Appeal dismissed; work in concrete construction not qualifying as special conditions for early retirement.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the applicant's appeal against the Social Insurance Institution's refusal of early retirement. The applicant claimed 15 years of work in special conditions but failed to prove the required stability and full-time duration because the specific construction tasks were not listed in the official regulations. The court ruled that work in concrete structures does not qualify as 'metal structures on heights' under the governing decree, citing established precedent that resort-specific job lists do not override statutory requirements.
Legislator headnote
AI generatedArt. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 32 ust. 1 i 2 tej ustawy; Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. The court held that employment in concrete construction does not constitute work in special conditions for early retirement unless it falls within the specific categories of metal structures on heights defined in the official annexes.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt: III AUa 303/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Naze Sędziowie: SSA Dorota Rzeźniowiecka SSA Beata Michalska (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Patrycja Stasiak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. w Łodzi sprawy J. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziałowi w Ł. o emeryturę, na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt: IV U 1437/13; oddala apelację. Sygn. akt III AUa 303/14
UZASADNIENIE
Wnioskodawca J. J. w dniu 18 października 2013r. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. z 7 października 2013r. odmawiającej mu prawa do emerytury w obniżonym wieku na podstawie art.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz.1440 ze zm.). Wnioskodawca domagał się zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w B. od 24 maja 1971 r. do 30 sierpnia 1975 r. na stanowisku elektromontera.
Organ rentowy wniósł o oddalenie ,wskazując, iż wnioskodawca do dnia 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy ustalił, iż J. J. wykazał 26 lat i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 14 lat, 9 miesięcy, 12 dni pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż nie podstaw do uwzględnienia ww. okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w B. z uwagi na brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach wystawionego przez zakład pracy.
Wyrokiem z 24 stycznia 2014 r. ,w sprawie o sygn. akt IVU 1437/13, Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił odwołanie. Powyższe rozstrzygniecie zapadło po następujących ustaleniach faktycznych i prawnych: J. J., ur. (...), w dniu 22 maja 2013 r. złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę w wieku obniżonym. Skarżący, niebędący członkiem OFE, wykazał posiadanie stażu sumarycznego, obejmującego okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze 26 lat i 2 dni, w tym 14 lat, 9 miesięcy i 12 dni pracy w warunkach szczególnych. Jak ustalił sąd pierwszej instancji, J.
J. od 24 maja 1971 r. do 30 sierpnia 1975 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w B. na stanowisku robotnika budowlanego, przebywając w okresie od 19 do 24 lipca 1971 r. na urlopie bezpłatnym. Wydane w dniu 5 września 1975 r. przez Przedsiębiorstwo (...) w B. świadectwo pracy stwierdzało, iż w ww. okresie J. J. ostatnio pracował na stanowisku robotnika budowlanego - pomocnika murarza. Jak ustalił sąd pierwszej instancji w oparciu o zeznania strony, wnioskodawca wykonywał prace jako murarz i montażysta konstrukcji bloków 4-ro i 10-ciopiętrowych.
Praca ta polegała głównie na ustawianiu i łączeniu płyt, z których powstawał blok mieszkalny. J. J. wykonywał także prace murarskie i tynkarskie przy stawianiu ścianek działowych z cegły bądź pustaka wewnątrz budynków, prace przy wylewkach podłóg, posadzek . Jak ustalił sąd pierwszej instancji, prace montażowe były często pracami wykonywanymi na wysokości, niezależnie od panujących warunków atmosferycznych. W uzasadnieniu stanu prawnego powołano art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.
Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.), w myśl którego ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu (ust. 2). Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust 1 cyt. rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Za okres składkowy i nieskładkowy wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.
Sąd Okręgowy podkreślił , że wymagany co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy nie był kwestionowany przez organ rentowy w toku postępowania w sprawie, wnioskodawca ukończył też 60 rok życia. Nie posiada natomiast wymaganego stażu co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W ocenie Sądu Okręgowego nie ma podstaw do uwzględnienia do tego stażu okresu od 24 maja 1971r. do 30 sierpnia 1975r. Zgodnie z § 2 ust 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do wcześniejszej emerytury są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy .
Przy czym decydujące znaczenie dla oceny charakteru pracy wnioskodawcy z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma możliwość zakwalifikowania jej jako jednej z prac wskazanych w odpowiedniej pozycji załącznika do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów. Zatem nawet wykonywanie pewnych czynności w trudnych dla organizmu warunkach, jeżeli nie można ich zakwalifikować pod jedną z pozycji z wykazu, uniemożliwia traktowania takiego zatrudnienia jako mającego znaczenie z punktu widzenia prawa do emerytury, o jakim mowa w art. 32 ustawy emerytalnej .
W ocenie Sądu Okręgowego , wnioskodawca nie wykazał , aby w okresie od 24 maja 1971 r. do 30 sierpnia 1975 r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracę wskazaną w załączniku do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów . Charakter obowiązków pracowniczych wykonywanych przez J. J. nie wskazuje, aby można je było zaliczyć do jednej z kategorii prac, wymienionych w wykazie A, dziale V -budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych. W rezultacie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy, uznając, iż wnioskodawca nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w warunkach szczególnych, odwołanie oddalił.
Apelację od wyroku złożył wprost wnioskodawca. Apelujący nie zgodził się z ustaleniem sądu pierwszej instancji, który nie uznał za pracę w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od 24 maja 1971 r. do 30 sierpnia 1975 r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. z powodu braku wymaganego prawem świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Apelujący podkreślił, że nie ma obecnie możliwości, aby taki dokument przedstawić, ponieważ pracodawca uległ likwidacji. Nadto wskazał, iż na sporne okoliczności pracy w warunkach szczególnych przedstawił dowody z dokumentów pracowniczych z archiwum oraz wnosił o przesłuchanie świadków.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Sąd pierwszej instancji przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, a to sprawia, że nie zachodzi potrzeba ich szczegółowego ponownego przytaczania. Zgodnie z treścią art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczeni urodzeni, jak wnioskodawca, po dniu 31 grudnia 1948 r., uzyskują prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 tej ustawy ( 60 lat dla mężczyzn), jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym oraz mają niezbędny okres składkowy i nieskładkowy, o którym stanowi art. 27 ustawy, tj. 25 lat dla mężczyzn.
Niezbędnym warunkiem jest również nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa . Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) wnioskodawca winien wykazać co najmniej 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wymienionych w załączniku do przedmiotowego rozporządzenia.
Jak wynika z cytowanych przepisów rozporządzenia i ukształtowanego na ich tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów (por. wyroki Sądu Najwyższego:z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 281).
Decydującą rolę w analizie charakteru pracy wnioskodawcy z punktu widzenia nabycia uprawnień emerytalnych ma możliwość zakwalifikowania wykonywanej przez niego pracy od 24 maja 1971 r. do 30 sierpnia 1975 r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Jak wynika z załączonych do akt emerytalnych archiwalnych dokumentów , na które powołuje się apelujący, w okresie od 24 maja 1971r. do 30 sierpnia 1975r. wnioskodawca pracował w Przedsiębiorstwie (...) w B. na stanowisku robotnika budowlanego .
Wskazują na to dwa zaświadczenia kwalifikacyjne, w tym jedno z 1 maja 1973r. ( drugie z datą nieczytelną) oraz oryginał świadectwa pracy z 5 września 1975r., w którym wskazano ostatnio zajmowane stanowisko robotnika budowlanego - pomocnika murarza ( dokumenty –k. 8, 9 akt emerytalnych ZUS). Również w pisemnym oświadczeniu z 26 lipca 2012r. wnioskodawca potwierdził, że w ww. wskazanym okresie zatrudnienia pracował jako robotnik budowlany (dokument-k.3 akt emerytalnych ZUS). W oparciu o te dowody z dokumentów oraz uzupełniające przesłuchanie wnioskodawcy Sąd Okręgowy ustalił niespornie – zgodnie z twierdzeniami apelującego - rodzaj wykonywanych przez niego prac w ramach zajmowanego stanowiska.
W rezultacie nie ma sporu co do tego , jakie prace wykonywał wnioskodawca w kwestionowanym okresie zatrudnienia, ponieważ zostały ustalone w oparciu o dowód z jego przesłuchania. Bez znaczenia jest przy tym ustalenie ,czy wnioskodawca zajmował przez cały okres zatrudnienia stanowisko robotnika budowlanego, czy w jakimś okresie był elektromonterem – to stanowisko wskazuje bowiem wnioskodawca w odwołaniu, ponieważ o tym, czy dany rodzaj czynności zawodowych można przyporządkować do określonych prac, wskazanych w wykazach A lub B, stanowiących załącznik do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r., nie decyduje nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj rzeczywiście wykonywanych obowiązków.
W rezultacie sprzeczności w podawanym przez samego wnioskodawcę nazewnictwie zajmowanego przez niego stanowiska są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z ustalonego przez Sąd Okręgowy stanu faktycznego, którego apelujący nie kwestionuje i który wynika z jego zeznań, w spornym okresie zatrudnienia pracował jako murarz i montażysta konstrukcji bloków 4-ro i 10-ciopiętrowych. Jego praca polegała głównie na ustawianiu i łączeniu (montażu) płyt żelbetowych na wysokości. Wykonywał też prace murarskie i tynkarskie przy budowie ścianek działowych z cegły bądź pustaka wewnątrz budynków oraz prace przy wylewkach podłóg, posadzek.
Oprócz bloków, firma zajmowała się również budową pawilonów i garaży dla samochodów ciężarowych. Ponieważ Sąd pierwszej instancji ustalił okoliczności istotne w sprawie w sposób niewątpliwy , w oparciu m.in. o przesłuchanie strony, brak podstaw do dopuszczania dodatkowo dowodu z przesłuchania świadków na te same okoliczności. Tym bardziej, że apelujący nie wskazał, jakie ewentualnie sporne kwestie miałyby zostać wyjaśnione w oparciu o ten dowód. Zgodnie z art.227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Nie wymagają jednak dowodu fakty niezaprzeczone , gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, a Sąd , mając na uwadze wynik całej rozprawy, uzna te fakty za przyznane ( art.230 k.p.c.). W rezultacie Sąd Okręgowy zasadnie pominął wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków na okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie , ale wynikające z twierdzeń wnioskodawcy i niezaprzeczone przez organ rentowy. Oceniając w dalszej kolejności możliwość przyporządkowania niespornie ustalonego rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresie od 24 maja 1971r. do 30 sierpnia 1975r. w Przedsiębiorstwie (...) w B., Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że nie można ich zakwalifikować do żadnych z prac wymienionych w cyt. wyżej wykazach A i B.
Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy, należało przeanalizować możliwość zakwalifikowania ww. prac wykonywanych przez wnioskodawcę do jednego ( bądź więcej niż jednego) rodzaju prac wymienionych w wykazie A, dziale V – prace w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych. Przy czym apelujący ani w odwołaniu, ani w apelacji nie precyzuje, jakie stanowisko wskazane w ww. wykazie odpowiada charakterowi wykonywanej przez niego pracy. Zaznacza tylko, że była to praca wykonywana w warunkach szczególnych. Odnosząc się do ustaleń Sądu Okręgowego , należy w całości podzielić jego ocenę, że wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze prac wskazanych w ww. dziale V ( ani żadnym innym ujętym w wykazie A i B).
W szczególności prace polegające na murowaniu, tynkowaniu ścianek wewnątrz budynku czy wykonywanie wylewek podłóg i posadzek nie są ujęte w wykazie prac w szczególnych warunkach.W rezultacie, nawet gdyby hipotetycznie rozważyć możliwość zakwalifikowania części z wykonywanych przez wnioskodawcę prac, polegających na montażu konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych na wysokości, do prac ujętych w wykazie A, dziale V , poz.5, to nie została spełniona wskazana w §2 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. cecha stałości i pełnego wymiaru czasu pracy.
Pracę tę bowiem wnioskodawca wykonywał jako jedną z szeregu różnych prac budowlanych nie- wymienionych w wykazie prac w szczególnych warunkach. Jak wyżej wskazano, rozważania te mają tylko hipotetyczny charakter, ponieważ również prace montażysty konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych na wysokości nie zostały wymienione w przepisach obowiązujących ( tj. w załączniku do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. ), tylko w przepisach resortowych – wykazie stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983r., na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub rent ( Dz.Urz.
MB. Z 1983r., Nr 3, poz.6). Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego "wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, którego nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. , nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych" (wyroki Sądu Najwyższego z 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 306; z dnia 23 listopada 2004 r., I UK 15/04, OSNP 2005 nr 11, poz. 161).
W obowiązującym wykazie A, dziale V, poz.5 wyszczególniono prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości . Natomiast „konstrukcje żelbetowe i prefabrykowane”, o jakich mowa w przepisach resortowych ( wykaz A, dział V, poz.5, pkt 2) niewątpliwie nie należą do konstrukcji metalowych i stąd wykraczają poza zakres prac wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 19 listopada 2013r., III AUa 391/13, Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 18 września 2012r., III AUa 362/12 i z 5 grudnia 2012r., III AUa 508/12 oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 26 września 2013r., III AUa 1665/12.
W rezultacie nie ma podstaw ani faktycznych , ani prawnych do przyporządkowania pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w spornym okresie w Przedsiębiorstwie (...) w B. do jakiegokolwiek rodzaju prac ujętych w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik do obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r., którą wykonywałby stale i w pełnym wymiarze obowiązującym na danym stanowisku ( w tym wypadku 8 godzin dziennie). W konsekwencji tych ustaleń wnioskodawca nie legitymuje się wymaganym ustawą 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i dlatego nie mógł nabyć prawa do emerytury na podstawie art.184 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z art.32 tej ustawy.
Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji, a także poprzedzająca go decyzja organu rentowego odpowiadają prawu, a apelacja wnioskodawcy, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw , podlegała oddaleniu na podstawie art.385 k.p.c.