Legislator Case Law & Legislation
Ts 268/08 AI generated

Constitutional complaint dismissed for lack of finality regarding court costs in bankruptcy proceedings. The court ruled that bankruptcy dismissal does not end the dispute. The court held that bankruptcy dismissal does not constitute a final decision on costs. The court found the complaint lacked finality regarding costs. The court determined the ordinary legal path remains open. The court concluded the ordinary legal path remains open.

Case Number Ts 268/08
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court of Poland dismissed the constitutional complaint filed by a legal entity against provisions of the Civil Procedure Code and the Act on Court Costs in Civil Matters. The complainant argued that the automatic dismissal of bankruptcy proceedings violated their right to a court and the principle of legal certainty. The Court ruled that the dismissal order was not a final decision on the distribution of costs, as the underlying debt dispute remains unresolved and the ordinary legal remedy is still available. Consequently, the Court refused to examine the constitutionality of the challenged statutes.

Legislator headnote

AI generated

Art. 45 ust. 1 Konst.; Art. 77 ust. 2 Konst.; Art. 46 ust. 1 ustawy o TK; Art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK; Art. 36 ust. 3 ustawy o TK; Art. 49 ustawy o TK: A constitutional complaint is inadmissible if the challenged act is not a final decision resolving the substantive dispute, as the ordinary legal remedy remains available to the complainant.

Keywords

AI generated
constitutional complaint admissibility final decision requirement bankruptcy proceedings dismissal court costs allocation ordinary legal remedy principle of legal certainty civil procedure code

Cited Legislation

AI generated
Art. 45 ust. 1 Konst.
1398, ze zm.) z: art. 45 ust.
Art. 2 Konst.
Naruszenie wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady poprawnej legislacji skarżąca upatruje w niejasności określenia „zachowane zostają skutki, jakie ustawa wiąże z poprzednio wytoczonym powództwem”.
Art. 77 ust. 2 Konst.
Art. 46 ust. 1 ustawy o TK
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 46 ust.
Art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK
1 Konstytucji, art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK).
Art. 36 ust. 3 ustawy o TK
1 pkt 1 oraz art. 36 ust.
Art. 49 ustawy o TK
z art. 49 ustawy o TK, należało odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
art. 2 Konstytucji
z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
Skarżąca zarzuca, że zastosowanie w jej sprawie zaskarżonych przepisów naruszyło prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) w aspekcie prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, zasadę państwa prawnego (art.
art. 77 ust. 2 Konstytucji
2 Konstytucji), przejawiającą się w wymogu określoności przepisów prawa i zasadzie prawidłowej legislacji oraz prawo do sądu w zakresie zakazu wyłączania przez ustawę drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw i wolności (art. 77 ust. 2 Konstytucji).

Cited Case Law

AI generated
IX GC 175/07
akt IX GC 175/07) oddalił powództwo skarżącej.
I ACa 682/07
akt I ACa 682/07), w którym sąd ten uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu odwoławczym.
I ACz 466/08

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

181/3/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 26 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 268/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ewa Łętowska, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Anioła Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego o zbadanie zgodności:

1) art. 1821 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), 2) art. 79 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) z: art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 sierpnia 2008 r. skarżąca domaga się zbadania zgodności art. 1821 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) i art. 79 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.; dalej: u.k.s.c.) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji. Skarżąca zarzuca, że zastosowanie w jej sprawie zaskarżonych przepisów naruszyło prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) w aspekcie prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), przejawiającą się w wymogu określoności przepisów prawa i zasadzie prawidłowej legislacji oraz prawo do sądu w zakresie zakazu wyłączania przez ustawę drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw i wolności (art. 77 ust. 2 Konstytucji).

W myśl art. 1821 § 1 k.p.c., jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie dotyczy masy upadłości, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Postanowienie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Przepisu art. 108 § 1 k.p.c. – w myśl którego sąd rozstrzyga o kosztach postępowania w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w danej instancji – nie stosuje się. Zgodnie z art. 1821 § 2 k.p.c. w przypadku ponownego wytoczenia powództwa w terminie trzech miesięcy po prawomocnej odmowie uznania wierzytelności, uchyleniu, prawomocnym zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego, zachowane zostają skutki, jakie ustawa wiąże z uprzednio wytoczonym powództwem.

Postępowanie dowodowe nie wymaga powtórzenia. Paragraf 3 tego przepisu przewiduje natomiast, że przepis § 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku pozwanego na postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu. Zaskarżony art. 79 u.k.s.c. określa sytuacje, w których sąd z urzędu zwraca stronie całą opłatę lub jej część; nie należy do nich przypadek umorzenia postępowania na podstawie art. 1821 § 1 k.p.c. Uzasadniając naruszenie prawa do sądu w aspekcie prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej przez zastosowanie w jej sprawie art. 1821 k.p.c., skarżąca wskazuje, że umarzając postępowanie na tej podstawie, sąd nie rozstrzyga o kosztach postępowania – art. 108 § 1 k.p.c. nie stosuje się.

Przywołuje przy tym orzecznictwo Trybunału, w myśl którego regulacje dotyczące kosztów postępowania mieszczą się w treści prawa do sądu i mogą być oceniane pod względem zgodności z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ocenie skarżącej, mimo że Sąd Okręgowy w Poznaniu umarzając postępowanie nie wydał postanowienia w kwestii ewentualnego podziału kosztów sądowych między strony, to faktycznie takie rozstrzygnięcie podjął w tym sensie, że poniosła je skarżąca w całości. Brak orzeczenia o kosztach postępowania oznacza – w myśl argumentacji skarżącej – pozbawienie jej możliwości dochodzenia swoich praw w tym postępowaniu.

Skarżąca przyznaje, że może zgłosić swoją wierzytelność główną w postępowaniu upadłościowym pozwanej spółki, mimo to wyraża wątpliwość, czy może zgłosić również poniesione przez siebie koszty sądowe wynikłe z umorzonej sprawy jako wierzytelności uboczne. Podnosi, że skoro roszczenie z tytułu zwrotu kosztów postępowania powstaje z momentem wydania przez sąd rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, to brak rozstrzygnięcia wyklucza istnienie samego roszczenia. Zdaniem skarżącej, poniosła ona w konsekwencji koszty poważnego błędu sądu pierwszej instancji, stwierdzonego wyrokiem sądu apelacyjnego uwzględniającym apelację.

W konsekwencji skarżąca przedstawia stanowisko, w myśl którego koszty postępowania, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, powinny obciążać w takiej sytuacji co do zasady pozwanego, a w ostateczności zaś – Skarb Państwa. Tę ostatnią możliwość wyłącza jednak wadliwie – zdaniem skarżącej – sformułowany katalog sytuacji, określonych w zaskarżonym art. 79 u.k.s.c., nieobejmujący umorzenia postępowania z powodu upadłości pozwanego. Akceptując niedopuszczalność prowadzenia postępowania po ogłoszeniu upadłości pozwanego obejmującej likwidację jego majątku, skarżąca zarzuca jednak, że powód, który ponosi faktycznie koszty procesu, nie powinien w razie umorzenia postępowania zostać pozbawiony prawa do sądu, czyli prawa do rozstrzygnięcia w zakresie kosztów procesu.

Powyższa argumentacja przesądza – zgodnie z uzasadnieniem skargi konstytucyjnej – również o naruszeniu zakazu wyłączania przez ustawę drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw. Naruszenie wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady poprawnej legislacji skarżąca upatruje w niejasności określenia „zachowane zostają skutki, jakie ustawa wiąże z poprzednio wytoczonym powództwem”. Podnosi, że ustawodawca nie wyjaśnił, o jakich skutkach mowa w cytowanym przepisie, natomiast w przepisach innych ustaw na próżno szukać pełnego wyliczenia skutków, jakie niesie ze sobą wytoczenie powództwa.

Powyższe zarzuty skarżąca sformułowała w związku z następującym stanem faktycznym. Nakazem z 21 lutego 2007 r. (sygn. akt IX GNc 88/07) Sąd Okręgowy w Poznaniu nakazał pozwanej spółce zapłatę określonej kwoty na rzecz skarżącej. Po wniesieniu przez pozwaną sprzeciwu od nakazu zapłaty, Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 31 maja 2007 r. (sygn. akt IX GC 175/07) oddalił powództwo skarżącej. Od tego wyroku skarżąca wniosła apelację, uwzględnioną wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 13 września 2007 r. (sygn. akt I ACa 682/07), w którym sąd ten uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu odwoławczym.

W związku z ogłoszeniem upadłości pozwanej spółki Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z 28 lutego 2008 r. (sygn. akt IX Gc 526/07) umorzył postępowanie oraz nie orzekł o kosztach postępowania. Postanowieniem z 2 kwietnia 2008 r. (sygn. akt IX Gc 526/07) Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił wniosek skarżącej o zwrot ¾ opłaty od pozwu oraz opłaty od apelacji. Zażalenie na to postanowienie oddalił Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z 20 maja 2008 r. (sygn. akt I ACz 466/08). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), skarga konstytucyjna może zostać wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Przekroczenie tego terminu lub brak wykorzystania przez skarżącego środków prawnych przysługujących mu w ramach drogi prawnej stoi na przeszkodzie merytorycznemu rozstrzygnięciu zarzutów zawartych w skardze konstytucyjnej i prowadzi do wydania postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Obowiązek dochowania terminu ma rozstrzygające znaczenie dla stwierdzenia niedopuszczalności nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w odniesieniu do art. 1821 k.p.c. Trybunał zauważa w tym miejscu, że w sprawie, w związku z którą skarżąca wniosła skargę konstytucyjną, sąd – umarzając postępowanie z powodu upadłości pozwanej oraz odstępując od orzeczenia o kosztach postępowania – oparł swoje rozstrzygnięcie tylko na art. 1821 § 1 k.p.c. Pozostałe paragrafy tego artykułu dotyczą bowiem kwestii ponownego wytoczenia powództwa oraz zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku.

Uzasadnienie skargi konstytucyjnej koncentruje się przy tym wyłącznie na zarzutach związanych z brakiem rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w postanowieniu o umorzeniu postępowania z powodu upadłości pozwanego; skarżąca zgadza się natomiast, że w razie ogłoszenia upadłości likwidacyjnej pozwanego, dalsze prowadzenie procesu jest zasadniczo niedopuszczalne. Skoro przedmiotem skargi konstytucyjnej może być wyłącznie ta norma, która stanowiła zarówno podstawę orzeczenia w sprawie skarżącego, jak i źródło wskazanego przez niego naruszenia praw podmiotowych (art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK), to nie ulega wątpliwości, że kryterium to spełnia w niniejszej sprawie tylko art. 1821 § 1 zdanie trzecie k.p.c. Na tej podstawie zostało wydane postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z 28 lutego 2008 r. (sygn. akt IX Gc 526/07).

Skargę konstytucyjną skarżąca wniosła natomiast do Trybunału dopiero 27 sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżąca oświadczyła, że wniosek o zwrot opłat sądowych wniosła 13 marca 2008 r.; postanowienie z 28 lutego 2007 r. o umorzeniu postępowania musiało zatem zostać jej doręczone przed tą datą. W tym świetle nie może budzić wątpliwości, że termin do wniesienia skargi konstytucyjnej w przedmiocie zgodności z Konstytucją art. 1821 § 1 zdanie trzecie k.p.c., liczony od dnia doręczenia skarżącej postanowienia z 28 lutego 2008 r., został przekroczony.

Dołączone do skargi konstytucyjnej późniejsze orzeczenia: postanowienie o oddaleniu wniosku o zwrot opłat sądowych z 2 kwietnia 2008 r. oraz postanowienie o oddaleniu zażalenia na to postanowienie z 20 maja 2008 r. zapadły już na podstawie przepisów u.k.s.c., nie zaś zaskarżonego art. 1821 § 1 zdanie drugie k.p.c. Trybunał zwraca także uwagę, że w trybie skargi konstytucyjnej dopuszczalne jest badanie zgodności aktów normatywnych tylko z tymi przepisami Konstytucji, które zawierają określenie praw podmiotowych lub wolności.

Takiego charakteru nie ma co do zasady art. 2 Konstytucji. Trybunał wielokrotnie podkreślał, że zawarte w nim zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej mogą wprawdzie stanowić źródło praw podmiotowych, jeżeli nie zostały one wprost wyrażone w innych przepisach Konstytucji, ale to skarżący – domagający się zbadania zgodności zaskarżonej normy z tym wzorcem w trybie skargi konstytucyjnej – powinien określić treść tego „nowego” prawa i wskazać jego beneficjenta (por. postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60; wydane w pełnym składzie).

Tej przesłanki niniejsza skarga konstytucyjna – odwołująca się w zakresie art. 2 Konstytucji jedynie do zasady określoności prawa i zasady prawidłowej legislacji – nie spełnia. Zarzut niezgodności z tym przepisem skarżąca podnosi przy tym w stosunku do art. 1821 § 2 k.p.c., który nie stanowił podstawy orzeczenia w jej sprawie; odnosi się on bowiem dopiero do skutków ponownego wniesienia powództwa, podczas gdy skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z postanowieniem o umorzeniu postępowania. Skarga konstytucyjna – w ocenie Trybunału – jest wadliwa także w zakresie zarzutu niezgodności z Konstytucją art. 79 u.k.s.c.

Środek ten przysługuje bowiem dopiero wówczas, gdy sąd lub organ administracji orzeknie ostatecznie o wskazanych przez skarżącego wolnościach lub prawach podmiotowych (art. 79 ust. 1 Konstytucji, art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). W sytuacji przedstawionej przez skarżącą nie można przyjąć, że postanowienie nierozstrzygające o kosztach postępowania umorzonego z powodu upadłości pozwanego połączone z odmową zwrotu przez sąd wpłaconych opłat sądowych ostateczne rozstrzyga zagadnienie rozkładu kosztów postępowania. Wszczęcie postępowania upadłościowego powoduje wprawdzie czasową niedopuszczalność rozstrzygania w zwykłym trybie procesowym sporu odnoszącego się do wierzytelności podlegającej zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym (por. art. 263 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r.

– Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361; dalej: p.u.n.), skutkujące koniecznością umorzenia ewentualnego postępowania toczącego się w chwili wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Nie oznacza to jednak rozstrzygnięcia samego sporu. Przede wszystkim na etapie umorzenia postępowania nie dochodzi do stwierdzenia, czy powodowi dana wierzytelność rzeczywiście przysługuje; zasada odpowiedzialności za wynik procesu, w myśl której koszty postępowania ponosi strona przegrywająca (na którą powołuje się sama skarżąca w skardze konstytucyjnej), nie może zatem jeszcze znaleźć zastosowania.

Zagadnienie to może być rozstrzygnięte w postępowaniu w przedmiocie zgłoszenia wierzytelności i ustalenia listy wierzytelności (art. 236 oraz art. 255 i nast. p.u.n.). Nie ulega wątpliwości, że syndyk przy ustalaniu listy wierzytelności oraz sędzia – komisarz i sąd rozpoznający sprzeciw muszą brać pod uwagę okoliczności ustalone w umorzonym postępowaniu. W sytuacji omowy uznania zgłoszonej wierzytelności (dochodzonej uprzednio w umorzonym postępowaniu), po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego dopuszczalne jest ponowne wniesienie powództwa z zachowaniem skutków pierwotnego pozwu.

W tych okolicznościach nie można przyjąć, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania polegające na odmowie zwrotu wniesionych opłat sądowych ma charakter ostateczny. Skarżącej przysługuje bowiem jeszcze zwykła droga sądowa, w której może być zbadana zasadność dochodzonego przez nią roszczenia oraz – dopiero w konsekwencji prawomocnego rozstrzygnięcia tej okoliczności – zasadność poniesienia przez nią kosztów umorzonego postępowania. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy o TK, należało odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.