Constitutional complaint dismissed for failure to specify concrete constitutional rights violated by insurance law provisions.

216/2/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 22 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 103/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Krystyny K. w sprawie zgodności: art. 28 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152, ze zm.) z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 5 kwietnia 2011 r. (data nadania) Krystyna K. (dalej: skarżąca) wniosła o stwierdzenie niezgodności art. 28 i art. 31 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152, ze zm.; dalej: ustawa o ubezpieczeniach komunikacyjnych) z art. 2 i art. 32 Konstytucji w zakresie, w jakim przepisy te nakładają na kupującego pojazd mechaniczny obowiązek wypowiedzenia umowy zawartej z zakładem ubezpieczeń przez zbywcę w sposób określony w tych przepisach, pod rygorem automatycznego zawarcia nowej umowy na kolejne 12 miesięcy.

Skarga została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca 6 stycznia 2008 r. nabyła samochód, nie wypowiedziała przy tym zawartej przez poprzedniego właściciela umowy ubezpieczenia zgodnie z terminami wynikającymi z przepisów ustawy o ubezpieczeniach komunikacyjnych, w związku z czym umowa ta obowiązywała do końca okresu, na który została zawarta z dotychczasowym ubezpieczycielem, po czym uległa przedłużeniu na kolejne 12 miesięcy. Skarżąca zawarła w tym czasie umowę z nowym ubezpieczycielem, nie uiszczając zapłaty dotychczasowemu.

Ubezpieczyciel wystąpił z powództwem przeciwko skarżącej. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu – XI Wydział Cywilny w wyroku z 21 lipca 2010 r. (sygn. akt XI Cupr 607/10) uznał powództwo, zasadzając od skarżącej kwotę wraz z odsetkami. Skarżąca wniosła apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu – II Wydział Cywilny Odwoławczy z 15 grudnia 2010 r. (sygn. akt II Ca 1134/10). Skarżąca zarzuciła wskazanym w petitum skargi przepisom naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji (art. 32 Konstytucji).

W skardze podniesiono, że art. 28 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach komunikacyjnych „sankcjonują dominację firm ubezpieczeniowych przy zawieraniu umowy ubezpieczenia”, a nabywca pojazdu, który chce zmienić ubezpieczyciela, poddany jest rygorowi nieprecyzyjnych przepisów. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2011 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej, przez sprecyzowanie, wobec których przepisów art. 28 oraz art. 30 ustawy o ubezpieczeniach komunikacyjnych formułuje zarzut naruszenia art. 2 i art. 32 Konstytucji, oraz określenie praw lub wolności konstytucyjnych wyrażonych we wskazanych przepisach Konstytucji i dokładne uzasadnienie sposobu ich naruszenia.

W piśmie z 6 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że zarzut niekonstytucyjności dotyczy ust. 1 art. 28 oraz ust. 1 art. 31 ustawy o ubezpieczeniach komunikacyjnych. Nie wykonał natomiast obowiązku określenia i uzasadnienia sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności skarżącej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń.

W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Wskazany przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne do stwierdzenia dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek wskazania naruszonych wolności lub praw oraz określenie sposobu ich naruszenia.

Z kolei z art. 32 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o TK wynika obowiązek uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podkreślano, że prawidłowe wykonanie przez skarżącego obowiązku przedstawienia, jakie konstytucyjne prawa lub wolności (i w jaki sposób) zostały naruszone przez przepisy stanowiące przedmiot wnoszonej skargi konstytucyjnej, polegać musi nie tylko na wskazaniu (numerycznym) postanowień Konstytucji i zasad z nich wyprowadzanych, z którymi – zdaniem skarżącego – niezgodne są kwestionowane przepisy, ale również na precyzyjnym przedstawieniu treści prawa lub wolności, wywodzonych z tych postanowień, a naruszonych przez ustawodawcę.

Powinna temu towarzyszyć szczegółowa i precyzyjna argumentacja uprawdopodabniająca stawiane zarzuty. Z powyższego obowiązku nie może zwolnić skarżącego, działający niejako z własnej inicjatywy, Trybunał Konstytucyjny, który – zgodnie z art. 66 ustawy o TK – orzekając, jest związany granicami skargi konstytucyjnej (por. postanowienia z 14 stycznia 2009 r., Ts 21/07, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 91 oraz 28 stycznia 2010 r., Ts 320/08, OTK ZU nr 2/B/106, poz. 106). Trybunał stwierdza, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku, co stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Poza sformułowaniem zarzutu niekonstytucyjności przepisów art. 28 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach komunikacyjnych, skarga nie zawiera określenia praw lub wolności, które miałyby zostać naruszone, ani argumentów, które uzasadniałyby te zarzuty. Trybunał podkreślał wielokrotnie w swoim orzecznictwie, że art. 2 oraz art. 32 Konstytucji nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w trybie skargi konstytucyjnej. Odwołanie się do tych postanowień Konstytucji musi być poprzedzone określeniem przysługującego skarżącemu prawa lub wolności rangi konstytucyjnej, w związku z którymi wskazane zasady zostały naruszone (por. postanowienie TK z 1 października 2003 r., SK 29/02, OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 87 i podane tam orzecznictwo).

Przepisy te gwarantują określony standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw oraz ogólny standard korzystania z nich przez podmioty, jednak ani art. 2, ani art. 32 Konstytucji nie statuują żadnej konkretnej wolności czy prawa. W konsekwencji, mogą one stanowić wzorzec kontroli tylko w razie wskazania przez skarżącego, jaka jego wolność lub jakie prawo, wynikające z innych przepisów Konstytucji, zostały uregulowane wbrew zasadom demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, ewentualnie – z naruszeniem zasady równości wobec prawa (por. wyrok TK z 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2).

Pomimo wezwania zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego w piśmie uzupełniającym braki formalne skargi konstytucyjnej, skarżąca nie wskazała żadnych konstytucyjnych praw lub wolności, które mogłyby w niniejszej skardze pełnić rolę samodzielnych wzorców kontroli. Okoliczności te, zgodnie z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, przesądzają o niedopuszczalności nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jako niedopuszczalnej