zgody ustanowionego dla upadłego nadzorcy sądowego. Zdaniem pozwanej podstawę prawną zgłoszonego przez nią wniosku o zwrot poniesionych kosztów procesu stanowi art. 101 k.p.c. Pozwana podkreśliła przy tym, że uznała żądanie pozwu przy pierwszej czynności procesowej i że w tej sprawie to ona jest osobą wyłącznie poszkodowaną.
Pozwana zwróciła też uwagę, że strona powodowa zamiast wytaczać niniejsze powództwo mogła skierować wniosek o zawezwanie do próby ugodowej w trybie art. 184 k.p.c., osiągając tożsamy skutek z uzyskanym w toku niniejszego postępowania. Na wypadek nie podzielenia przez Sąd powyższego stanowiska pozwana wniosła o nieobciążanie jej kosztami niniejszego postępowania na podstawie art. 102.k.p.c.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
W myśl art. 213 § 2 k.p.c., Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że jest ono sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Ocena, czy zachodzi jedna z wymienionych przesłanek niedopuszczalności uznania powództwa, powinna nastąpić w zasadzie wyłącznie w świetle materiału procesowego znajdującego się w aktach sprawy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 21 stycznia 1999 roku, sygn. akt I ACa 890/98, OSA 1999 r., nr 11-12, poz. 52) . Uznanie powództwa jest aktem dyspozycyjności pozwanego, który nie tylko uznaje samo żądanie powoda, ale i to, że uzasadniają je przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne i godzi się na wydanie wyroku uwzględniającego to żądanie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 28 października 1976 r., sygn. akt II CRN 232/76, OSNCP 1977 r., nr 5-6, poz. 101, oraz z 14 września 1983 r., sygn. akt III CRN 188/83, OSNCP 1984 r., nr 4, poz. 60).
W obecnym stanie prawnym Sąd nie jest uprawniony do badania, czy uznanie powództwa jest zgodne z obiektywnie istniejącym stanem faktycznym. Podejmowanie jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej przez Sąd byłoby bowiem sprzeczne z wyrażoną expressis verbis zasadą związania Sądu uznaniem powództwa. Dopiero w sytuacji, gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że uznanie powództwa jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub ma na celu obejście prawa, ale okoliczności te nie były dostatecznie wyjaśnione, Sąd może przejawić inicjatywę w celu ich ustalenia zgodnie z prawdą.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki uzasadniające kwestionowanie uznania powództwa przez pozwaną M. S.. Okoliczności sprawy w zakresie niezbędnym do oceny uznania, były bezsporne. W świetle powyższego Sąd uznał, iż oświadczenie pozwanej M. S. o uznaniu powództwa było skuteczne oraz nie budziło żadnych wątpliwości. Jak już była o tym mowa, Sąd nie przeprowadzał postępowania dowodowego, uznając za prawdziwe twierdzenia podawane przez strony w pozwie i odpowiedzi na pozew. Przyjmując zatem, że uznanie powództwa w niniejszej sprawie nie jest sprzeczne z prawem, ani nie zmierza do obejścia prawa, jak również jest zgodne z zasadami współżycia społecznego Sąd ustalił, że ugoda zawarta w dniu 24 października 2012 r. przed Sądem Rejonowym w Oławie, w sprawie o sygnaturze I Ns 490/08 pomiędzy P. K., I.
K. i M. S. jest nieważna. Dokonując takiego rozstrzygnięcia Sąd wziął pod uwagę, że przedmiotowa ugoda została zawarta pomimo braku, wymaganej przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, zgody nadzorcy sądowego, sprawującego nadzór nad zarządem mieniem upadłego P. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. (...), będącego jednocześnie jedną ze stron tej czynności. Jak bowiem wynika z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy z chwilą ustanowienia nadzorcy sądowego, na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd konieczne jest uzyskanie przez upadłego zgody nadzorcy sądowego.
Przy czym nie powinno ulegać wątpliwości, że powołana przez strony treść ugody z dnia 24 października 2012 r., wskazuje, iż czynność ta miała charakter czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem upadłego. Brak takiej zgody skutkuje natomiast nieważnością dokonanej czynności prawnej z powodu jej sprzeczności z ustawą (art. 58 § 1 k.c.), w tym przypadku z art. 76 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Z tych wszystkich względów powództwo należało uwzględnić w całości, o czym Sąd orzekł w punkcie I. sentencji wyroku.
W tym miejscu należy jedynie dodać, że w stosunku do pozwanej I. K. rozstrzygnięcie to ma charakter wyroku zaocznego w rozumieniu art. 399 k.p.c. z uwagi na to, że pomimo prawidłowego zawiadomienia, pozwana I. K. nie stawiła się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę ani też nie zajęła żadnego stanowiska w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pozwanej M. S. o zasądzenie na jej rzecz od strony powodowej kosztów procesu, przy uwzględnieniu treści art. 101 k.p.c. Zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w tym przepisie zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.
W ocenie Sądu przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie pomimo uznania przez pozwaną powództwa przy pierwszej dokonanej przez nią czynności procesowej. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, omawiany przepis co do zasady nie ma zastosowania w tych wypadkach, gdy osiągnięcie skutku prawnego nie może nastąpić w inny sposób niż tylko przez wytoczenie powództwa, choćby zamiary stron były całkowicie zgodne (zob. orzeczenie SN z dnia 20 maja 1957 r., 2 CR 104/57, OSPiKA 1958, z. 9, poz. 225; postanowienie SN z dnia 15 grudnia 1965 r., II CZ 110/65, OSP 1966, z. 7, poz. 177; postanowienie SN z dnia 15 lipca 1974 r., I CZ 99/74, LEX nr 7555; postanowienie SN z dnia 27 kwietnia 1977 r., II CZ 36/77, OSNC 1978, nr 1, poz. 14).
W procesach, w których strony zmierzają do tego samego celu i w których ze względu na nakaz ustawowy osiągnięcie wyniku możliwe jest wyłącznie w drodze sądowej (w których wydanie wyroku jest konieczne dla prawidłowego uregulowania stosunku prawnego) nie można mówić o wygraniu bądź przegraniu procesu przez jedną ze stron i dlatego też przepis art. 98 k.p.c. uzależniający rozstrzygnięcie o kosztach procesu od wyniku sprawy - nie ma zastosowania. Tak samo nie mają tu zastosowania art. 100 i 101 k.p.c., gdyż pierwszy dotyczy wypadku częściowego uwzględnienia żądań powoda, drugi natomiast wchodzi w grę wtedy, gdy pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy.
W takich sytuacjach należy natomiast stosować przepis art. 102 k.p.c., który w wypadkach szczególnie uzasadnionych zezwala sądowi przy rozstrzygnięciu o kosztach procesu mieć na uwadze względy słuszności - niezależnie od wyniku sprawy. Do tego rodzaju szczególnych wypadków należą sprawy, w których dla uregulowania stosunku prawnego konieczne jest wydanie wyroku i w których strona pozwana z tej przyczyny uznaje powództwo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1970 r. II CZ 14/70, OSNC 1970 nr 11, poz. 211). W ocenie Sądu z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Nie może być bowiem wątpliwości, że jedynym w pełni skutecznym działaniem, jakie mogła podjąć strona powodowa dla zaspokojenia sowich interesów było właśnie wytoczenie powództwa w trybie art. 189 k.p.c., mimo iż strona pozwana nie przeczyła jej roszczeniu. Trzeba bowiem podkreślić, że do ustalenia nieważności czynności prawnej, w tym przypadku ugody sądowej, uprawniony jest Sąd, a nie strony tego stosunku prawnego. Z uwagi na powyższe w punkcie II. sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. postanowił nie obciążać powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.