Constitutional complaint dismissed for lack of admissibility regarding civil code res judicata provision.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court of Poland dismissed the constitutional complaint filed by Cezary P. against Article 199 § 1 point 2 of the Civil Procedure Code. The applicant argued that the provision was vague and violated constitutional principles of legal certainty and access to court. The Court ruled that the complaint lacked admissibility because the applicant failed to prove a direct causal link between the statute's unconstitutionality and the specific violation of his rights.
Legislator headnote
AI generatedArt. 79 ust. 1 Konstytucji; Art. 31 ust. 3 Konstytucji; Art. 2 Konstytucji; Art. 45 ust. 1 Konstytucji; A constitutional complaint is inadmissible if the applicant fails to demonstrate that the alleged unconstitutionality of a statutory provision is the necessary condition for the violation of their constitutional rights.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
455/5/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 210/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Zubik, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Cezarego P. w sprawie zgodności: art. 199 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z preambułą, art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
UZASADNIENIE
W skardze konstytucyjnej z 11 lipca 2011 r. Cezary P. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 199 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z preambułą, art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Postanowieniem z 21 grudnia 2010 r. (sygn. akt VI C 748/10) Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie – VI Wydział Cywilny odrzucił pozew ze względu na powagę rzeczy osądzonej – prawomocny wyrok oddalający powództwo o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami.
Zażalenie skarżącego zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego – V Wydział Cywilny Odwoławczy w Warszawie z 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt V Cz 1123/11. W ocenie skarżącego, niekonstytucyjność art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. polega na tym, że zawiera on zwroty niedookreślone, co „pozwala na dowolność interpretacyjną oraz podejmowanie arbitralnych decyzji w zakresie odrzucenia pozwu. (…) [A ponadto] ogranicza w sposób nieuzasadniony możliwość sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy”. Kwestionowany przepis jest niezgodny z zasadami przyzwoitej legislacji oraz określoności prawa (art. 2 Konstytucji) oraz zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 1 Konstytucji) i prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna inicjuje procedurę, której celem jest zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie umożliwia jej merytoryczne rozpoznanie.
1. Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona.
2. Szczegółowy wywód zawarty w skardze konstytucyjnej odnosi się do okoliczności sprawy i wskazuje, że zajęcie niekorzystnego dla skarżącego stanowiska przez sądy orzekające w sprawie prowadzi do ograniczenia jego konstytucyjnych praw i wolności. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej (s.
4) wskazano, że – zdaniem skarżącego – sąd „dopuścił się niewłaściwego zastosowania art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.”. Oceniwszy tak postawione zarzuty, należy uznać, że przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przede wszystkim przyjęcie w sprawie skarżącego wykładni zaskarżonego przepisu, która skutkowała odrzuceniem pozwu. Tym samym niniejsza skarga jest w istocie skargą na stosowanie prawa, a stosowanie prawa przez sądy – choćby nawet błędne – pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 21 grudnia 2004 r., SK 19/03, OTK ZU nr 11/A/2004, poz. 118).
Należy podkreślić, że „skarga konstytucyjna wedle Konstytucji nie jest skargą »na rozstrzygnięcie«, lecz skargą »na przepis«. Gdy przyczyną zarzucanego naruszenia jest niekonstytucyjne zastosowanie lub zinterpretowanie przepisu zgodnego z Konstytucją – skarga nie służy. To kształtuje w szczególny sposób dowodowe powinności skarżącego: nawet bowiem wykazanie istnienia związku koniecznego (typu conditio sine qua non) między zarzucanym naruszeniem wolności (praw) konstytucyjnych a rozstrzygnięciem, które ów skutek spowodowało, nie jest tożsame z dowodem, że przyczyną zarzucanego naruszenia jest niekonstytucyjność samego przepisu będącego prawną podstawą rozstrzygnięcia.
Niezbędne jest bowiem wykazanie, że związek ten istnieje między brakiem konstytucyjności przepisu a naruszeniem prawa lub wolności” (wyrok TK z 15 października 2002 r., SK 6/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 65).
3. Trybunał Konstytucyjny podkreślał wielokrotnie w swoim orzecznictwie, że rzeczywista treść wielu przepisów prawnych formułuje się dopiero w procesie ich stosowania. Niezależnie od intencji twórców ustawy, organy stosujące mogą wydobywać z niej treści nie do pogodzenia z normami, zasadami lub wartościami, których poszanowania wymaga Konstytucja (zob. wyroki z 12 stycznia 2000 r., P 11/98, OTK ZU nr 1/2000, poz. 3 oraz 3 października 2000 r., K 33/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 188). Jeżeli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce stosowania – nabrał takiej właśnie treści, jaką odnalazły w nim najwyższe instancje sądowe kraju.
Jeżeli zaś tak rozumiany przepis nie da się pogodzić z normami, zasadami lub wartościami konstytucyjnymi, to Trybunał Konstytucyjny może orzec o jego niezgodności z Konstytucją i tym sposobem umożliwić ustawodawcy bardziej precyzyjne i jednoznaczne uregulowanie danej kwestii (por. wyrok TK z 9 maja 2005 r., SK 14/04, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 47). Jednak to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, że przepis (wyinterpretowana norma) jest rozumiany w orzecznictwie – jednolicie lub w większości orzeczeń najwyższych instancji sądowych – w sposób sprzeczny z konstytucyjnym prawem lub wolnością, jak również udowodnienia, na czym ta niezgodność polega.
4. Odnosząc się do powołanych przez skarżącą wzorców kontroli, Trybunał Konstytucyjny w pierwszej kolejności przypomina, że preambuła do Konstytucji nie stanowi źródła praw ani wolności jednostki, a tylko takie przepisy ustawy zasadniczej mogą być wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej (art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK). 4.1. Ponadto, ustalone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje, że art. 31 ust. 3 Konstytucji nie może być samodzielnie podstawą skargi, gdyż nie jest źródłem praw ani wolności (zob. wyrok TK z 22 listopada 2004 r., SK 64/03, OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 107).
Odwołanie się do zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji może tylko towarzyszyć innej podstawie prawnej skargi i służyć wykazaniu, że ograniczenie prawa lub wolności poszło za daleko; żeby go stosować trzeba więc najpierw wykazać istnienie takiego konstytucyjnego prawa lub wolności. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 lipca 2000 r. (SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144), art. 31 ust. 3 Konstytucji ma zastosowanie do oceny ograniczenia praw konstytucyjnych, a „»konstytucyjnymi« w rozumieniu tego przepisu są prawa podmiotowe, których podstawę stanowi norma rangi konstytucyjnej.
Wymagania przewidziane w art. 31 ust. 3 Konstytucji nie dotyczą natomiast praw, których jedynym źródłem jest ustawa”. W związku z powyższym, art. 31 ust. 3 Konstytucji nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli niniejszej skargi konstytucyjnej. 4.2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia art. 2 Konstytucji nie został udowodniony związek typu conditio sine qua non między brakiem konstytucyjności przepisu a naruszeniem zasad przyzwoitej legislacji oraz określoności prawa. W świetle zatem art. 79 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK wydanie orzeczenia merytorycznego jest niedopuszczalne.
Pojęcie „tego samego roszczenia pomiędzy tymi samymi stronami” oznacza, że istnieje tożsamość przedmiotowa (w aspekcie podstawy faktycznej i treści żądania, choć nie musi istnieć w odniesieniu do jego podstawy prawnej) oraz podmiotowa. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżący nie wykazał braku poprawności konstrukcji art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. z punktu widzenia językowego i logicznego, braku jasności oraz precyzji kwestionowanego przepisu (por. wyrok TK z 21 marca 2001 r., K 24/00, OTK ZU nr 3/2001, poz.
51) ani też niezgodności z zasadami techniki prawodawczej, które stanowią swoisty kanon, jakiego powinien przestrzegać ustawodawca demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok TK z 24 lutego 2003 r., K 28/02, OTK ZU nr 2/A/2003, poz. 13). 4.3. Twierdzenia skarżącego dotyczące niezgodności art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawem do sądu) są natomiast oczywiście bezzasadne. W postanowieniu z 6 lipca 2004 r., SK 47/03 (OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 74), Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że „nie dostrzega, by treść wskazanych regulacji [art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.] miała jakikolwiek wpływ na realizację zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji prawa do sądu”.
Skarżący wytoczył powództwo, podczas gdy sprawa o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami była już prawomocnie osądzona. Ponadto, skarżący miał możliwość (z której skorzystał) wniesienia zażalenia na postanowienie sądu I instancji o odrzuceniu pozwu. Oznacza to, że zrealizował swoje prawo do sądu zarówno w pierwotnym postępowaniu, jak i w drugim procesie, w związku z którym została złożona niniejsza skarga kasacyjna. Z przedstawionych wyżej powodów, na podstawie art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.