Constitutional complaint dismissed for lack of admissibility regarding legislative inaction and equal treatment.

257/3/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 7 listopada 2012 r. Sygn. akt Ts 115/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Szczepana R. w sprawie zgodności: art. 60 ust. 7 i art. 65 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 104, poz. 711, ze zm.) z art. 2, art. 30 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 11 maja 2012 r. (data nadania) Szczepan R. (dalej: skarżący) stawia zarzut, że art. 60 ust. 7 i art. 65 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 104, poz. 711, ze zm.; dalej: ustawa wprowadzająca) w zakresie, w jakim „określają dalsze zatrudnienie bądź wygaśnięcie zatrudnienia pracowników WSI”, naruszają art. 2, art. 30 oraz art. 32 Konstytucji.

Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą. Skarżący domagał się przed sądem: ustalenia istnienia stosunku pracy z pozwaną Służbą Kontrwywiadu Wojskowego w Warszawie i zasądzenia wynagrodzenia za okres wypowiedzenia; odprawy pieniężnej z uwagi na ustanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika; odszkodowania za niezgodne z prawem wygaśnięcie umowy o pracę ze względu na brak oświadczenia na piśmie ze strony pracodawcy o ustaniu stosunku pracy; sprostowania świadectwa pracy w zakresie zajmowanych stanowisk oraz odszkodowania za wydanie niewłaściwego świadectwa pracy.

Sąd Rejonowy umorzył postępowanie (wyrok z 10 czerwca 2010 r.) w zakresie roszczeń o przywrócenie do pracy i nagrodę roczną (w toku procesu skarżący cofnął pozew w tym zakresie), w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Wskutek apelacji wniesionej przez skarżącego Sąd Okręgowy w wyroku z 8 grudnia 2010 r. z powodów proceduralnych uchylił zaskarżony wyrok i zniósł postępowanie w sprawie od 10 czerwca 2010 r., tj. od ostatniej rozprawy przed Sądem Rejonowym, przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

W postanowieniu z 4 stycznia 2011 r. sąd wyłączył z niniejszej sprawy roszczenia skarżącego, które wymagały rozpoznania w składzie jednoosobowym. Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (wyrok z 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt VIII P 1338/10) umorzył postępowanie w zakresie roszczenia o przywrócenie do pracy, w pozostałym zakresie zaś oddalił powództwo. W uzasadnieniu sąd wskazał, że w zakresie stosunków pracy ustawodawca przewidział konstrukcję wygaśnięcia stosunków pracy dla tych pracowników WSI, którzy nie zostali zatrudnieni w SKW lub SWW.

Stosownie bowiem do art. 65 ust. 4 ustawy wprowadzającej, stosunki pracy z pracownikami WSI, którzy nie złożyli wniosku, o którym mowa w ust. 1, albo nie zostali mianowani na funkcjonariuszy ani zatrudnieni w SKW albo SWW, wygasają z dniem zniesienia WSI. Skutek w postaci ustania stosunku pracy w przypadku skarżącego nastąpił z mocy prawa i nie wymagał złożenia oświadczenia woli przez pracodawcę. Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy (wyrok z 25 stycznia 2012 r., sygn. akt XXI Pa 516/11) m.in. oddalił apelację. Uzasadniając orzeczenie, sąd podzielił ustalenia przyjęte przez sąd rejonowy, że stosunki pracy z pracownikami WSI, którzy nie złożyli właściwych – wskazanych w ustawie wniosków – albo nie zostali mianowani na funkcjonariuszy ani zatrudnieni w SKW albo SWW, wygasły z dniem zniesienia WSI.

Podkreślił, że z art. 65 ust. 4 ustawy wprowadzającej nie wynika obowiązek zatrudnienia skarżącego wobec złożenia przez niego wniosku o wyznaczenie na stanowisko służbowe w SKW. Powołując się na art. 60 ust. 7 ustawy, sąd podkreślił, że zatrudnienie w nowopowstałych służbach mogło nastąpić po złożeniu oświadczeń, o których mowa w art. 67 ust. 1 i 3 oraz zapoznaniu się pełnomocników do spraw organizacji SKW i SWW ze stanowiskiem Komisji Weryfikacyjnej. Powyższy wyrok został doręczony skarżącemu wraz z uzasadnieniem 15 lutego 2012 r.

Skarżący uważa, że zakwestionowane przepisy naruszają zasadę określoności przepisów prawa, a wątpliwości co do zgodności z Konstytucją budzi poprawność ich redakcji prowadząca do „licznych możliwych wątpliwości interpretacyjnych”. Przepisy te są zbyt ogólne, a przez to tworzą niejasne, nieklarowne i niezrozumiale dla ich adresatów normy prawne. Uzasadniając powyższy zarzut, skarżący odwołał się do wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXI Wydział Pracy z 25 stycznia 2012 r. (sygn. akt XXI Pa 516/11). Zakwestionowane przepisy, przez poniżające i krzywdzące – zdaniem skarżącego – traktowanie byłych pracowników WSI naruszają również godność skarżącego.

Nie określają one bowiem ram czasowych rozpatrywania przez Komisję Weryfikacyjną wniosków, o których mowa w art. 65 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Osoby, które taki wniosek złożyły, czekają przez to bardzo długo na jego rozpoznanie w nieświadomości swojej sytuacji faktycznej i prawnej. Powyższe okoliczności w połączeniu z niejasnymi kryteriami rozpoznania wniosku powodują faktyczną dyskryminację skarżącego, a co za tym idzie, naruszenie jego praw określonych w art. 32 Konstytucji. Skarżący podkreślił, że w sprawie, w związku z którą wniósł skargę, art. 32 ma „charakter normy samoistnej”.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. Znaczy to, że przesłanką dopuszczalności złożenia skargi konstytucyjnej nie jest każde naruszenie Konstytucji, ale tylko naruszenie wyrażonych w niej norm regulujących wolności lub prawa człowieka i obywatela. Zatem skarga konstytucyjna musi zawierać zarówno wskazanie konkretnej osoby, której wolności lub prawa naruszono, jak też wskazanie, które z określonych (poręczonych, zapewnionych, gwarantowanych, chronionych) w Konstytucji wolności lub praw zostały naruszone oraz określenie sposobu naruszenia.

Odnosząc się do wskazanych jako podstawa skargi art. 2 i art. 32 Konstytucji Trybunał zwraca uwagę, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa Trybunału, powyższe przepisy ustawy zasadniczej nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu skargowym. Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę, że z art. 2 Konstytucji nie wynikają dla skarżących żadne prawa o charakterze podmiotowym. Normy wywodzone z tego przepisu wyznaczają jedynie standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw, nie wprowadzając jednocześnie konkretnej wolności czy konkretnego prawa (zob. postanowienie pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60, jak również postanowienia z: 10 stycznia 2001 r., Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12; 20 lutego 2008 r., SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22).

Wskazana w skardze konstytucyjnej zasada określoności przepisów prawa, którą Trybunał traktuje jako element zasady państwa prawnego, nie może być podstawą skargi konstytucyjnej. Innymi słowy, art. 2 Konstytucji może stanowić wzorzec kontroli tylko wówczas, gdy zasady z niego płynące zostaną odniesione do przepisów Konstytucji, które wyrażają prawa i wolności. Również drugi z wskazanych przez skarżącego przepisów ustawy zasadniczej nie może stanowić podstawy dla oceny zakwestionowanych w skardze przepisów. Należy przypomnieć, że już w postanowieniu pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2001 r., SK 10/01, Trybunał wskazał, że:

„art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną, i dlatego winien być w pierwszej kolejności odnoszony do konkretnych przepisów Konstytucji, nawet jeżeli konstytucyjna regulacja danego prawa jest niepełna i wymaga konkretyzacji ustawowej. W takim zakresie wyznacza on także konstytucyjne prawo do równego traktowania. Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konstytucji, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych.

W skardze konstytucyjnej należy powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, który przez regulację ustawową lub podustawową został naruszony. Natomiast, gdy chodzi o uprawnienia określone w innych niż Konstytucja aktach normatywnych – jeśli treść konkretnego prawa ustala się wyłącznie na ich podstawie – art. 32 Konstytucji stanowi zasadę systemu prawa, a nie wolność lub prawo o charakterze konstytucyjnym” (OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). W świetle powyższego, wyrażone w art. 32 Konstytucji prawo do równego traktowania i zakaz dyskryminacji ze względu na swój specyficzny charakter nie mogą być – wbrew temu co twierdzi skarżący – samodzielnym wzorcem kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej.

Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna – w zakresie, w jakim jej podstawę stanowi art. 2 i art. 32 Konstytucji – nie spełnia wymogów określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), co stanowi o odmowie nadania jej dalszego biegu. Skarżący podkreśla również, że art. 60 ust. 7 i art. 65 ust. 1 i 4 ustawy wprowadzającej, przez to, że „nie określają ściśle ram czasowych rozpatrywania przez Komisje Weryfikacyjną wniosków”, naruszają także jego godność, o której mowa w art. 30 Konstytucji.

Jak przyjmuje Trybunał w swoim orzecznictwie „godność ludzka może być traktowana jako samoistny wzorzec konstytucyjny, także w wypadku skargi konstytucyjnej (…) choć zapewne z uwagi na specyfikę tego prawa może się to zdarzyć wyjątkowo” (wyrok TK z 15 października 2002 r., SK 6/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 65). Trybunał stoi przy tym na stanowisku, że o naruszeniu godności można mówić wtedy, gdy działania ustawodawcy prowadzą do sytuacji, w której człowiek staje się wyłącznie przedmiotem działań podejmowanych przez władzę.

Trybunał stwierdza jednak, że skarga konstytucyjna nie może zostać rozpoznana merytorycznie w zakresie tego wzorca kontroli. Jej zarzuty odnoszą się bowiem do zaniechania prawodawczego, polegającego na braku – właściwego in concreto – uregulowania. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że w świetle przepisów ustawy zasadniczej pełni on rolę jedynie „ustawodawcy negatywnego”, który eliminuje z systemu prawnego normy naruszające Konstytucję. Nie ma natomiast kompetencji do stanowienia norm, a taki charakter miałoby orzekanie w sprawie zaniechań ustawodawczych (por. wyrok TK z 2 lipca 2002 r., U 7/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 48).

Powyższa okoliczność przesądza o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w niej przepisów z art. 30 Konstytucji (art. 49 w związku z art. 39 ust. 1 i art. 36 ust. 3 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny orzekł, jak na wstępie.