Shareholders' meeting resolution to remove manager declared void due to invalid resignation prior to meeting.
Legislator summary
AI generatedThe court declared the shareholders' meeting resolution void, ordering the defendant to pay the plaintiff's legal costs. The plaintiff argued that her resignation from the management board was effective before the meeting, rendering the removal decision invalid. The court found that while the plaintiff claimed mental incapacity, the defendant failed to provide expert psychiatric evidence proving her inability to act freely at the time of resignation.
Legislator headnote
AI generatedArt. 203 § 1 k.s.h.; Art. 61 § 1 k.c.; A resolution to remove a manager is void if the manager had already validly resigned prior to the meeting, and the defendant bears the burden of proving the resignation was invalid due to lack of free will.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt. VIII GC 253/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Kala Protokolant Karolina Gazik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa: D. K. przeciwko : (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników 1. stwierdza nieważność uchwały podjętej przez zgromadzenie wspólników pozwanej spółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. w dniu 16 września 2013 r. w przedmiocie odwołania z funkcji członka zarządu D. K.;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.377 zł ( dwa tysiące trzysta siedemdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt VIII GC 253/13
UZASADNIENIE
Powódka D. K. wniosła pozew o:
1) ustalenie, że uchwała nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników pozwanej spółki (...) sp. z o.o. podjęta w dniu 16 września 2013 roku w przedmiocie odwołania powódki z funkcji członka zarządu jest nieważna, ewentualnie 2) uchylenie uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników pozwanej spółki (...) sp. z o.o. podjętej w dniu 16 września 2013 roku w przedmiocie odwołania powódki z funkcji członka Zarządu 3) zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że jest wspólnikiem, pozwanej spółki, a do 16.09.2013 roku była również członkiem jej zarządu.
Powódka z uwagi na swój stan zdrowia i faktyczne pozbawienie jej w spółce jakichkolwiek możliwości podejmowania decyzji o których mowa m.in. w art.204 k.s.h, przed terminem zwołanego na dzień 16 września 2013 roku nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników pozwanej spółki przesłała każdemu ze wspólników i dodatkowo zebraniu wspólników oświadczenie w trybie art.202 § 4 k.s.h o rezygnacji z członkostwa w zarządzie. Doręczenie jednostronnego oświadczenia powódki w sprawie rezygnacji zebraniu wspólników jest bezsporne, z uwagi na zapis w pkt ad.5 protokołu ze zgromadzenia, podobnie jak dotarcie jego treści do świadomości biorących w nim udział w sposób skutkujący na podstawie art.61 KC.
Chwila zapoznania się z jego treścią czyniła bezpodstawnym powzięcie uchwały w przedmiocie odwołania powódki z zarządu, gdyż uprzednio - w stosunkach wewnętrznych - doszło do wygaśnięcia mandatu powódki wskutek jej jednostronnego oświadczenia woli prawno kształtującego i nie podlegającego żadnej weryfikacji i akceptacji. Powódka nadmieniła, że że pełnomocnik powódki, przez którego wykonywała ona swoje uprawnienia na zgromadzeniu sprzeciwił się uchwale i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu w protokole. Dlatego tez, uchwała jest w ocenie powódki nieważna, albowiem narusza art.203 § 1 KSH oraz art.61 § 1 KC w zw. z art.202 § 5 i w zw. z art.746 § 2 zd.l k.c. Po pierwsze w chwili podejmowania uchwały stosunek organizacyjny członkostwa nie istniał już między powódką, a pozwaną spółką.
Po drugie, zgoda czy to na przyjęcie rezygnacji, czy to z uzasadnieniem tejże rezygnacji nie jest wymagana i nie stanowi podstawy bezskuteczności jednostronnego oświadczenia woli powódki. Z uwagi na możliwość dwojakiego zakwalifikowania uchybienia prawu materialnemu jakiego dopuściło się zgromadzenie wspólników - przede wszystkim jako sprzeczność z prawem (art.252 KSH) ale i sprzeczność z postanowieniem umowy spółki i dobrymi obyczajami (art.249 KSH) będącym powieleniem regulacji ustawowej (§ 20 ust.5 umowy spółki) powódka sformułowała żądanie pozwu w sposób ewentualny, przy czym dalej idące jest żądanie postawione w pkt 1 petitum.
Pozwana spółka w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i przyznanie pozwanemu od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych. W pierwszym rzędzie pozwana podniosła zarzut, iż żądanie pozwu jest sformułowane nieprawidłowo, albowiem w oparciu o art. 252 k.s.h. nie można żądać, „ustalenia, że uchwała jest nieważna", gdyż takie żądanie pozwu jest właściwe dla powództwa opartego na art. 189 k.p.c. i odnosi się do żądania wydania orzeczenia o charakterze deklaratoryjnym.
Wyrok wydany na skutek uwzględnienia powództwa z art. 252 k.s.h. ma zaś charakter konstytutywny. W dalszej części pozwana podniosła zarzut, iż twierdzenie powódki, że zaskarżona uchwała narusza zasady współżycia społecznego, bez wskazania konkretnej zasady czyni takie twierdzenie bezzasadnym , gdyż jest sformułowane zbyt ogólnikowo. Zdaniem pozwanej, wbrew twierdzeniom powódki zaskarżona uchwała nie jest też sprzeczna z żadnym przepisem ustawy ani umową spółki. Została podjęta z zachowaniem wymogów formalnych (fakt bezsporny), a jej treść nie jest sprzeczna z żadną normą prawa materialnego, w tym zwłaszcza nie stoi w żadnej sprzeczności z art. 203 § 1 k.s.h. (członek zarządu został odwołany uchwałą wspólników).
Pozwana podniosła też, że zgromadzenie wspólników podjęło zaskarżoną uchwałę z ostrożności, albowiem powódka nie stawiła się na zgromadzeniu, a od dnia 16.08.2013 przebywała na zwolnieniu lekarskim wystawionym przez lekarza psychiatrę. Z uwagi na ten fakt zgromadzenie wspólników miało podstawy do uznania, że zachodzi uzasadniona obawa, iż oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu zostało złożone w warunkach wyłączających świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Poza powyższym, w pozwanej spółce, stanowiącej de facto spółkę rodzinną (wspólnikami są krewni), występuje od jakiegoś czasu konflikt między wspólnikami, a mając na względzie powyższe zaświadczenie od lekarza psychiatry zachodziło ryzyko powołania się przez powódkę na nieważność oświadczenia woli (art. 82 k.c.).
Zdaniem pozwanej, w niniejszej sprawie nie można więc mówić o sprzeczności uchwały z ustawą. W przypadku, gdyby oświadczenie powódki o rezygnacji uznać za skutecznie złożone, to zaskarżona uchwała mogłaby co najwyżej być uchwałą zbędną (niebyłą) i przybrać charakter uchwały często stosowanej w praktyce spółek handlowych, a mianowicie uchwały wyrażającej zgodę na przyjęcie rezygnacji. Fakt zbędności takiej uchwały i niewywoływania skutku prawnego, który nastąpiłby już wcześniej na skutek rezygnacji, nie czyni z tej uchwały automatycznie uchwały sprzecznej z ustawą, a tym bardziej nie czyni jej uchwałą zaskarżalną, gdyż nie ma czego zaskarżać wobec braku skutków prawnych.
W tej kwestii przydatne jest dominujące stanowisko doktryny i judykatury odnoszące się do tzw. uchwał nieistniejących, które też nie podlegają zaskarżeniu. Idąc za ww. twierdzeniem, pozwana podniosła zarzut bezzasadności powództwa z uwagi na bezprzedmiotowość żądania pozwu. Z powyższego stanowiska prawnego wynika oczywisty wniosek, iż powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały może mieć sens prawny tylko wtedy, gdy wadliwa (sprzeczna z ustawą) uchwała wywołała skutki prawne. Ochrona prawna z art. 249-252 k.s.h. nie służy do zaskarżania wszelkich uchwał wspólników, lecz tylko takich uchwał, które spełniają przesłanki określone w tych przepisach, a zarazem wywołują skutek prawny.
Sąd Okręgowy ustalił co następuje. W piśmie z dn. 11.09.2013 r. skierowanym do zgromadzenia wspólników spółki (...) Spółka z o.o w B., powódka D. K. złożyła oświadczenie woli o jej rezygnacji, ze skutkiem na dzień doręczenia tego pisma, z funkcji członka zarządu w tej spółce. Jak wskazała powódka, powodem jej rezygnacji jest jej stan zdrowia uniemożliwiający jej bezpośrednie wykonywanie czynności w zarządzie spółki. (dowód: oświadczenie powódki k-54) W dn. 16.09.2013 r. na zgromadzeniu wspólników spółki (...) Spółka z o.o w B. przewodniczący zgromadzenia poinformował wspólników, że do zgromadzenia wpłynęło oświadczenie woli członka zarządu tj. powódki D.
K. o jej rezygnacji z tej funkcji. Wspólnicy J. G. i M. G. oświadczyli, iż kwestionują przyczyny podane jako podstawa tej rezygnacji jako nieprawdziwe, za wyjątkiem stanu zdrowia. Zgromadzenie S. podjęło uchwałę o odwołaniu powódki z funkcji członka zarządu spółki (...) Spółka z o.o w B.. Pełnomocnik powódki obecny na zgromadzeniu złożył ł sprzeciw do tej uchwały, który został zaprotokołowany. Na zgromadzeniu tym podjęto również uchwałę o powołaniu w skład zarządu spółki B. L.. (dowód: protokół zgromadzenia wspólników k-16-17; pełnomocnictwo powódki k-19 ) Zarząd spółki (...) Spółka z o.o w B. zożył wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wykreślenie z niego powódki i wpisanie B.
L.. Wpis taki został w rejestrze dokonany. (dowód: odpis z Krajowego Rejestru Sądowego k-9-15) Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony, których autentyczności i prawdziwości strony nie kwestionowały. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 252 § 1 k.s.h osobom lub organom spółki, wymienionym w art. 250, przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.
Chodzi tu przy tym o sprzeczność uchwały nie tylko z kodeksem spółek handlowych ale z wszelkimi obowiązującymi normami prawa. Poza tym, mogą zapadać uchwały wspólników, które w świetle postanowień art. 58 § 1 k.c (czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna), powinny być niewątpliwie uznane za nieważne z mocy prawa (S.Sołtysiński, A.Szajkowski, A.Szumański – „Kodeks spółek handlowych –komentarz tom II”, W-wa 2002 r. – str. 588). Dodatkowo, Sąd Okręgowy podziela powyższe stanowisko, które zaaprobował też Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dn. 29.11.2012 r. (I ACa 374/12, Lex nr 1246843) stwierdzając, że na równi ze sprzecznością z ustawą trzeba traktować przesłankę obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c w zw.z art. 2 k.s.h), jeżeli wspólnicy podejmując uchwałę, zmierzają do obejścia bezwzględnie obowiązujących przepisów.
Mamy wówczas też do czynienia z nieważnością uchwały. Sprzeczność z prawem może przy tym odnosić się do samej treści uchwały, jak i do sposobu zwoływania i obradowania zgromadzenia wspólników oraz trybu podejmowania uchwał ( tak A.Kidyba – Komentarz do art. 252 k.s.h – System Informacji prawnej Lex 27/2012; wyrok Sądu Najwyższego z dn. 9.09.2010 r., I CSK 530/09, Lex nr 672663). W ocenie sądu, zaskarżona przez powódkę uchwała zgromadzenia wspólników spółki (...) spółka z o.o z dn. 16.09.2013 r. o odwołaniu z zarządu D.
K. jest sprzeczna z ustawą, a mianowicie z art.203 § 1 k.s.h. Zgodnie z treścią tego przepisu uchwałą wspólników może być w każdym czasie odwołany członek zarządu. Jak zaś wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w momencie podejmowania przez zgromadzenie wspólników uchwały z dn. 16.09.2013 r. o odwołaniu D. K. z funkcji członka zarządu spółki (...) spółka z o.o - D. K. nie była już członkiem zarządu tej spółki. Wcześniej bowiem złożyła ona skuteczne oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji w zarządzie.
Okoliczność ta wynika przede wszystkim z protokołu zgromadzenia wspólników spółki (...) spółka z o.o, gdzie w pkt-cie 5 zapisano, że Przewodniczący przed podjęciem zaskarżonej uchwały zgromadzenia wspólników stwierdził, iż do zgromadzenia wspólników wpłynęło oświadczenie woli członka zarządu o rezygnacji z funkcji członka zarządu. Fakt ten potwierdza też pisemne oświadczenie powódki z dn. 11.09.2013 r., które spółka dołączyła do wniosku o jej wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego. W oświadczeniu tym powódka wskazała, że rezygnuje na dzień doręczenia niniejszego pisma zgromadzeniu wspólników z członkostwa w zarządzie (...) spółka z o.o.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dn. 7.05.2010 r. (III CSK 176/09, Lex nr 677761) rezygnacja jest jednostronną czynnością prawną członka zarządu, podobnie jak odwołanie jest jednostronną czynnością prawną spółki. Oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu wymaga przy tym zakomunikowania go tej spółce, zatem do czynności tej odnosi się regulacja wynikająca z art. 61 k.c Oświadczenie takie winno być złożone organowi spółki. Rezygnacja z pełnienia funkcji członka zarządu następuje poprzez złożenie oświadczenia woli i jest ona skuteczna – zgodnie z art. 61 i 746 § 2 k.c w zw. z art. 202 § 5 k.s.h – w chwili zakomunikowania go spółce.
Jest to jednostronna czynność prawna i jej skuteczność nie zależy od jej przyjęcia przez spółkę ani od istnienia i podania ważnych powodów, następuje ona ze skutkiem ex nunc i prowadzi do wygaśnięcia z mocy prawa korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie spółki , z chwilą zakomunikowania woli rezygnacji właściwemu organowi spółki w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią złożonej rezygnacji , która nie wymaga ich akceptacji. Pełnomocnik pozwanej na rozprawie w dn. 19.03.2014 r. przyznał, iż podstawą wykreślenia powódki z rejestru było właśnie jej oświadczenie o złożeniu rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki (k-57).
Pozwana podniosła też w odpowiedzi na pozew, że uchwała o odwołaniu powódki została podjęta przez zgromadzenie wspólników jedynie z ostrożności, albowiem powódka nie stawiła się na zgromadzeniu wspólników w dn. 16.09.2013 r., a od 16.08.2013 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, które zostało wystawione przez lekarza psychiatrę. Zdaniem pozwanej, z uwagi na ten fakt, zgromadzenie wspólników miało podstawy do uznania, że zachodzi uzasadniona obawa, iż oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu zostało złożone w warunkach wyłączających świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Na potwierdzenie tej okoliczności pozwana złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego na okoliczność, że zgromadzenie wspólników miało podstawy do uznania, iż zachodzi uzasadniona obawa, że oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu zostało złożone w warunkach wyłączających świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Jednakże w ocenie sądu, przedłożone zaświadczenia lekarskie okoliczności takiej nie wykazują. Z ich treści nie wynika przede wszystkim okoliczność, którą zamierzała wykazać pozwana.
W tym celu niezbędne było by pozyskanie wiadomości specjalnych i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry, a takiego dowodu pozwana nie złożyła. Skoro zatem pozwana nie wykazała w toku procesu, iż powódka składając oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu rzeczywiście znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a tym samym że jej oświadczenie dotknięte było nieważnością (art. 82 k.c) , uznać należało, że złożyła ona skuteczne oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki (...) spółka z o.o.
A skoro tak i skoro jej oświadczenie dotarło do zgromadzenia wspólników przed podjęciem uchwały o jej odwołaniu, wywarło ono skutek przed podjęciem tej uchwały. Co prawda, przedział czasowy pomiędzy powzięciem przez zgromadzenie wspólników wiedzy o rezygnacji powódki, a podjęciem uchwały o jej odwołaniu był niewielki, niemniej jednak uznać należy, że w momencie podejmowania przez zgromadzenie wspólników spółki (...) spółka z o.o w B. uchwały o odwołaniu powódki z zarządu tej spółki – nie była ona już członkiem jej zarządu.
Tymczasem, zgodnie z art. art.203 § 1 k.s.h uchwałą wspólników może być w każdym czasie odwołany jedynie członek zarządu. Wspólnicy odwołali zaś z zarządu osobę, która nie była członkiem zarządu, a zatem uchwała ta była sprzeczna z art. 203 § 1 k.s.h. Pozwana powołała się przy tym na okoliczność, iż często podejmowane są w spółkach uchwały o przyjęciu rezygnacji członków zarządu, tyle tylko, że zaskarżona uchwała będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie była uchwałą o przyjęciu rezygnacji członka zarządu ale o odwołaniu członka zarządu.
Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności i dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie art. 233 k.p.c , w ocenie sądu roszczenie powódki zasługiwało na uwzględnienie, o czym orzeczono w pkt-cie 1 wyroku. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c., który w § 1 stanowi, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Ponieważ pozwana przegrała w całości niniejszą sprawę, należało zgodnie z przywołaną wyżej zasadą odpowiedzialności za wynik procesu zasądzić od niej na rzecz powódki zwrot niezbędnych, celowych kosztów jakie poniosła..
Koszty te zaś stanowiły w niniejszej sprawie kwoty: kwota 2.000 zł. z tytułu opłaty sądowej od pozwu, kwota 370 zł. z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika procesowego, określonego na podstawie § 10 ust. 1 pkt 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.09.2002 r. – w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (DZ. U nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz kwota 17 zł. z tytułu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, co w sumie dało kwotę 2.377 zł. zasądzoną na rzecz powódki.