Constitutional Court dismisses request due to lack of standing and improper scope of review defined in the petition.

311/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 15 stycznia 2010 r. Sygn. akt Tw 38/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Gminy Śniadowo w sprawie zgodności:

1) art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, ze zm.) z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

2) art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584, ze zm.) z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji;

3) art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, ze zm.) z art. 16 ust. 2 i art. 2 Konstytucji;

4) art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) z art. 16 ust. 2, art. 171 ust. 1 i art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi.

UZASADNIENIE

W dniu 9 grudnia 2009 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rady Gminy Śniadowo o zbadanie zgodności, po pierwsze, art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, ze zm.; dalej: ustawa o bezpośrednim wyborze) z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji; po drugie, art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584, ze zm.; dalej: ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej) z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji; po trzecie, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy o bezpośrednim wyborze z art. 16 ust. 2 i art. 2 Konstytucji; po czwarte, art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.; dalej: ustawa o samorządzie gminnym) z art. 16 ust. 2, art. 171 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wszczęcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym następuje na podstawie wniosku, pytania prawnego albo skargi konstytucyjnej, jeżeli wniosek, pytanie prawne albo skarga konstytucyjna pochodzi od „uprawnionego podmiotu”. Wyliczenie podmiotów, które mogą wystąpić z wnioskiem w sprawach określonych w art. 188 Konstytucji, zawiera art. 191 ust. 1 Konstytucji. W odniesieniu do podmiotów wskazanych w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, ustrojodawca wprowadził tzw. ograniczoną rzeczowo zdolność wnioskową, wymagając wykazania, że kwestionowany akt normatywny dotyczy spraw objętych zakresem działania podmiotu inicjującego postępowanie (art. 191 ust. 2 Konstytucji).

Wniosek pochodzący od takiego podmiotu powinien zatem nie tylko spełniać wymagania stawiane pismom procesowym oraz zawierać dane określone w art. 32 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o TK, ale nadto powoływać przepis prawa lub statutu, wskazujący, że kwestionowana ustawa lub inny akt normatywny dotyczy spraw objętych zakresem działania tego podmiotu (art. 32 ust. 2 ustawy o TK). W myśl art. 36 ust. 1 ustawy o TK, wniosek złożony przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji) jest kierowany do sędziego Trybunału Konstytucyjnego w celu wstępnego rozpoznania.

Na tym etapie postępowania Trybunał odmawia nadania dalszego biegu w przypadku, gdy wniosek jest „oczywiście bezzasadny” lub gdy braki formalne, wskazane w zarządzeniu sędziego, nie zostały usunięte w terminie (art. 36 ust. 3 ustawy o TK). Ponadto wstępne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedopuszczalności wydania orzeczenia (art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK), a także, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia (art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK).

Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – eliminację spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

2. W ramach wstępnego rozpoznania wniosku Rady Gminy Śniadowo Trybunał Konstytucyjny zbadał w pierwszej kolejności, czy wniosek ten został złożony przez podmiot legitymowany w rozumieniu art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji. 2.1. Należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie wystąpienia z wnioskiem o hierarchiczną kontrolę norm stanowi conditio sine qua non wszczęcia postępowania z wniosku tego organu (por. postanowienia TK z: 15 lipca 2002 r., Tw 26/02, OTK ZU nr 3/B/2002, poz. 191; 19 października 2005 r., Tw 62/05, OTK ZU nr 6/B/2006, poz. 260).

Dlatego zasadny jest wymóg, by organ stanowiący dołączał do wniosku podjętą uchwałę, która stanowi dowód, że wniosek pochodzi od legitymowanego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji), nie zaś od osoby fizycznej, która go sporządziła czy podpisała. Treść uchwały i wniosku powinny być zbieżne. Zbieżność cechująca wniosek i uchwałę obejmuje, co najmniej, dokładne określenie kwestionowanego aktu normatywnego (jego przepisu lub przepisów), wyrażenie woli wyeliminowania tego aktu (przepisu lub przepisów) z porządku prawnego oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z przepisem (przepisami) aktu normatywnego o wyższej mocy prawnej (por. postanowienie TK z 5 września 2005 r., Tw 17/05, OTK ZU nr 5/B/2005, poz. 181). 2.2.

Rada Gminy Śniadowo podjęła 3 grudnia 2009 r. uchwałę nr XXXVI/176/09 „w sprawie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem (...)”. Zgodnie z treścią § 1 uchwały, występuje się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie zgodności z Konstytucją art. 27f ust. 2 i ust. 4, art. 98a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz art. 26 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.

U. Nr 113, poz. 984, ze zm.). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w uchwale tej nie skonkretyzowano wzorców kontroli, tzn. nie określono, z którym przepisem (przepisami) Konstytucji są niezgodne kwestionowane przepisy ustaw. Uchwały tej nie można zatem uznać za podstawę prawną wniosku złożonego do Trybunału Konstytucyjnego 9 grudnia 2009 r. 2.3. Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że skonkretyzowanie wzorców kontroli, tzn. powołanie: art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji w odniesieniu do zbadania zgodności art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy o bezpośrednim wyborze; art. 16 ust. 2 i art. 2 Konstytucji w odniesieniu do zbadania zgodności art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze; art. 16 ust. 2, art. 171 ust. 1 i art. 2 Konstytucji w odniesieniu do zbadania zgodności art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, nastąpiło dopiero w złożonym wniosku.

Co szczególnie istotne, rozpatrywany wniosek wyznacza również inny zakres zaskarżenia niż ten, który Rada Gminy Śniadowo określiła w uchwale podjętej 3 grudnia 2009 r. Treść wniosku świadczy bowiem jednoznacznie o rozszerzeniu zakresu zaskarżenia, który – obok zbadania zgodności 26 ust. 1 pkt 4 i art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze oraz art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym – obejmuje także kontrolę art. 26 ust. 5 ustawy o bezpośrednim wyborze z art. 16 ust. 2 i art. 2 Konstytucji, a nadto kontrolę art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. 2.4.

Trybunał Konstytucyjny przypomina, że podmiot upoważniony przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do sporządzenia, podpisania i złożenia wniosku, jest zobowiązany do działania w granicach i zakresie udzielonego umocowania. Nie posiada zatem kompetencji do samodzielnego kształtowania zarówno przedmiotu, jak i wzorców kontroli, gdyż wiąże go treść uchwały podmiotu legitymowanego do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego (art. 191 ust. 1 pkt 3 ustawy zasadniczej). 2.5. Skoro Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że uchwała Rady Gminy Śniadowo nie mogła stanowić skutecznej podstawy złożenia wniosku, to należało w konsekwencji uznać, że rozpatrywany wniosek, samoistnie określający wzorce kontroli art. 26 ust. 1 pkt 4 i art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze oraz art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, a także rozszerzający zakres zaskarżenia o kontrolę art. 26 ust. 5 ustawy o bezpośrednim wyborze z art. 16 ust. 2 i art. 2 Konstytucji oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji, pochodzi od podmiotu, który w rozumieniu art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji nie ma legitymacji do inicjowania postępowania w sprawie abstrakcyjnej zgodności norm.

3. Okoliczności powyższe uzasadniają niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK), a tym samym stanowią podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi Rady Gminy Śniadowo. Mając na względzie powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.