Legislator Case Law & Legislation
Ts 88/10 AI generated

Constitutional Court dismisses complaint on procedural grounds regarding property rights and administrative fines.

Case Number Ts 88/10
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court of Poland refused to proceed with Maria K.'s constitutional complaint against the Nature Protection Act. The applicant argued that specific articles violated her property rights and the principle of proportionality due to fixed administrative fines. The court dismissed the case because the cited constitutional articles do not serve as adequate standards for constitutional review in this context.

Legislator headnote

AI generated

Art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji; Art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji; The Constitutional Court lacks competence to review the constitutionality of laws based on these provisions when the complaints concern the proportionality of administrative sanctions rather than the essence of property rights.

Keywords

AI generated
constitutional complaint property rights administrative fines proportionality principle adequate standard of review Nature Protection Act procedural inadmissibility

Cited Legislation

AI generated
Art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji
Niezależnie od powyższego, niedopuszczalność nadania biegu skardze konstytucyjnej wynika z faktu, że art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji nie może być uznany w niniejszej sprawie za adekwatny wzorzec kontroli.
Art. 2 Konstytucji
Wskazane przez skarżącą art. 2 i art.
Art. 31 ust. 3 Konstytucji
2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody
wniesiono o stwierdzenie niezgodności: art. 88 ust.
art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 89 ust.
art. 32 ust. 1 Konstytucji
z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art.
art. 31 ust. 3 Konstytucji
2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
art. 79 ust. 1 Konstytucji
W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego.
art. 64 ust. 1 Konstytucji
Przepis art. 64 ust. 1 Konstytucji przyznaje każdemu „prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia”.
art. 64 ust. 2 Konstytucji
Objęcie wszystkich tych praw ochroną konstytucyjną wynika z treści art. 64 ust. 2 Konstytucji, kładącego nacisk na równość tej ochrony.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

POSTANOWIENIE z dnia 2 grudnia 2010 r. Sygn. akt Ts 88/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Marii K. w sprawie zgodności:

1) art. 88 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 8 kwietnia 2010 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności: art. 88 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.; dalej: u.o.p.) z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji; art. 89 ust. 1 u.o.p. z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji j. Skarga konstytucyjna została oparta na następującym stanie faktycznym. Decyzją z 18 kwietnia 2005 r. (nr 32/2005) Wójt Gminy Nieporęt wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia drzewa.

Decyzją z 5 kwietnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało decyzję Wójta Gminy Nieporęt w mocy. Wyrokiem z 5 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1071/07) uchylił zaskarżoną decyzję z powodu powołania jako podstawy prawnej błędnego przepisu ustawy. Decyzją z 28 grudnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Wyrokiem z 17 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 347/08) oddalił skargę skarżącej.

Wyrokiem z 27 października 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 1699/08) oddalił skargę kasacyjną w zakresie wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej. Skarżąca zarzuciła w skardze konstytucyjnej, że art. 88 ust. 6 u.o.p. narusza konstytucyjne prawo własności i zasadę równości, w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości umorzenia kary za usuniecie drzewa albo krzewów bez wymaganego zezwolenia, jeśli posiadacz nieruchomości zastąpił usunięte drzewo innymi drzewami lub krzewami, wprowadza zaś taką możliwość w przypadku zniszczenia terenu zieleni.

Zdaniem skarżącej, art. 89 ust. 1 u.o.p. narusza konstytucyjne prawo własności, zasadę demokratycznego państwa prawnego i zasadę równości przez to, że ustala wysokość administracyjnej kary pieniężnej na trzykrotność opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, o której mowa w tym przepisie. Skarżąca wskazuje, że przepis ten, wprowadzając nadmierną represyjność, narusza zasadę proporcjonalności. Ponadto, wskazana sankcja ma charakter sankcji bezwzględnie oznaczonej, co uniemożliwia dostosowanie jej do wagi i okoliczności konkretnego czynu.

W konsekwencji posiadacze nieruchomości mogą być narażeni na dolegliwości niewspółmierne do szkody, którą wyrządzili oraz ich sytuacji majątkowej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego.

Wskazany przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne dla stwierdzenia dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) wynika, że na skarżącej ciąży obowiązek wskazania naruszonych wolności lub praw oraz sposobu ich naruszenia. Z kolei z art. 32 ust. 1 pkt 3 i 4 tejże ustawy wynika obowiązek uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Zasadniczym powodem odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej w zakresie art. 88 ust. 6 u.o.p. jest stwierdzenie, że zaskarżony przepis nie był podstawą wydania ostatecznego orzeczenia o prawach i wolnościach skarżącej.

Zgodnie z tym przepisem, „Karę nałożoną za zniszczenie terenów zieleni umarza się w całości, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni”. Tymczasem, jak wynika jednoznacznie z treści decyzji i orzeczeń zapadłych w sprawie skarżącej, podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej było stwierdzenie usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia (art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p.). To zachowanie stanowi inne wykroczenie przeciwko przepisom ustawy o ochronie przyrody niż określone odrębnie, w przepisie art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., niszczenie terenów zieleni.

Oba przepisy dotyczą oceny odmiennych stanów faktycznych. Zatem podstawą orzeczenia o prawach i wolnościach skarżącej, wynikającego z popełnienia czynu polegającego na wycięciu drzewa bez wymaganego zezwolenia, nie mogły być przepisy określające sytuację powstałą w wyniku zniszczenia terenu zieleni. Wskazał na to także Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lipca 2008 r. (por. karta 4 uzasadnienia). Co więcej, ustalenia te potwierdza sama skarżąca, wskazując, że przepis art. 88 ust. 6 u.o.p. „nie znajduje zastosowania do stanu faktycznego w sprawie”.

Okoliczność ta, ze względu na charakter skargi konstytucyjnej jako środka kontroli konkretnej, a nie abstrakcyjnej, wyłącza dopuszczalność nadania biegu skardze konstytucyjnej w tym zakresie. Podnoszone przez skarżącą zarzuty, sprowadzające się do stwierdzenia, że istniejący stan prawny, w którym „dobrodziejstwa wynikające z przepisu art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody” nie mogą być stosowane wobec sprawcy wycięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia, wykraczają poza zakres kontroli w trybie skargi konstytucyjnej. Jak wielokrotnie podkreślał to Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie, „Trybunał Konstytucyjny jako tzw. ustawodawca negatywny jest powołany do orzekania o konstytucyjności bądź niekonstytucyjności obowiązujących aktów normatywnych, nie może natomiast, w ramach przyznanych mu kompetencji, dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów normatywnych” (por. wyrok TK z 22 marca 2005 r., K 22/04, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 27).

Trybunał pełni rolę ustawodawcy negatywnego, natomiast nie należy do jego uprawnień nowelizacja przepisów prawnych, nie ma on kompetencji prawotwórczych (por. postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z: 27 stycznia 1998 r., Ts 1/98, OTK ZU nr 2/1998, poz. 22; 30 czerwca 1998 r., Ts 83/98, OTK ZU nr 5/1998, poz. 85). Niezależnie od powyższego, niedopuszczalność nadania biegu skardze konstytucyjnej wynika z faktu, że art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji nie może być uznany w niniejszej sprawie za adekwatny wzorzec kontroli. Przepis art. 64 ust. 1 Konstytucji przyznaje każdemu „prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia”.

Objęcie wszystkich tych praw ochroną konstytucyjną wynika z treści art. 64 ust. 2 Konstytucji, kładącego nacisk na równość tej ochrony. Z kolei ust. 3 tego artykułu, dopuszcza możliwość ustawowego ograniczenia własności, nienaruszającego wszakże istoty tego prawa. Wskazany przepis art. 64 ust. 1 Konstytucji wyraża w sposób jednoznaczny konstytucyjną podstawę dla wprowadzania ograniczeń prawa własności, a zawarte w nim przesłanki dopuszczalności ograniczenia własności stanowią formalne, jak i materialne kryterium kontroli dokonanych przez prawodawcę ograniczeń.

Ochrona zapewniana majątkowym prawom podmiotowym musi być ponadto realna. Punktem odniesienia (kryterium weryfikacji tej cechy) musi być skuteczność realizacji określonego prawa podmiotowego w konkretnym otoczeniu systemowym, w którym ono funkcjonuje (zob. m.in. wyroki TK z: 13 kwietnia 1999 r., K 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40; 25 lutego 1999 r., K 23/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 25, 12 stycznia 2000 r., P 11/98, OTK ZU nr 1/2000, poz. 3; 19 grudnia 2002 r., K 33/02, OTK ZU nr 7/A/2002, poz. 97 oraz 20 stycznia 2004 r., SK 26/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 3).

Nie budzi wątpliwości, że tak rozumiane prawo własności nie stanowi adekwatnego wzorca kontroli w zakresie zarzutów określonych w art. 89 ust. 1 u.o.p., wskazujących na represyjność i nadmierną surowość zaskarżonych przepisów naruszające zasadę proporcjonalności. Zarzuty skarżącej związane są w istocie z zarzucanym przez nią brakiem możliwości miarkowania nałożonej kary administracyjnej, określonym charakterem sankcji, mającej - zdaniem skarżącej - cechy odpowiedzialności karnej. Nie mieszczą się one zatem w sposób oczywisty w zakresie gwarancji wynikających z ochrony prawa własności, lecz odnoszą się do zasad i granic odpowiedzialności związanej w wymierzaniem kary za naruszenie przepisów o ochronie przyrody.

Podkreśla to także w uzasadnieniu sama skarżąca, wskazując, że naruszeniem zasady proporcjonalności nakładania kary, prowadzącym do naruszenia prawa własności, jest oznaczenie kary administracyjnej w postaci sankcji bezwzględnie oznaczonej, bez możliwości dostosowania kary do wagi i okoliczności konkretnego czynu oraz sytuacji majątkowej sprawcy. Powyższe przesądza samodzielnie o niedopuszczalności nadania biegu skardze konstytucyjnej. Wskazane przez skarżącą art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji nie mogą bowiem, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, stanowić samodzielnych wzorców kontroli w trybie skargi konstytucyjnej (por. wyroki TK z: 10 lipca 2007 r., SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75; 22 listopada 2004 r., SK 64/03, OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 107).

W tym stanie rzeczy, należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.