Court dismissed subcontractor's claim against state road authority for late payment interest, ruling the debt was initially due on demand.
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the subcontractor's claim for late payment interest and costs against the State Treasury's road authority. The plaintiff argued that the authority was liable for interest on invoices issued by the main contractor, while the defendant contended it was only liable for the principal amount. The court ruled that the defendant's obligation to pay the subcontractor was initially non-terminal and became due only upon demand, meaning no delay occurred until the summons was received.
Legislator headnote
AI generatedArt. 455 kc; Art. 647 § 1 ust. 5 kc: A debt obligation lacking a specified performance term is non-terminal and transforms into a term-based obligation only upon the creditor's summons, meaning the debtor is not in default until such a summons is issued.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt XXV C 1306/13
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 01 lutego 2013 roku Przedsiębiorstwo (...)-1” sp. z o. o. z siedzibą w K. wniosła o zasadzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kwoty 81.896,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz zobowiązanie pozwanego do zwrotu na rzecz powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych w kwocie 3.600 zł. Podniesiono, iż powódka jako podwykonawca robót budowlanych w ramach realizacji kontraktu „Budowa Autostrady (...), odcinek węzeł R. (...) oraz drogi ekspresowej (...), odcinek węzeł R. (...) Ś.” łączących pozwanego jako inwestora i Konsorcjum Firm, którego liderem jest (...) sp. z o. o. w upadłości układowej z/s w P. jako wykonawca, wykonała powierzony jej zakres pras w sposób kompletny z dochowaniem należytej staranności, za co wystawiła faktury.
Jednakże zapłata za nie następowała zawsze po terminie ich płatności i w związku z tym powódka naliczyła odsetki ustawowe za zwłokę w płatnościach faktur na łączną kwotę 213.283,27 zł. i wezwała wykonawcę do jej zapłaty. Podniesiono, iż wykonawca dokonał potrącenia swoich należności w wysokości 131.386,39 zł. W konsekwencji powyższego wierzytelności powódki wobec wykonawcy oraz pozwanego jako inwestora opiewają na kwotę 81.896,87 zł. Nakazem zapłaty wydanym w postepowaniu upominawczym w dniu 04 marca 2014 roku, sygn. akt I Nc 73/13 Sąd Okręgowy w K. (1)zasądził zgodnie z pozwem (nakaz k. 146).
W sprzeciwie od nakazu zapłaty strona pozwana podniosła zarzut niewłaściwości SO w K. oraz wniesiono o oddalenie powództwa w całości oraz zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postepowania w tym na rzecz Prokuratorii Generalnej SP kosztów zastępstwa procesowego. Wskazano, iż pozwany jako inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność z wykonawcą ale za zapłatę wyłącznie wynagrodzenia za wykonane przez powoda roboty budowlane, bez odsetek za opóźnienie wykonawcy z zapłatą należności głównej. Zdaniem pozwanego nie jest on związany terminem płatności faktur ustalonych przez wykonawcę i powoda w umowie podwykonawczej, bowiem pozwany strona tej umowy nie był (sprzeciw k. 516-528).
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w K. uznał się niewłaściwym i sprawę niniejszą przekazał do tutejszego Sadu (postanowienie k. 870-872). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 22 kwietnia 2010 roku pomiędzy (...) jako inwestorem a Konsorcjum firm, którego liderem jest (...) sp. z o. o. z siedzibą w P. jako wykonawcą zawarta została umowa na wykonanie robót polegających na budowie „ Autostrady (...), odcinek węzeł (...) (...) oraz drogi ekspresowej (...), odcinek węzeł (...). Kontrakt zawarty w wyniku podpisania ww. umowy obejmuje oprócz umowy również Szczególne Warunki Kontraktu, Warunki kontraktu na budowę dla robót budowlanych i inżynieryjnych projektowanych przez zamawiającego – tłumaczenie wydania (...), ogólne warunki kontraktu k. 532-542, warunku kontraktu na budowę (...) W dniu 29 lipca 2010 roku powódka zawarła z wykonawcą umowę na podstawie zobowiązała się wykonać roboty budowlane na przedmiotowej inwestycji jako podwykonawca (umowa k. 8-9).
W dniu 11.10.2011r. pomiędzy powódką a wykonawcą został zawarty aneks zmieniający datę ukończenia powierzonych powódce robót na 31.05.2012r. z przyczyn niezależnych od podwykonawcy (aneks k. 47-48).. Powodowa spółka jako podwykonawca wykonała powierzony jej zakres prac w sposób kompletny, za co wystawiła faktury. Wykonawca nie kwestionował poprawności, wysokości czy też zakresu wykonanych przez powódkę robót, a należności przysługujące powódce z tytułu wystawionych faktur zostały w całości uiszczone. Rozliczenia sześciu faktur z poz. 1-6 zestawienia faktur k.
3) w całości dokonał sam wykonawca w drodze kompensat wierzytelności wzajemnych przysługujących wykonawcy bądź przelewów. Większość faktur rozliczona została łącznie przez wykonawcę (w formie kompensat lub przelewów) ora (...) (w formie przelewów(poz. (...) zestawienia faktur w pozwie k. 3, faktury - załączniki do pozwu k. 69, 72, 80, 85-98, 103-110, 115). Jedynie pięć faktur zostało w całości zapłacone przelewami przez (...) (poz. 9, 10, 12, 18 i 22 zestawienia faktur w pozwie k. 3, faktury k. 113, 101, 83, 78, 76). Powódka informowała pozwanego o nieregulowaniu przez wykonawcę płatności wynikających z faktur po upływie terminu do ich zapłaty.
PRInż-1 w oparciu o art. 647 1 § 5 kc wzywał (...) do zapłaty należności głównej nieuiszczonego przez wykonawcę wynagrodzenia (pismo z dnia 22.07.2011 k. 580, pismo z 25.10.2011r. k. 710, pismo z 22.10.2011r. k. 732, z dnia 19.12.2011r. k. 754, z dnia 23.01.2012r. k. 767, z dnia 19.04.2012r. k. 783, z 01.06.2012r. k. 805, z 26.06.2012r. k. 818 Powódka naliczyła odsetki ustawowe za zwłokę w płatnościach przedmiotowych faktur na kwotę 213.283,27 zł (wyliczenie odsetek k. 118). W dniu 20 sierpnia 2012 roku powódka wezwała wykonawcę do zapłaty ww. kwoty załączając notę obciążeniową nr (...) z dnia 09.08.2012r na kwotę 213.283,26 zł (k. 121-125).
Wykonawca nie zapłacił ww. kwoty podwykonawcy, a pismem z dnia 19 listopada 2012 roku dokonał potrącenia swoich należności w wysokości 131.386,39 zł wynikających z tytułu faktury VAT nr (...) z dnia 30.04.2012r. z wierzytelnością powoda jako podwykonawcy (oświadczenie o potrąceniu k. 137-138). Na skutek dokonanego potracenia wierzytelność powódki wobec wykonawcy uległa częściowemu umorzeniu do kwoty 81.896,87 zł. Powyższe Sąd ustalił w oparciu o przedłożone do akt i przywołane powyżej dokumenty, których wiarygodność nie była przez strony kwestionowana, a i Sąd nie miał powodu by odmówić im waloru pełnowartościowego materiału dowodowego.
Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka K. R. i dowodu z przesłuchania stron albowiem w ocenie Sądu nie miałyby one żądnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, której spór w zasadzie dotyczył nie stanu faktycznego niniejszej sprawy ale oceny prawnej umowy łączącej powoda z wykonawcą i wykonawcy z pozwanym oraz ich wzajemnych relacji.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jest niezasadne i jako takie podlegało oddaleniu w całości. W niniejszej sprawie powód dochodził od Skarbu Państwa (...) odsetek za zapłatę należnego powodowi od wykonawcy wynagrodzenia po terminach płatności określonych na fakturach stosownie do postanowień umowy podwykonawczej łączącej powoda i wykonawcę. W ocenie powoda podstawą prawną jego roszczenia stanowi w szczególności art. 647 1§5 kc przewidujący odpowiedzialność solidarną inwestora z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.
Zgodnie z art. 647 1 § 5 kc - zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Powyższa solidarna odpowiedzialność inwestora z wykonawcą dotyczy tylko i wyłącznie wynagrodzenia za wykonane przez podwykonawcę roboty budowlane, bez odsetek za późnienie wykonawcy z zaplata należności głównej. Stosownie do normy z art. 371 kc opóźnienie lub zwłoka jednego z dłużników solidarnych ze spełnieniem świadczenia nie może szkodzić współdłużnikowi.
Należy również zgodzić się z twierdzeniem pozwanego wskazującym, iż inwestor nie jest związany terminem płatności faktur ustalonym przez wykonawcę i podwykonawcę. W subklauzuli 4.4 pkt e Warunków Kontraktu określono zasady rozliczania wynagrodzenia zatwierdzonego przez (...) podwykonawcy w razie braku jego zapłaty przez wykonawcę. Przewidziano, iż w przypadku powierzenia przez wykonawcę realizacji robót podwykonawcy, wykonawca jest zobowiązany do dokonania we własnym zakresie zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcy z zachowaniem terminów płatności określonych w umowie z podwykonawcą.
Jeżeli zaś wykonawca nie dokona zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy, a podwykonawca zwróci się z żądaniem zapłaty tego wynagrodzenia bezpośrednio do (...) na podstawie art. 647 1§5 kc – to (...) zapłaci na rzecz podwykonawcy kwotę nieuiszczonego przez wykonawcę wynagrodzenia (k. 535v). Z kolei w klauzuli 9 ogólnych warunków umowy podwykonawczej strony tej umowy określiły zasady dokonywania zapłaty wynagrodzenia przez wykonawcę na rzecz powoda wskazując podstawy do wystawienia przez PRInż-1 faktury dla wykonawcy. Zgodnie zaś z subklauzulą 9.4 warunków szczególnych umowy podwykonawczej wykonawca oraz powód ustalili, że termin płatności wynosi 55 dni.
Sąd uznał, iż powództwo niniejsze jest bezzasadne. Pozwany bowiem w świetle art. 647 1§5 kc w zw. art. 371 kc nie ponosi solidarnej odpowiedzialności z wykonawcą za odsetki za opóźnienie wykonawcy z zapłatą wynagrodzenia należnego powodowi. Solidarna odpowiedzialność inwestora dotyczy wynagrodzenia za roboty budowlane, nie obejmuje ona wszystkich innych należności podwykonawcy od wykonawcy, w tym odsetek za jego opóźnienie z zapłatą samego wynagrodzenia. Odpowiedzialność wykonawcy oraz inwestora jest solidarna, oparta jednak na dwóch różnych podstawach prawnych.
Odpowiedzialność wykonawcy ma swoje źródło w umowie łączącej go z podwykonawcą, natomiast odpowiedzialność inwestora wynika z ustawy jako odpowiedzialność gwarancyjna za cudzy dług i ma charakter wyjątkowy o dużej dolegliwości. Nie można automatycznie przyjmować, że zgadzając się na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą, inwestor przejmuje na siebie zobowiązanie do zapłaty ewentualnych odsetek za opóźnienie się wykonawcy z płatnością oraz że w stosunku do niego obowiązują terminy płatności wynikające z umowy.
„ wykładnia gramatyczna art. 647 (1) § 5 kc przemawia za ograniczeniem odpowiedzialności inwestora wyłącznie do wynagrodzenia (należności głównej). Znajduje ona wsparcie w innych przepisach ustawowych. W myśl art. 371 działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych, polegające zarówno na czynnościach prawnych jak i działaniach faktycznych, nie mogą szkodzić współdłużnikom, zetem być źródłem szerszej ich odpowiedzialności. Powyższe unormowanie oraz wyjątkowy, gwarancyjny charakter obowiązku ciążącego na inwestorze i brak jego wpływu na spełnienie świadczenia w terminie przez wykonawcę przemawia przeciwko takiemu rozszerzeniu odpowiedzialności ex lege, oraz przeciwko uznaniu, że termin spełnienia świadczenia przez wykonawcę wynika z właściwości zobowiązania w rozumieniu art. 455 kc, zatem za przyjęciem, że – co do zasady-zobowiązanie inwestora wobec podwykonawcy do zapłaty wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę ma charakter bezterminowy” (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 05.09.2012r. sygn.. akt IV CSK 91/12, LEX nr 1275009).
Pozwany nie będąc stroną umowy podwykonawczej nie był związany terminem płatności faktur w niej ustalonym przez wykonawcę i powoda, lecz był zobowiązany zgodnie z art. 455 kc zapłacić powodowi wynagrodzenie bezzwłocznie po otrzymaniu od niego wezwania do takiej zapłaty. Przepis powyższy rozróżnia zobowiązania terminowe i bezterminowe. W zobowiązaniach terminowych termin spełnienia świadczenia oznacza treść zobowiązania określona czynnością prawną lub ustawą lub wynikać z właściwości zobowiązania. Jeżeli jednak brak jest oznaczenia terminu spełnienia świadczenia, wówczas zobowiązanie jest zobowiązaniem bezterminowym, a o jego przekształceniu w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do spełnienia świadczenia.
Prowadzi to zatem do wniosku, że termin zapłaty przez (...) wynagrodzenia należnego powodowi nie wynika z ustawy, ani z czynności prawnej(pozwany nie był strona umowy podwykonawczej), nie wynika również z właściwości zobowiązania, to zobowiązanie pozwanego z art. 647 1§ 5 kc ma charakter bezterminowy i przekształca się w terminowe po wezwaniu go przez (...)do zapłaty. Inwestora nie można traktować jako spóźniającego się z zapłatą wynagrodzenia podwykonawcy już w chwili upływu terminu płatności określonego w fakturze.
Zgodnie z art. 455 kc dłużnik ma spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu go do wykonania. „Termin niezwłocznie nie jest równoznaczny z terminem natychmiast. Winien być to termin możliwy do zachowania przy uwzględnieniu danego przypadku, celu społeczno-gospodarczego zobowiązania, dobrej wiary, zwyczaju uczciwego obrotu i należytej staranności” Zgromadzone dokumentacja w aktach sprawy pozwala na stwierdzenie, iż pozwany nie zwlekał po otrzymaniu wezwań do zapłaty, ale dokonywał stosownych czynności sprawdzających mających na celu ustalenie podstaw jego odpowiedzialności solidarnej i zakresu należnego powodowi wynagrodzenia.
Konieczność szczegółowej weryfikacji zgłoszeń wynika nie tylko z rodzaju roszczeń i natury zobowiązania ale również przedmiotu kontraktu łączącego pozwanego z wykonawcą oraz tego, ze pozwany jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa i obowiązany jest działać w granicach ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych i tym samym uznać należy, że pozwany nie dopuścił się opóźnienia, zwłoki ze spełnieniem świadczenia należnego powodowi. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo w całości.
Oddalenie powództwa skutkowało obciążeniem strony powodowej, jako strony przegrywającej, kosztami procesu na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. Na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 08 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa Sąd zasądził na rzecz wykonującej zastępstwo procesowe pozwanego Skarbu Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Kwota ta została wyliczona zgodnie z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.