Constitutional complaint dismissed as premature due to lack of final judicial resolution on civil law provisions.

207/2/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 70/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej „DAR-MA” Sp. z o.o. w sprawie zgodności:

1) art. 527 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1-3, w zw. z art. 21 ust. 1, art. 84 i art. 2 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 1 w zw. z art. 527 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1-3, w zw. z art. 21 ust. 1, art. 84 i art. 2 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 7 marca 2011 r. (data nadania) skarżąca – „DAR-MA” Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) zarzuciła, że art. 527 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.), w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do należności publicznoprawnej Skarbu Państwa z tytułu podatku akcyzowego, jest niezgodny z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 21 ust. 1, art. 84 i art. 2 Konstytucji. Skarżąca zakwestionowała również zgodność z tymi samymi wzorcami kontroli art. 1 k.c. w zw. z art. 527 § 1 k.c. w zakresie, w jakim znajduje on zastosowanie do należności publicznoprawnej.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Wyrokiem z 7 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie – I Wydział Cywilny (sygn. akt I C 212/09) uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda (Skarbu Państwa – Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie) umowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Olsztynie, zawartą w dniu 12 grudnia 2008 r. pomiędzy Przedsiębiorstwem Usługowo-Handlowym „MA-DAR” Krygier Sp. z o.o. w Olsztynie a skarżącą, w celu zaspokojenia wierzytelności wynikającej z administracyjnych tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie, wynoszącą łącznie 169 642 zł.

Powyższym wyrokiem sąd orzekł również o kosztach postępowania. Wyrokiem z 20 października 2010 r. (sygn. akt I A Ca 408/10) Sąd Apelacyjny w Białymstoku – I Wydział Cywilny oddalił apelację skarżącej oraz orzekł o kosztach postępowania odwoławczego. Od powyższego orzeczenia skarżąca 7 lutego 2011 r. wniosła skargę kasacyjną. Działający z urzędu Trybunał Konstytucyjny (art. 19 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym; Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) ustalił, że wyrokiem z 29 września 2011 r. (sygn. akt IV CSK 99/11) Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania (kopia sentencji w aktach sprawy).

Skarżąca w szczególności zarzuciła, że zakwestionowane w skardze przepisy nie mogą mieć zastosowania do należności publicznoprawnych Skarbu Państwa. Podniosła, że Konstytucja rozróżnia „obowiązki publicznoprawne i stosunki, na tle których one powstały, od innych stosunków prawnych i stosunków cywilnoprawnych”. Zdaniem skarżącej, „stosunek prawny polegający na obowiązku zapłaty należności podatkowej (…) nie jest stosunkiem cywilnym w rozumieniu art. 1 k.c. i w związku z tym do jego ochrony nie może mieć zastosowanie art. 527 § 1 k.c.”.

Wydana decyzja kreuje stosunek administracyjnoprawny, w którym brak jest jakichkolwiek cech stosunku cywilnego. Zakwestionowany w skardze konstytucyjnej art. 527 § 1 k.c., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do należności podatkowych, „wykracza poza umocowanie konstytucyjne do takiej ingerencji w prawo własności oraz prawo do niej podobne – prawo użytkowania wieczystego gruntu. Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej żądane przez Skarb Państwa z uwagi na należności podatkowe, doprowadziło do złamania bezwzględnie obowiązującej zasady powstrzymywania się przez osoby trzecie od działań, które mogłyby spowodować ograniczenia w rozporządzaniu rzeczą (prawem) przez właściciela, bez wyraźnego umocowania ustawowego.

Wszelkie prawa własności winny wynikać z wyraźnej normy rangi ustawowej”. Innymi słowy, skarżąca zarzuciła, że brak odpowiedniej normy na gruncie prawa podatkowego nie może upoważniać Skarbu Państwa do korzystania z zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej przepisów k.c. Ponadto skarżąca zarzuciła, że art. 527 § 1 k.c. „faworyzuje Skarb Państwa, jako jeden z podmiotów, do których znajduje zastosowanie skarga pauliańska”. Zdaniem skarżącej, uprawnienie Skarbu Państwa do korzystania z tej instytucji prawa cywilnego „dyskryminuje strony tej czynności oraz w sposób nieuzasadniony dzieli adresatów norm prawnych”.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Z konstrukcji skargi konstytucyjnej przyjętej w polskim prawie wynika jednoznacznie, że warunkiem rozpoznania tego środka prawnego jest uzyskanie ostatecznego rozstrzygnięcia o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o TK, skarga konstytucyjna może być wniesiona dopiero po wyczerpaniu przez skarżącego przysługującej w sprawie drogi prawnej, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.

W sytuacji, gdy postępowanie w danej sprawie nadal się toczy, skarżąca zaś nie doprowadziła do nadania orzeczeniu, z wydaniem którego wiąże swoje zarzuty, koniecznego waloru ostateczności, wniesienie skargi konstytucyjnej musi być uznane za przedwczesne. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postępowanie, które stanowiło podstawę wniesienia skargi konstytucyjnej, nie zostało zakończone, a tym samym nie doszło do wydania ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Wyrokiem Sądu Najwyższego z 29 września 2011 r. (sygn. akt IV CSK 99/11) uchylony został bowiem wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku – I Wydział Cywilny z 20 października 2010 r. (sygn. akt I ACa 408/10), sprawa zaś została przekazana temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Nie nastąpiło zatem wyczerpanie przysługującej skarżącej drogi prawnej, żadne z wydanych zaś w sprawie rozstrzygnięć nie uzyskało niezbędnego waloru ostateczności. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji.