Constitutional Court dismisses appeal against refusal to continue constitutional complaint regarding civil appeal fees. The Court rejects the claim that strict fee enforcement for professional counsel violates constitutional rights. The decision upholds existing precedent that such measures do not close judicial access. The ruling clarifies that third-instance review has stricter admissibility requirements than second-instance appeals. The Court finds no new facts warranting a re-examination of the fee issue. The appeal is dismissed as the original refusal was constitutional. The legal principle remains that professional counsel cannot bypass fee requirements without summons.

POSTANOWIENIE z dnia 5 stycznia 2011 r. Sygn. akt Ts 163/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak – przewodniczący Andrzej Rzepliński – sprawozdawca Ewa Łętowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Jana A., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia.

UZASADNIENIE

Skarżący wniósł do Trybunału Konstytucyjnego skargę konstytucyjną, w której zarzucił, że art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) jest sprzeczny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji. W ocenie skarżącego został on – na podstawie zaskarżonej normy – pozbawiony prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy, a nadto do zaskarżania orzeczeń, z uwagi na nieopłacenie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Przepis ten narusza – jego zdaniem – zasadę, zgodnie z którą wszyscy są wobec prawa równi i dyskryminuje grupę obywateli, w tym skarżącego, ustanawiając bezwzględną przesłankę odrzucenia bez wzywania o uiszczenie opłaty pisma, środków odwoławczych lub środków zaskarżenia wniesionych przez profesjonalnych pełnomocników. Ta sama okoliczność decyduje, jak podkreślił skarżący, o zamknięciu drogi do sądu (art. 77 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji). Uzasadniając naruszenie prawa do równego traktowania, skarżący wskazywał, że zaskarżona norma dzieli obywateli na dwie kategorie: korzystających z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i prowadzących samodzielnie swoje sprawy, uprzywilejowując przy tym tę ostatnią grupę przez przyznanie tylko jej możliwości usunięcia braków formalnych pisma po wezwaniu w tym przedmiocie.

Skarżący wniósł skargę konstytucyjną w związku z odrzuceniem jego skargi kasacyjnej postanowieniem Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 22 sierpnia 2007 r. (sygn. akt III Pa 19/07) ze względu na brak wniesienia przez pełnomocnika skarżącego opłaty podstawowej określonej w art. 35 § 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.). Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2008 r. (sygn. akt II PZ 60/07). Trybunał Konstytucyjny zaskarżonym postanowieniem odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu ze względu na jej oczywistą bezzasadność.

Trybunał wskazał, że – w myśl jego dotychczasowego orzecznictwa – surowe sankcje za nieprawidłowe wnoszenie opłat sądowych przez profesjonalnych pełnomocników procesowych nie naruszają prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i prawa do zaskarżania orzeczeń (art. 78 Konstytucji); nie zamykają także drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw i wolności (art. 77 ust. 2 Konstytucji). W ocenie Trybunału istotnego novum uzasadniającego ponowne rozpoznanie zarzutu nie stanowiło przywołanie jako wzorca kontroli art. 32 Konstytucji.

Trybunał przyjął ponadto, że odmiennej oceny nie uzasadnia wniesienie skargi konstytucyjnej w związku z odrzuceniem skargi kasacyjnej skarżącego; w myśl jego orzecznictwa możliwość rozpoznania sprawy w trzeciej instancji (przez Sąd Najwyższy) pozostaje bowiem poza gwarancjami konstytucyjnymi. We wniesionym na powyższe postanowienie zażaleniu skarżący zarzucił, że Trybunał błędnie przyjął oczywistą bezzasadność jego skargi konstytucyjnej; brak jest bowiem tożsamości między okolicznościami, w jakich została ona wniesiona, a przywołanym przez Trybunał wyrokiem z dnia 12 marca 2008 r. (SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154).

Istotną różnicę między tymi sprawami skarżący upatruje w tym, że przywołany wyrok dotyczy apelacji, podczas gdy w jego sprawie odrzuceniu – ze względu na niewniesienie opłaty podstawowej – podlegał nadzwyczajny środek zaskarżenia, tj. skarga kasacyjna. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Trybunał w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w myśl którego odrzucenie nieopłaconej skargi kasacyjnej wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika bez wzywania o uiszczenie opłaty nie uprawdopodabnia naruszenia praw podmiotowych skarżącego, skoro sytuacja taka została przez Trybunał uznana za zgodną z Konstytucją nawet wówczas, gdy odrzuceniu podlega zwykły środek zaskarżenia, tj. apelacja.

Słusznie Trybunał przypomniał w tym kontekście, że art. 78 Konstytucji gwarantuje każdemu prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji; dopuszczalność skorzystania z możliwości rozpoznania sprawy w kolejnej – trzeciej – instancji może być uzależniona od spełnienia dalej idących przesłanek niż w przypadku apelacji lub zażalenia. Tym bardziej zatem konstrukcja, która jest dopuszczalna z punktu widzenia Konstytucji w odniesieniu do apelacji – jej odrzucenie bez wzywania o uiszczenie opłaty, jeżeli wnosi ją profesjonalny pełnomocnik – nie budzi wątpliwości w przypadku nadzwyczajnego środka zaskarżenia, którym jest skarga kasacyjna.

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należało nie uwzględnić zażalenia wniesionego na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania niniejszej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.