Court dismissed appeals against mandatory mortgage entry, ruling the notary acted within scope of request and facts at filing date.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed appeals against a notary's entry of a mandatory mortgage on a specific share of real estate. The appellants argued the entry violated public faith principles because the debtor had transferred ownership to a third party before the mortgage request was filed. The court held that the notary's jurisdiction is limited to the request's content and the factual state at the time of filing, excluding ex officio investigation of subsequent title transfers.
Legislator headnote
AI generatedArt. 626 § 1, 8 § 2 k.p.c.; Art. 10, 5 u.k.h.w.: The notary's jurisdiction in real estate registration is limited to the request's content and the factual state at filing, excluding ex officio investigation of subsequent title transfers.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt III Ca 1391/14
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie z wniosku (...) Sp. z o.o. Sp.k. w W. z udziałem (...) spółki z o.o. (...).k. w Ł. w likwidacji oraz S. S., orzekając na skutek skarg (...) Sp. z o.o. (...).k. w Ł. w likwidacji oraz S. S. na wpis referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2014 roku, utrzymał w mocy, dokonany w dziale IV. księgi wieczystej (...) wpis hipoteki przymusowej na rzecz (...) Sp. z o.o. Sp.k. w W., do kwoty 2.102.712,50 zł, na udziale wynoszącym 87/200 części nieruchomości.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia skarżący, w skargach na wpis dokonany przez referendarza, wywodzili że doszło do rażącego naruszenia art. 67 w zw. z art. 110 Ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, a to poprzez wpisanie hipoteki przymusowej na nieruchomości, która na datę wpisu nie była już przedmiotem własności dłużnika, wskazanego w postanowieniu sądu. Skarżący zarzucili także rażące naruszenie przepisu art. 155 kc poprzez pominięcie okoliczności, że przed datą złożenia wniosku o wpis hipoteki przymusowej tj. w dniu 2 kwietnia 2014 r. nieruchomość nabyła osoba trzecia, nie będąca dłużnikiem ani rzeczowym ani osobistym uprawnionego do żądania wpisu hipoteki przymusowej.
Zdaniem skarżących skoro dłużnik (...) M. w dniu 2 kwietnia 2014 roku przeniósł prawo własności nieruchomości, to wniosek o wpis hipoteki, który został złożony dnia 7 kwietnia 2014 roku winien zostać oddalony. Sąd Rejonowy ustalił, że we wniosku z dnia 7 kwietnia 2014 roku PRO-EN Sp z o.o. Sp.k. w W. żądała dokonania w księdze wieczystej KW. Nr (...) ustanowienia hipoteki przymusowej na udziale spółki (...) Sp. z o.o. (...).k. z siedzibą w Ł., tytułem zabezpieczenia swoich roszczeń na kwotę 2.102.712,50 zł, wynikających z postanowienia Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I ACz 78/14 (które zostało dołączone do wniosku).
Ustalił nadto, że księga wieczysta (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej, położonej w Ł. przy ulicy (...), oznaczonej jako działki nr: (...), o łącznej pow. 0,6717 ha. Współwłaścicielem tej nieruchomości, wpisanym pod numerem „8”, w udziale 87/200 wpisana była spółka (...) Sp. z o.o. (...).k. z siedzibą w Ł.. W dniu 9 kwietnia 2014 roku do akt tejże księgi wieczystej wpłynął wniosek, zawarty w akcie notarialnym tj. umowie sprzedaży udziałów w nieruchomości gruntowej z dnia 2 kwietnia 2014 roku Rep. A nr 959/2014, w którym (...) Sp. z o.o. (...).k. w Ł. w likwidacji oraz S. S. wnieśli o wpisanie w dziale II. księgi wieczystej (...) S. S. jako nabywcy udziału należącego do spółki.
Wpis ten został dokonany w dniu 11 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy ocenił, że zaskarżony wpis został dokonany prawidłowo. Wskazał, że przepis art. 626 8 § 2 kpc wskazuje wyraźnie na odmienną rolę sądu orzekającego w sprawach wieczystoksięgowych, od sądów orzekających w postępowaniu procesowym. Sąd wieczystoksięgowym badając sprawę jedynie na podstawie treści wniosku, załączonych do niego dokumentów i treści akt księgi wieczystej nie może przenieść swojej kognicji przenieść na inne dokumenty, w tym i na inne wnioski, poza wnioskiem rozpatrywanym.
Zakaz badania innych wniosków, oraz zawartych w nich dokumentów, przed wnioskiem o wpis hipoteki przymusowej, wypływa z treści przepisu art. 626 6 kpc, który stanowi, że o kolejności wniosku o wpis rozstrzyga chwila wpływu wniosku do właściwego sądu. Dlatego Sąd Rejonowy ocenił, że nie doszło naruszenia przepisów prawa procesowego. Powołał się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, w której stwierdzono, że w postępowaniu wieczystoksięgowym sąd rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu.
Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyli oboje uczestnicy. S. S. zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów: - art. 67 w zw. z art. 109 w zw. z art. 110 ukwh poprzez wpisanie hipoteki przymusowej w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, która na datę wpisu nie należała już do dłużnika wskazane w postanowieniu stanowiącym podstawę wpisu, - art. 155 kc poprzez pominięcie, że przed datą złożenia wniosku o wpis hipoteki, tj. w dniu 2 kwietnia 2014 r. nieruchomość nabyła osoba trzecia, nie będąca dłużnikiem ani osobistym ani rzeczowym w relacji do uprawnionego, - art. 5 ukhw poprzez naruszenie zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Powołując się na te przepisy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wykreślenie zaskarżonego wpisu. W uzupełnieniu do apelacji uczestnik wskazał na brak jakiejkolwiek podstawy faktycznej i materialnoprawnej dla obciążania nieruchomości zabezpieczeniem w całości a nie na udziałach, Z kolei uczestnik (...) Sp. z o.o. (...).k. w Ł. w likwidacji zarzuciła Sądowi Rejonowemu: - brak jakiejkolwiek podstawy faktycznej i materialnoprawnej dla obciążania nieruchomości zabezpieczeniem w całości a nie na udziałach, - rażące naruszenie przepisu art. 67 w zw. z art. 109 i 110 ukwh poprzez wpisanie hipoteki przymusowej w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, która na datę wpisu nie należała już do dłużnika wskazane w postanowieniu stanowiącym podstawę wpisu, - art. 155 kc poprzez pominięcie, że przed datą złożenia wniosku o wpis hipoteki, tj. w dniu 2 kwietnia 2014 r. nieruchomość nabyła osoba trzecia, nie będąca dłużnikiem ani osobistym ani rzeczowym w relacji do uprawnionego, - art. 5 ukhw poprzez naruszenie zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacje są bezzasadne. W sytuacji, gdy żaden ze skarżących nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy, ustalenia te należy uznać za wiążące. Jednocześnie Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne, czyniąc podstawą własnego rozstrzygnięcia. Z uwagi na zbieżność zarzutów formułowanych przez obu apelujących możliwe jest odniesienie się do obydwu apelacji łącznie. Całkowicie chybiony jest zarzut wykroczenia przez referendarza sądowego poza granice wniosku i wpisanie hipoteki przymusowej nie na udziale, lecz na całości nieruchomości.
W treści wpisu w polu „Udział (numer udziału w prawie)” wskazany jest udział nr 11, tj. ten, który był przedmiotem umowy pomiędzy apelującymi. Zarzut należy więc ocenić jedynie jako konsekwencję nietrafnego odczytania treści księgi wieczystej. Jeśli natomiast chodzi o pozostałe zarzuty, to wskazać należy na podniesiony już przez Sąd Rejonowy fakt, że kognicja sądu wieczystoksięgowego jest w znaczny sposób zawężona. Sąd bada sprawę w granicach wniosku, wyłącznie w oparciu o treść wniosku, załączników do wniosku i treść akt księgi wieczystej, a nadto rozpoznaje wnioski w kolejności wpływu.
Od zasady tej ustawodawca nie przewidział wyjątków. Dlatego w sytuacji, gdy aktualna na chwilę badania wniosku o wpis hipoteki przymusowej treść księgi wieczystej wskazuje, że właścicielem udziału wskazanego w orzeczeniu stanowiącym podstawę żądania wpisu jest osoba wymieniona w tym orzeczeniu, uzasadnione jest dokonanie tego wpisu. Sąd wieczystoksięgowym nie jest władny prowadzić postępowania, o którym mowa w przepisie art. 10 ukwh i ustalać, z urzędu, rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości. Dostrzegając, że w obecnej sprawie istotne znaczenie dla wyniku sprawy ma kolejność wpływu wniosku należy ocenić, że konsekwencją treści przepisu art. 626 6 § 1 kpc w powiązaniu z przepisem art. 626 8 § 2 kpc jest konieczność dokonania wpisu żądanego przez wierzyciela.
Sąd Okręgowy dostrzega przy tym oczywisty fakt, że po uprawomocnieniu się postanowienia o wpisie zostanie dokonany wpis nowego właściciela udziału, który to udział będzie już obciążony hipoteką przymusową. O ile jednak wydaje się, że nie jest wykluczone poszukiwanie przez nabywcę udziału ochrony prawnej w trybie przepisu art. 10 ukwh, to ograniczony zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego nie pozwala na badanie tego, czy nabywca korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Jak wskazano w trafnie przywołanej przez Sąd Rejonowy uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, w postępowaniu wieczystoksięgowym sąd rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu.
Z tych przyczyn apelacje podlegały oddaleniu (art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc).