Legislator Case Law & Legislation
Ts 196/10 AI generated

Constitutional Court dismisses appeal on criminal law definiteness, ruling facts were clear despite procedural errors.

Case Number Ts 196/10
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court rejected the applicant's appeal against a previous decision to dismiss his constitutional complaint regarding the definiteness of Article 212 of the Criminal Code. The applicant argued that the courts convicted him based on vague facts rather than clear statutory criteria, yet failed to address why his specific claims of defamation were constitutionally protected. The Court ruled that its competence is limited to reviewing the statutory language against the Constitution, not re-evaluating the factual findings made by ordinary courts.

Legislator headnote

AI generated

Art. 42 ust. 1 Konstytucji; Art. 212 § 1 i 2 k.k.: The Constitutional Court does not review the factual accuracy of lower court decisions but assesses whether the statutory provisions themselves meet constitutional standards of definiteness.

Keywords

AI generated
nullum crimen sine lege definiteness of criminal law constitutional complaint factual findings review defamation crime procedural error competence of Constitutional Court

Cited Legislation

AI generated
Art. 42 ust. 1 Konstytucji
553, ze zm.; dalej: k.k.) z art. 42 ust. 1 Konstytucji.
art. 212 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
skarżący zakwestionował zgodność art. 212 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.
art. 42 ust. 1 Konstytucji
553, ze zm.; dalej: k.k.) z art. 42 ust. 1 Konstytucji.
art. 213 k.k
212 i art. 213 k.k., jak też dokonaną przez Trybunał w licznych orzeczeniach wykładnię art.
art. 212 k.k
W dalszej części zażalenia skarżący wskazuje na wątpliwości, jakie może budzić wykładnia art. 212 k.k., tj.
art. 79 ust. 1 Konstytucji
Podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było nieuprawdopodobnienie przez skarżącego, że przez wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, doszło do naruszenia zasady nullum crimen sine lege.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

21/1/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 31 stycznia 2013 r. Sygn. akt Ts 196/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Zubik – przewodniczący Piotr Tuleja – sprawozdawca Mirosław Granat, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 2012 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Krzysztofa D., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 17 sierpnia 2010 r. skarżący zakwestionował zgodność art. 212 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k.) z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego. Skarżącemu zarzucono, że w okresie od 21 marca 2005 r. do czerwca 2005 r. rozgłaszał publicznie, tj. przez rozplakatowanie na słupach ogłoszeniowych, a także za pomocą środków masowego przekazu, nieprawdziwe informacje, jakoby jedna z mieszkanek miasta (wymieniona z imienia i nazwiska) donosiła do SB, co rzekomo miał potwierdzić IPN.

Wyrokiem z 29 maja 2007 r. (sygn. akt II K 215/05) Sąd Rejonowy w Koninie – Wydział II Karny uniewinnił skarżącego, wskazując w uzasadnieniu, że sformułowane przez niego zarzuty były prawdziwe, a jego działanie było zgodne z prawem. Sąd Okręgowy w Koninie wyrokiem z 11 stycznia 2008 r. (sygn. akt II Ka 336/07) uchylił orzeczenie sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z 8 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy w Koninie – Wydział II Karny (sygn. akt II K 27/08) uniewinnił skarżącego od popełnienia zarzuconego mu czynu, przyjmując, że wprawdzie skarżący zrealizował znamiona zarzucanego mu typu czynu zabronionego, jednakże działał w usprawiedliwionym błędzie co do znamion kontratypu.

Sąd Okręgowy w Koninie – II Wydział Karny wyrokiem z 13 marca 2009 r. (sygn. akt II Ka 65/09) uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Koninie – Wydział II Karny wyrokiem z 12 listopada 2009 r. (sygn. akt II K 104/09) uznał skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa opisanego w art. 212 § 1 i 2 k.k. Sąd przyjął, że błąd co do znamion kontratypu dozwolonej krytyki był nieusprawiedliwiony. Apelacja wniesiona od powyższego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Koninie – II Wydział Karny z 22 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II Ka 6/10).

Z wydaniem wskazanych powyżej rozstrzygnięć skarżący wiąże naruszenie art. 42 ust. 1 Konstytucji. W jego ocenie zaskarżony przepis nie dochowuje konstytucyjnych standardów określoności regulacji prawnokarnych wyrażonych zasadą nullum crimen sine lege. Jak podnosi skarżący, został on uznany za winnego przestępstwa pomówienia według kryteriów ustalonych w istocie przez sąd, a nie wynikających jasno z przepisu ustawy. W pierwszej części uzasadnienia skargi skarżący koncentruje się na błędach popełnionych przez sądy orzekające w postępowaniu prowadzonym w jego sprawie.

Podkreśla, że toczyło się ono prawie 7 lat (pierwsze dwa wyroki sądów I instancji były uniewinniające). Następnie analizuje dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zgodności z Konstytucją art. 212 i art. 213 k.k., jak też dokonaną przez Trybunał w licznych orzeczeniach wykładnię art. 42 ust. 1 Konstytucji i wynikających z niego zasad. W drugiej części skarżący przedstawia w skrócie poglądy doktryny na temat usytuowania znamienia prawdziwości stawianych zarzutów w ramach struktury przestępstwa. Wskazuje na trudności, jakie rodzi zakwalifikowanie przesłanki prawdziwości zarzutu: czy stanowi ona znamię typu czynu zabronionego, czy też znamię kontratypu opisanego w art. 213 k.k. Ustalenia powyższe, na co wskazuje skarżący, mają istotne znaczenie przy określeniu konsekwencji błędu sprawcy co do istnienia takiej okoliczności – albo będzie to błąd co do znamion, który zawsze wyłączy umyślność czynu, a zatem – w tym przypadku – także odpowiedzialność karną, albo błąd co do znamion kontratypu, który wyłączy winę, ale tylko w sytuacji, w której błąd ten był usprawiedliwiony.

Następnie skarżący dokonuje analizy językowej terminu „pomawia”, wskazując, że przyjęta w orzecznictwie i doktrynie wykładnia znacząco odbiega od tej, która wynika z reguł języka polskiego. Skarżący stwierdza ponadto, że użyte w przepisie zwroty mają charakter ocenny i nie pozwalają adresatowi normy prawnej określić, jakie zachowanie jest dozwolone, a jakie jest zachowaniem przestępnym. Postanowieniem z 22 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej. Podstawą odmowy było niewykazanie przez skarżącego, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie kwestionowanego przepisu doprowadziło do naruszenia prawa wynikającego z art. 42 ust. 1 Konstytucji.

W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał stwierdził, że przyjęcie, iż w sprawie skarżącego doszło do naruszenia zasady nullum crimen sine lege, możliwe byłoby tylko wtedy, gdyby ustalony przez sąd stan faktyczny dotyczył tej sfery zakresu zastosowania zaskarżonego art. 212 k.k., która – w ocenie skarżącego – budzi wątpliwości interpretacyjne. Zdaniem Trybunału skarżący nie wykazał tego we wniesionej skardze konstytucyjnej. Trybunał podkreślił ponadto, że ocena, czy stan faktyczny został ustalony prawidłowo przez orzekające w sprawie sądy, wykracza poza jego kompetencje.

W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Zdaniem skarżącego Trybunał Konstytucyjny przyjął w tym orzeczeniu, że we wniesionej skardze nie wskazano, jakie prawa konstytucyjne lub konstytucyjne wolności zostały naruszone i nie określono sposobu ich naruszenia. Trybunał miał ponadto przyjąć – jak wynika z treści zażalenia – że twierdzenia skarżącego zawarte w opublikowanym przez niego artykule były nieprawdziwe. Skarżący polemizuje z tym stanowiskiem, wskazując na nieprawidłowości, jakich dopuściły się orzekające w sprawie sądy przy ocenie materiału dowodowego.

Podnosi także, że nigdy nie twierdził, jakoby donoszenie przez działaczkę solidarnościową do SB nie było postępowaniem, które mogło poniżyć ją w opinii publicznej lub spowodować utratę zaufania potrzebnego do wykonywania sprawowanych przez nią funkcji w organizacjach społecznych i kościelnych. Ponadto skarżący wywodzi, że skoro nie został wezwany do uzupełnienia braków wniesionej skargi to podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze był oczywista bezzasadność wysuniętych w niej zarzutów. W dalszej części zażalenia skarżący wskazuje na wątpliwości, jakie może budzić wykładnia art. 212 k.k., tj. na niedookreśloność znamion typu czynu zabronionego zawartego w tym przepisie.

Jako przykład podaje znamiona „mogące poniżyć” i „pomawia”. Przytacza ponadto powszechnie podnoszone w doktrynie i w orzecznictwie argumenty mające podważać celowość prawnokarnej regulacji pomówienia. In fine uzasadnienia zażalenia skarżący stwierdza, że we wniesionej skardze konstytucyjnej wskazał, iż wydany w jego sprawie wyrok narusza prawo wynikające z art. 42 ust. 1 Konstytucji. W przekonaniu skarżącego także w jego sprawie możliwe było – ze względu na niedookreśloność znamion typu czynu zabronionego – wydanie dwóch różnych rozstrzygnięć.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

W pierwszej kolejności – ze względu na generalny charakter zarzutów podniesionych przez skarżącego wobec zakwestionowanego przepisu – Trybunał raz jeszcze podkreśla konkretny charakter skargi konstytucyjnej, na który wskazywał już w zaskarżonym postanowieniu. Powoduje on, że zarzuty, jakie art. 212 k.k. stawiają doktryna i orzecznictwo, a które przytacza skarżący we wniesionym zażaleniu, mogą mieć znaczenie dla stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki skargi, jedynie wtedy, gdy dotyczą kwestii mających wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia.

Z tego też powodu bez znaczenia dla oceny dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi pozostaje okoliczność, że – przykładowo – stosowanie zaskarżonej regulacji może doprowadzać do naruszenia praw konstytucyjnych. Istotne z perspektywy spełnienia przesłanek skargi jest bowiem wykazanie przez skarżącego, że zastosowanie kwestionowanego przepisu w jego sprawie faktycznie doprowadziło do naruszenia tych praw. Podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było nieuprawdopodobnienie przez skarżącego, że przez wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, doszło do naruszenia zasady nullum crimen sine lege.

Trybunał Konstytucyjny – wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu – nie przyjął zatem, że skarżący nie wskazał prawa konstytucyjnego, które doznało uszczerbku na skutek wydania ostatecznego orzeczenia. Trybunał stwierdził jedynie, że skarżący nie uzasadnił, iż do naruszenia tego prawa w jego sprawie faktycznie doszło, tj. nie wykazał, że zachowanie, którego w ocenie sądów miał się dopuścić, rodzi wątpliwości co do realizacji znamion typu czynu zabronionego opisanego w art. 212 k.k. Skarżący we wniesionym zażaleniu zakwestionował powyższe ustalenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. stwierdził, że wykazał w skardze, iż w jego sprawie doszło do naruszenia zasady nullum crimen sine lege.

Należy jednak podkreślić, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów podważających zasadność stanowiska wyrażonego przez Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu. Przede wszystkim skarżący nie odniósł się do tezy, zgodnie z którą przy takim stanie faktycznym, jaki został ustalony przez orzekające sądy, nie budzi wątpliwości ani okoliczność, że przypisane mu zachowanie stanowiło pomówienie, ani też okoliczność, że postępowanie, o które pomawiał on pokrzywdzoną, mogło ją poniżyć w opinii publicznej lub spowodować utratę zaufania potrzebnego do wykonywania sprawowanych przez nią funkcji w organizacjach społecznych i kościelnych.

Skarżący zauważył jedynie, że nigdy nie twierdził, iż zarzucane pokrzywdzonej postępowanie nie mogło poniżyć jej w opinii publicznej lub spowodować utratę zaufania potrzebnego do sprawowanych przez nią funkcji w organizacjach społecznych i kościelnych. Ustosunkowując się do tego zarzutu, Trybunał zwraca uwagę, że w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej (s.

16) skarżący podnosił wątpliwości co do tego, czy postawienie – tak jak on to uczynił – działaczowi solidarnościowemu zarzutu współpracy z SB realizuje wskazane powyżej znamiona art. 212 k.k. W ocenie Trybunału takie wątpliwości należy uznać za oczywiście bezzasadne. Skarżący we wniesionym zażaleniu wysunął szereg argumentów mających przemawiać za tym, że Trybunał błędnie przyjął w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu, iż twierdzenia skarżącego zawarte w opublikowanym przez niego artykule były nieprawdziwe.

Ustosunkowanie się do tych argumentów jest zbędne, gdyż Trybunał w zaskarżonym postanowieniu nie oceniał, czy wysunięte przez skarżącego wobec pokrzywdzonej zarzuty były prawdziwe. Jak wynika jednoznacznie z treści uzasadnienia tego orzeczenia, Trybunał badając, czy doszło do naruszenia zasady nullum crimen sine lege, wziął pod uwagę stan faktyczny ustalony przez sąd w orzeczeniu, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu praw konstytucyjnych. Trybunał nie oceniał zatem, czy stan faktyczny został ustalony prawidłowo (np. czy twierdzenia zawarte w artykule skarżącego były prawdziwe).

Badanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez orzekające sądy wykracza poza kompetencje Trybunału Konstytucyjnego. In fine zażalenia skarżący podniósł, że także w jego sprawie mogło dojść do wydania dwóch różnych rozstrzygnięć na podstawie tego samego stanu faktycznego. Nie kwestionując powyższej tezy, Trybunał stwierdza, że skarżący nie wykazał ani we wniesionej skardze, ani w zażaleniu na postanowienie o odmowie nadania jej dalszego biegu, że różnice w treści tych potencjalnych rozstrzygnięć mogłyby wynikać z nieprecyzyjnego brzmienia zaskarżonego przepisu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny uznał za w pełni uzasadnione postanowienie z 22 listopada 2012 r. o odmowie nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej i nie uwzględnił zażalenia złożonego na to postanowienie. 4