Social Security Court allows pension for early retirement due to special working conditions not previously recognized by the agency.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court reversed the agency's denial of an early retirement pension, ruling that the applicant had worked in special conditions for over 15 years. While the agency rejected specific employment periods due to missing formal certificates, the court found the applicant's work as a mechanic in a cooperative met the statutory definition of hazardous and strenuous labor. Consequently, the court granted the pension starting from April 29, 2014, as the applicant satisfied all legal requirements by that date.
Legislator headnote
AI generatedArt. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: The court must recognize periods of employment in special conditions if the nature of the work objectively meets the statutory definition of significant health hazards or physical demands, even if formal certificates are missing.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
ODPIS Sygn. akt VIII U 2261/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący SSO Ewa Roszak Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Biedermann po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. w Poznaniu odwołań S. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 28 kwietnia 2014r. znak (...) oraz z dnia 07 maja 2014r., znak: (...) w sprawie S. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o emeryturę 1. umarza postępowanie w zakresie odwołania od decyzji dnia 28.04.2014r.
2. zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 07 maja 2014r. w ten sposób, że przyznaje odwołującemu prawo do emerytury przy obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach począwszy od dnia 29 kwietnia 2014r.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2014 roku, znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat w Ś. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7 kwietnia 2014 roku, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) odmówił S. K. prawa do emerytury.
Organ rentowy wskazał, iż na dzień 01.01.1999 r. odwołujący na wymagane 25 lat stażu - udowodnił łącznie 25 lat, 5 miesięcy i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych, jednakże nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach (jedynie 9 lat, 7 miesięcy i 28 dni). Organ rentowy nie uznał bowiem jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni Pracy (...), z uwagi na fakt, że w aktach sprawy brak świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Świadectwie pracy z dnia 30.04.1988r. również nie wskazano, aby wykonywana praca była pracą w szczególnych warunkach.
Podano, że wnioskodawca był zatrudniony jako mechanik maszyn i urządzeń (zarówno w świadectwie pracy jak i w umowie o pracę), co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy praca ta była pracą w szczególnych warunkach. Ponadto Zakład nie zaliczył jako pracy w szczególnych warunkach okresu od 27.06.1973r. do 23.04.1974r., 12.05.1976r. do 25.07.1976r. i 26.07.1976r. do 31.03.1978r. z tytułu zatrudnienia w Zakładach (...) w O. W.. z uwagi na fakt, iż świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione przez (...) Sp. z o.o. nie spełnia wymogów formalnych, tzn. brak przepisów resortowych, z których wynika, że stanowisko pracy jest zgodne z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia ministra właściwego resortu.
Od powyższej decyzji w przepisanym prawem trybie i terminie odwołał się S. K.. W odwołaniu oświadczył, że w okresie od 02.05.1978 r. do 30.04.1988 r. zatrudniony był stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) Spółdzielni (...) jako mechanik, a praca wykonywana była w warunkach szczególnych, co potwierdzić mogą wskazani przez niego świadkowie, których oświadczenia – zeznania odwołujący dołączył do odwołania . Decyzją z dnia 7 maja 2014 roku znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat w Ś. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7 kwietnia 2014 roku, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) odmówił S. K. prawa do emerytury. Organ rentowy wskazał, iż na dzień 01.01.1999 r. odwołujący na wymagane 25 lat udowodnił łącznie 25 lat, 5 miesięcy i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych, jednakże nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach (jedynie 9 lat, 7 miesięcy i 28 dni). Organ rentowy nie uznał bowiem jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni Pracy (...), z uwagi na fakt, że w aktach sprawy brak świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
Świadectwie pracy z dnia 30.04.1988 r. nie wskazano aby wykonywana praca była pracą w szczególnych warunkach. Wskazano, że wnioskodawca był zatrudniony jako mechanik maszyn i urządzeń (zarówno w świadectwie pracy jak i w umowie o pracę) co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy praca ta była pracą w szczególnych warunkach. Ponadto Zakład nie zaliczył jako pracy w szczególnych warunkach okresu od 27.06.1973 r. do 23.04.1974 r., 12.05.1976 r. do 25.07.1976 r. i 26.07.1976 r. do 31.03.1978 r. z tytułu zatrudnienia w Zakładach (...) w O.
W.. z uwagi na fakt, iż świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione przez (...) Sp. z o.o. nie spełnia wymogów formalnych, tzn. brak przepisów resortowych, z których wynika, że stanowisko pracy jest zgodne z wykazem, działem pozycją i punktem zarządzenia ministra właściwego resortu. Niniejszą decyzją Zakład uchylił decyzję z dnia 18 kwietnia 2014 roku oraz zaskarżoną już przez wnioskodawcę decyzję z dnia 28 kwietnia 2014r. Odwołanie od powyższej decyzji ponownie wywiódł S. K. domagając się zmiany decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury w szczególnych warunkach, uzasadniając i wskazując, jak w poprzednim odwołaniu.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powtarzając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji i nie znajdując podstaw do ich zmiany, wniósł oddalenie odwołania od decyzji z dnia 07.05.2014 r. oraz o umorzenie postępowania odnośnie odwołania od decyzji z dnia 28.04.2014 r. z uwagi na jej brak aktualnie w obrocie prawnym z uwagi na uchylenie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołujący S. K. urodził się w dniu (...), wiek 60 lat ukończył w dniu 26 kwietnia 2014 roku, z zawodu jest ślusarzem.
S. K. w dniu 7 kwietnia 2014 roku złożył w organie rentowym pierwszy wniosek o emeryturę, a następnie w dniu 28 kwietnia 2014r. ponownie wystąpił z wnioskiem o emeryturę, przy czym jako członek OFE złożył jednocześnie wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Odwołujący obecnie nie pracuje, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Odwołujący legitymuje się okresem zatrudnienia w wysokości 25 lat, 5 miesięcy i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych, wobec wymaganych 25 lat.
Okresy składkowe i nieskładkowe zostały wyliczone w decyzji ZUS z dnia 19.11.2002r. ustalającej kapitał początkowy odwołującego, w oparciu o przedłożone dokumenty z przebiegu jego dotychczasowego zatrudnienia. W oparciu o te dokumenty oraz złożone dodatkowo wraz z wnioskiem o emeryturę, organ rentowy nie uznał szczególnych warunków zatrudnienia odwołującego w okresie od 05.05.1978r. do 30.04.1988r. w (...) Spółdzielni Pracy (...), z uwagi na fakt, że w aktach sprawy brak świadectwa pracy potwierdzającego pracę odwołującego w warunkach szczególnych w okresie tego zatrudnienia.
W świadectwie pracy z dnia 30.04.1988 r., wystawionym przez tego pracodawcę, nie wskazano, aby wykonywana praca była pracą w szczególnych warunkach. Podano jedynie, że wnioskodawca był zatrudniony jako mechanik maszyn i urządzeń (zarówno w świadectwie pracy jak i w umowie o pracę). Ponadto Zakład nie zaliczył jako pracy w szczególnych warunkach okresu od 27.06.1973 r. do 23.04.1974 r., 12.05.1976 r. do 25.07.1976 r. i 26.07.1976 r. do 31.03.1978 r. z tytułu zatrudnienia w Zakładach (...) w O. W.. z uwagi na fakt, iż świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione przez (...) Sp. z o.o. nie spełnia wymogów formalnych, tzn. brak przepisów resortowych, z których wynika, że stanowisko pracy jest zgodne z wykazem, działem pozycją i punktem zarządzenia ministra właściwego resortu.
Organ rentowy uznał natomiast odwołującemu łącznie 9 lat, 7 miesięcy i 28 dni okresów pracy w szczególnych warunkach na podstawie świadectwa pracy wystawionego przez Odlewnię (...) S.A. S. K., przed podjęciem pracy w Odlewni (...) w Ś., w okresie od 5 maja 1978r. do 30 kwietnia 1988r. był zatrudniony w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Ś. (wcześniej Wojewódzka Spółdzielnia Pracy (...) Oddział w Ś.). Spółdzielnia ta była spółdzielnią chemiczną i zajmowała się wytwarzaniem z tworzyw sztucznych konkretnych produktów, np. produkowała wiaderka, pojemniki plastikowe, zabawki, ewentualnie części do zabawek.
Te elementy były wykonywane, m.in. z takich tworzyw jak bakelit czy polistylen. Tworzywo było przetwarzane ze specjalnego granulatu. Główna produkcja odbywała się w ten sposób, że specjalnymi wtryskarkami płynne tworzywo, rozgrzane do temp. 300 stopni C, było wprowadzane do form i w tych formach zastygało w wymaganym kształcie. Wtryskarki to były duże urządzenia, które zawierały z reguły 2 ruchome części, które po połączeniu zgrzewały w jedną całość dany produkt, a pod wpływem wody były one schładzane, więc ok. 5-10 min należało odczekać, by tworzywo zastygło.
Obsługą wtryskarek zajmowały się przeważnie kobiety, które taki gotowy element już z wtryskarki wyjmowały. Na tej samej hali inne wtryskarki przygotowywały np. pokrywy do tych wiaderek. Od samego początku zatrudnienia w tej spółdzielni odwołujący był zatrudniony na stanowisku mechanika maszyn i urządzeń, które w pełnej nazwie obejmowało również zapis o utrzymaniu produkcji w toku. Na tym stanowisku głównym zadaniem odwołującego było, aby wszystkie maszyny na wydziale produkcji działały, tzn. żeby działała w nich hydraulika, bo wszystko było na olej, żeby było odpowiednie ciśnienie, które wprowadzało to tworzywo, ponadto zadaniem odwołującego było utrzymanie odpowiedniej temperatury grzałek i sprawność wtryskarki, aby z formy ostatecznie wyszedł prawidłowy produkt, bez żadnych wad czy dodatków.
Poza tym obsługą wtryskarek zajmowały się pracujące przy nich kobiety. One umieszczały granulat w odpowiednim miejscu, który następnie przesuwany był nad specjalne grzałki, następnie wprowadzany do wtrysku i ostatecznie do formy. Na hali było przeważnie 2 mechaników, którzy mieli do nadzoru 15-18 pracujących wtryskarek i należało ich wszystkich doglądać, by działały prawidłowo. Warunki szczególne w tej pracy polegały na tym, że wdychało się szkodliwe opary chemiczne - ropopochodne, był kontakt z wysoką temperatura bo niektóre elementy rozgrzewały się do 500 stopni C.
Ponadto w zależności od tego jaka była usterka, odwołujący ją usuwał albo w trakcie pracy tej maszyny albo gdy była ona wyłączona. Najczęściej wymieniał grzałki bądź oleje, które nierzadko były jeszcze gorące, więc używał przy tym rękawic, bo innych zabezpieczeń i ochrony nie było. Jako mechanik bieżącej konserwacji maszyn i urządzeń na wydziale produkcji odwołujący pracował na pełnym etacie, w różnych godzinach, bo praca w Spółdzielni odbywała się wtedy na 3 zmiany. Czasem odwołujący pracował w nadgodzinach, nie było żadnych przerw czy przestojów, bo zatrudnieni pracowali w akordzie, wiec chodziło o to by maszyny były sprawne.
Ubezpieczony przez 10 lat zatrudnienia w Spółdzielni (...) nie wykonywał innej pracy, na innym stanowisku. Za tą pracę otrzymywał dodatek finansowy tzw. szkodliwe, a także mleko. Z tej spółdzielni odwołujący przeszedł za porozumiem zakładów pracy do Odlewni (...) w Ś., dlatego nie otrzymał osobiście żadnych dokumentów – przekazano je bezpośrednio do Odlewni i dopiero po latach okazało się, że za okres pracy 1978 – 1988 odwołujący posiada tylko świadectwo pracy, w którym nie jest zaznaczone, że pracował w szczególnych warunkach.
Wówczas Spółdzielnia Pracy (...) już nie istniała, w aktach rejestrowych brak informacji o miejscu przechowywania akt pracowniczych zlikwidowanej spółdzielni, toczyło się natomiast dochodzenie (...) w Ś. w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa w zakresie przepisów o zasobach archiwalnych. Z tych powodów odwołujący, podobnie jak i inni pracownicy, którzy zakończyli pracę w Spółdzielni przed 2000r., nie mógł uzyskać potwierdzenia oraz wymaganych dokumentów dla wykazania, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
W spornym okresie w (...) Spółdzielni (...) zatrudniony był także B. K., który pracował tam w latach 1980 – 2000 na stanowisku mechanika maszyn i urządzeń. Otrzymał on w 2000r. świadectwo pracy z zapisem jedynie w pkt. 8, iż wykonywał pracę w szczególnych warunkach w w/w okresie. Natomiast 01.10.1983r. zostało mu wystawione przez pracodawcę świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym wskazano, że od 02.06.1980r. (do nadal) wykonuje pracę mechanika maszyn i urządzeń w gospodarce remontowej tj. na stanowisku wymienionym w wykazie stanowiącym załącznik nr 2, dziale XIV, poz. 25, pkt 3 do uchwały nr 80/83 Zarządu Centralnego Związku (...) z dn. 30.06.1983r.w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach.
Świadectwo to zostało ponownie wystawione B. K. 30.06.2000r. z przepisaniem powyższych danych i zaznaczeniem, że był w tym czasie brygadzistą. W oparciu o te dokumenty ZUS uwzględnił B. K. powyższy okres jako okres pracy w szczególnych warunkach i decyzją z dnia 12.07.2012r. przyznał mu prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej ( akta emerytalne świadka (...)). B. K. potwierdził, że w okresie jego pracy w Spółdzielni odwołujący pracował na takim stanowisku jak on, często współpracowali ze sobą pracując na jednej zmianie, pomagając sobie przy usuwaniu większych usterek lub wspólnie dbając o sprawność urządzeń działających na wydziale produkcji.
Także R. B., zatrudniony w Spółdzielni od 01.09.1971r. do 30.11.2001r. na stanowisku mechanika maszyn i urządzeń gospodarki remontowej, a następnie jako mistrz zmianowy (tak zapisano w jego świadectwie pracy z 30.11.2001r. z jednoczesnym zapisem w pkt. 8 świadectwa, że w tym okresie wykonywał pracę w szczególnych warunkach „na stanowiskach w wydziale przetwarzania tworzyw sztucznych”) potwierdził, że odwołujący dołączył do niego i wspólnie pracowali na jednej hali jako mechanicy, dbając o prawidłowe działanie i funkcjonowanie pracujących na tej hali maszyn, głównie wtryskarek.
Naprawy i konserwacje przeprowadzali także w trakcie ruchu tych urządzeń, narażeni na bezpośredni kontakt ze środkami chemicznymi, wysoką temperaturą i hałasem. Świadek ten potwierdził również, iż po 2001r. niemożliwe stało się uzyskanie prawidłowych i wymaganych zaświadczeń o pracy w szczególnych warunkach, gdyż nieznane jest miejsce przechowywania akt pracowniczych osób zatrudnionych w tej Spółdzielni Pracy. Niemniej R. B. z całą stanowczością potwierdził, że przez cały okres swojego zatrudnienia odwołujący stale i w pełnym wymiarze zajmował się konserwacją urządzeń działających na wydziale produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: - zeznań odwołującego S. K. (k. 36 w związku z k. 21v-22), - zeznań świadków: B. K. (k. 22), R. B. (k. 22v), - dokumentów na k. 19, 27, 36, - akt rentowych świadka B. K. (k. 35) - akt ZUS nr 054050300. W ocenie Sądu na przymiot wiarygodności zasługują zeznania odwołującego oraz świadków B. K. i R. B.. Wskazani świadkowie potwierdzili na jakim stanowisku faktycznie pracował odwołujący w okresie zatrudnienia w (...) Spółdzielni Pracy w Ś., opisując szczegółowo rodzaj i charakter wykonywanych przez niego obowiązków.
Za ich wiarygodnością przemawia okoliczność, że obaj byli zatrudnieni w zakładzie pracy odwołującego w okresie, obejmującym czas jego zatrudnienia, wymagany do uzyskania emerytury na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. Zeznania w/w świadków w sposób logiczny i przekonujący potwierdziły i uzupełniły zeznania samego odwołującego. Na wypadek gdyby jednak pozwany zakwestionował wartość zeznań świadków, które w zakresie charakteru pracy wykonywanej przez odwołującego są odmiennej treści w stosunku do zapisów w świadectwie pracy, i twierdził, że dowód z dokumentów (świadectwa pracy) ma prymat nad zeznaniami świadków, Sąd przytacza stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 5.10.2011 r., sygn. akt II UK 43/11, które w całości podziela.
Sąd Najwyższy wskazał w tym uzasadnieniu, iż zgodnie z art. 245 kpc dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Z przepisu tego odczytywanego w powiązaniu z art. 253 kpc wynikają dwa domniemania, po pierwsze – że dokument jest autentyczny, a więc nie jest przerobiony ani podrobiony (domniemanie prawdziwości) oraz drugie – że oświadczenie w nim zawarte pochodzi od osoby, która dokument ten podpisała. Żadne z tych domniemań nie obejmuje jednak domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia.
Jedynym przepisem ustanawiającym prymat dowodu z dokumentu prywatnego nad dowodem z zeznań świadków i dowodem z przesłuchania stron jest art. 247 k.p.c, który dotyczy jednak wyłącznie dokumentów obejmujących czynności prawne (oświadczenia woli). Niewątpliwie świadectwo pracy i świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach są dokumentami prywatnymi, obejmującymi oświadczenie wiedzy pracodawcy i już tylko z tego względu zgodność z prawdą ich treści może być podważana wszelkimi środkami dowodowymi. Istotniejsze jest jednak to, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom (art. 473 k.p.c).
Zatem każdy istotny fakt, w tym taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury lub ustalenia jej wysokości, może być dowodzony wszelkimi dostępnymi środkami także wówczas, gdy z dokumentu wynika co innego. Oznacza to, że treść świadectwa pracy oraz świadectwa pracy w szczególnych warunkach może być podważana w każdy sposób. Dokonana przez pracodawcę w świadectwie pracy w szczególnych warunkach ocena charakteru zatrudnienia pracownika nie jest dla sądu wiążąca, a dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód (art. 233 § l k.p.c).
Podobnie jak w wypadku innych dowodów, sąd ocenia, czy dowód ten ze względu na jego indywidualne cechy i okoliczności obiektywne zasługuje na wiarę, czy nie. Wynikiem tej oceny jest przyznanie lub odmówienie dowodowi z dokumentu waloru wiarygodności, ze stosownymi konsekwencjami w zakresie jego znaczenia dla ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia. Dowód z dokumentu nie ma natomiast silniejszej mocy dowodowej niż dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., II UK IS/O nr 603168 oraz wyroki tego Sądu z dnia 3 października 2000 r., I CKN 804/98, nr 50890; z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 474/03, OSNC 2005 nr 6, póz. 113; z dnia 9 kwietnia 2009 r., I UK 316/08, LEX nr 707858; z dnia 6 stycznia 2009 r., II UK 117/08, OSNP 2010 nr 13-14, póz. 167; z dnia 27 lipca 2010 r., II CSK 119/10, LEX nr 603161).
Nadto Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dokumentom. Dokumenty urzędowe Sąd uznał za wiarygodne i miarodajne, albowiem sporządzone zostały przez organy do tego uprawnione z zachowaniem wymaganej formy. Za wiarygodne Sąd uznał także dokumenty prywatne stanowiące zgodnie z art. 245 k.p.c. dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Należy podkreślić, że ich wiarygodność nie była przez strony kwestionowana, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się zasadne i zasługujące na uwzględnienie. W myśl art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., przysługuje emerytura, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:
1) osiągną wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla mężczyzn, 2) na dzień 01.01.1999 r. osiągną 25 letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
3) nie przystąpią do OFE, a jeżeli do tego funduszu przystąpią, złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W związku z powyższym, aby odwołujący mógł skutecznie domagać się przyznania mu prawa do emerytury, musiałby spełniać łącznie następujące przesłanki : - osiągnąć wiek emerytalny wynoszący dla niego 60 lat, - posiadać na dzień 1.01.1999 r. wymagany okres zatrudnienia wynoszący minimum 25 lat, w tym co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, - wykonywać pracę w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A cytowanego rozporządzenia. - nie przystąpić do OFE, a jeżeli do tego funduszu przystąpił, winien złożyć wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Sąd po zapoznaniu się ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym ustalił ponad wszelką wątpliwość, iż w niniejszej sprawie odwołujący S. K. osiągnął wymagany prawem wiek (60 lat) oraz okres zatrudnienia (min. 25 lat), a wraz z wnioskiem z dnia 28.04.2014r. wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Okolicznością wymagającą rozważenia było natomiast czy odwołujący spełnił warunek świadczenia pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresie co najmniej 15 lat.
Organ rentowy, na podstawie przedłożonych dokumentów uznał odwołującemu jedynie 9 lat, 7 miesięcy i 28 dni okresów takiej pracy. W tym zakresie odwołujący S. K. wskazywał, iż uwzględniony winien być także okres jego pracy od 05.05.1978 r. do 30.04.1988 r. w (...) Spółdzielni Pracy ”POLIMER”. W ocenie Sądu Okręgowego, jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, a w szczególności z przesłuchania odwołującego S. K. oraz z zeznań świadków B. K. i R. B., odwołujący w (...) Spółdzielni Pracy (...) w okresie od 05.05.1978 r. do 30.04.1988 r. pracował jako konserwator maszyn i urządzeń na oddziale pozostającym w ruchu, na którym jako podstawowe wykonywane były też prace wymienione w wykazie.
Do obowiązków odwołującego należało bowiem utrzymanie odpowiedniej temperatury grzałek i sprawność wtryskarek, by maszyny działały prawidłowo tzn. żeby działała w nich hydraulika i żeby było odpowiednie ciśnienie, które wprowadzało to tworzywo do formy, a ostatecznie również aby z tej formy wyszedł prawidłowy produkt beż żadnych wad czy dodatków. Podczas wykonywania pracy odwołujący narażony był nieustannie na wdychanie szkodliwych oparów chemicznych, bezpośredni kontakt z surowcami ropopochodnymi oraz z wysoką temperaturą albowiem niektóre elementy rozgrzewały się do 500 stopni C.
W zależności od tego jaka była usterka, odwołujący usuwał ją albo w trakcie pracy tej maszyny albo gdy była ona wyłączona. Najczęściej wymieniał grzałki, oleje, które nierzadko były jeszcze gorące, więc używał tylko rękawic, bo innych zabezpieczeń i ochrony nie było. Odwołujący przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych w powyższym zakładzie pracy pracował na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracując jednocześnie w innymi zatrudnionymi w szczególnych warunkach na hali produkcyjnej tej Spółdzielni, tj. np. z wtryskowymi, wykańczalnikami, operatorami pomp i urządzeń zgrzewających itp.
Zdaniem Sądu charakter prac wykonywanych przez odwołującego w okresie od 05.05.1978 r. do 30.04.1988 r. w (...) Spółdzielni Pracy (...), pozwala zaliczyć je do prac w szczególnych warunkach określonych w omawianym wyżej rozporządzeniu z dnia 07.02.1983 r. Do prac w szczególnych warunkach należą bowiem prace wymienione w wykazie A, Dziale XIV, pkt 25 – bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń (…) na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Na wydziale produkcji Spółdzielni wykonywane zaś były prace wyszczególnione w wykazie A, Dziale IV pkt 17 tego rozporządzenia, tj. przy produkcji i przetwórstwie żywic i tworzyw sztucznych oraz produkcji surowców, półproduktów i środków pomocniczych stosowanych do ich produkcji i przetwórstwa, produkcja wosków i woskoli.
Organ rentowy nie uznał pracy wykonywanej przez odwołującego w okresie od 05.05.1978 r. do 30.04.1988 r. w (...) Spółdzielni Pracy (...), za pracę w szczególnych warunkach. Tymczasem, jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy, zgodnie z ustawową definicją takiej pracy zawartą w art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Praca w warunkach szczególnych to praca, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jako przykłady takiej pracy można wymienić: pracę w narażeniu na hałas przekraczający dozwolone normy, w zapyleniu, w oparach chemicznych, w wysokich temperaturach lub zmiennych warunkach atmosferycznych. Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2011 r. III UK 3/11). W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono ponad wszelką wątpliwość, iż charakter pracy świadczonej przez S. K. odpowiadał w istocie wymogom określonym przez ustawodawcę.
Oceniając zatem czy odwołujący spełnił ustawową przesłankę przepracowania co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, należy uznać iż organ rentowy niezasadnie odmówił zaliczenia do stażu pracy w szczególnych warunkach także okresu zatrudnienia od 05.05.1978r. do 30.04.1988r. w (...) Spółdzielni Pracy (...), w wymiarze wynoszącym ponad 9 lat. Tym samym stwierdzić należy, iż odwołujący, poza wymaganym wiekiem oraz łącznym stażem pracy i pozostałymi ww. wymaganiami, spełnił również ostatnią z przesłanek pozwalających uzyskać świadczenie emerytalne na podstawie wyżej powołanych przepisów – był zatrudniony w szczególnych warunkach przez łączny okres ponad 15 lat.
Przepis art. 129 ust. 1 wskazanej ustawy o emeryturach i rentach stanowi, iż świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek. Odwołujący ukończył wymagany prawem wiek w dniu 26 kwietnia 2014 roku, a pierwszy wniosek o emeryturę złożył w dniu 7 kwietnia 2014 roku. Jednakże wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa złożył dopiero wraz z wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2014r.
Z tego względu należało przyznać odwołującemu emeryturę od dnia 29 kwietnia 2014 roku (pkt. 2 wyroku) albowiem z tą datą spełnił on łącznie wszystkie wymogi przepisu ustawy emerytalnej oraz umorzyć postępowanie w zakresie odwołania od decyzji z dnia 28 kwietnia 2014 roku z powodu jej uchylenia (pkt. 1 wyroku). SSO Ewa Roszak