Constitutional Court dismisses complaint against Civil Procedure Code provision requiring probability of damage instead of proof.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court refused to examine the constitutionality of Article 4245 § 1(4) of the Civil Procedure Code, which requires a plaintiff to prove the probability of damage. The petitioner argued this vague standard violated the right to a fair trial and allowed arbitrary judicial discretion. The Court held that the provision is consistent with the Constitution and that the Constitutional Court lacks jurisdiction to review the substantive application of lower court decisions.
Legislator headnote
AI generatedArt. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 2, Art. 45 ust. 1, Art. 77 Constitution; The requirement to establish the probability of damage does not violate the right to a fair trial, and the Constitutional Court cannot review the substantive application of law by lower courts.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
84/2/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 9 lutego 2010 r. Sygn. akt Ts 77/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Piotra K. o zbadanie zgodności: art. 4245 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
UZASADNIENIE
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2008 r. skarżący zarzucił niezgodność art. 4245 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji. W myśl zaskarżonego przepisu skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. W ocenie skarżącego zawarta w nim przesłanka uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, której niespełnienie prowadzi do odrzucenia skargi, jest ogólna i niedookreślona oraz pozostawia Sądowi Najwyższemu zbyt szerokie pole interpretacji.
Stanowi to – zdaniem skarżącego – naruszenie prawa do rzetelnego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez sąd. Tak ogólnie sformułowany przepis – jak podnosi skarżący – nie spełnia wymogów określonych w art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, pozwala bowiem w sposób dowolny ocenić, czy w konkretnej sprawie uprawdopodobnienie wystąpienia szkody będzie podlegać merytorycznemu badaniu pod kątem możliwości jej potencjalnego wystąpienia, czy też uprawdopodobnienie traktowane będzie jako wymóg formalny, którego spełnienie – bez głębszej analizy sądu – powinno skutkować merytorycznym rozpoznaniem skargi.
Argumentacja ta przesądza, jak podnosi skarżący, o naruszeniu również zakazu zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw lub wolności oraz prawa domagania się odszkodowania za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Skarżący wskazuje, że – jego zdaniem – odrzucenie przez Sąd Najwyższy jego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia miało na celu jedynie uchylenie się od je merytorycznego rozpoznania; skarga spełniała wszystkie przewidziane w k.p.c. przesłanki, a Sąd Najwyższy zanalizował ją pod kątem udowodnienia szkody, a nie jej uprawdopodobnienia.
W tym świetle skarżący upatruje naruszenie swoich praw podmiotowych w braku precyzyjnego wskazania, czy wymóg uprawdopodobnienia szkody jest jedynie wymogiem formalnym, czy stanowi przedmiot analizy dowodowej w sprawie. Powyższe zarzuty skarżący sformułował w związku z następującym stanem faktycznym. Postanowieniem z dnia 14 marca 2007 r. (sygn. akt II Cz 146/07) Sąd Okręgowy w Świdnicy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 21 grudnia 2006 r. (sygn. akt I Co 2024/05) w ten sposób, że uchylił czynność egzekucyjną w postaci przysądzenia na rzecz skarżącego, będącego jednocześnie wierzycielem, własności nieruchomości, z której była prowadzona egzekucja.
Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia Sąd Najwyższy odrzucił postanowieniem z dnia 8 listopada 2008 r. (sygn. akt V CNP 138/07), wskazując, że w okolicznościach sprawy nie ma mowy o definitywnym pozbawieniu skarżącego jako wierzyciela możliwości dochodzenia wierzytelności stwierdzonej w sposób zgodny z prawem, a w konsekwencji skarżący nie uprawdopodobnił wstąpienia szkody wynikającej z wydania kwestionowanego orzeczenia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna stanowi szczególny środek ochrony praw i wolności określonych w Konstytucji, które zostały naruszone przez wydanie prawomocnego orzeczenia sądu lub organu administracji na podstawie przepisu, w stosunku do którego skarżący domaga się zbadania zgodności z Konstytucją.
Skarżący wnoszący skargę konstytucyjną, w myśl art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), jest zobowiązany wskazać, jakie przysługujące mu konstytucyjne prawa lub wolności zostały w jego sprawie naruszone oraz określić sposób tego naruszenia. Zarzuty zawarte w niniejszej skardze konstytucyjnej opierają się na założeniu, że pojęcie uprawdopodobnienia szkody jest ogólne i niedookreślone, a niezgodność zaskarżonego art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. z Konstytucją polega na braku określenia, czy przesłanka ta ma charakter formalny, czy też powinna stanowić przedmiot postępowania dowodowego.
Zagadnienie to reguluje jednak w sposób jednoznaczny art. 243 k.p.c., w myśl którego zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu. W świetle tej normy nie jest dopuszczalne – zarzucane w skardze konstytucyjnej – utożsamienie przesłanki uprawdopodobnienia (tu: szkody) z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego. W orzecznictwie oraz literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dla uprawdopodobnienia określonej okoliczności nie jest wystarczające samo oświadczenie o jej nastąpieniu, lecz strona może i powinna powoływać i przedstawiać zarówno dowody, w tym tzw. dowody niedające pewności, jak i inne środki, nieuznawane przez kodeks za dowody, np. pisemne oświadczenia, surogaty dokumentów itp. (por.
T. Ereciński, [w:] M. Jędrzejewska, K. Weitz, T. Tadeusz, J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2009, komentarz do art. 243; orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1951 r., sygn. akt C 398/51, OSN z 1951 r., nr 3, poz. 89 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 31 stycznia 2006 r., sygn. akt IV CNP 38/05, OSNC z 2006 r., nr 7-8, poz. 141; 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt I BP 2/06, OSNP z 2007 r., nr 15-16, poz. 225 i 23 marca 2006 r., sygn. akt IV CNP 23/06, Biul.
SN z 2006 r., nr 6, s. 8). Wątpliwości podnoszone przez skarżącego w odniesieniu do treści zaskarżonej normy nie znajdują zatem potwierdzenia w obowiązującym stanie prawnym, a tym samym nie można mówić o naruszeniu praw podmiotowych skarżącego przez orzeczenie wydane na podstawie art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Trybunał nie ma kompetencji do oceny podniesionego przez skarżącego zarzutu, że jego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia spełniała wszystkie wymogi określone w k.p.c., a Sąd Najwyższy ocenił ją przez pryzmat udowodnienia, a nie tylko uprawdopodobnienia szkody.
Odnosi się on bowiem do ewentualnej wadliwej praktyki stosowania prawa, nie ma natomiast – jak Trybunał wskazał powyżej – oparcia w treści zaskarżonej normy, odczytywanej w systemowym związku z pozostałymi przepisami k.p.c. Trybunał – w trybie skargi konstytucyjnej – może jedynie oceniać normy z punktu widzenia ich zgodności z Konstytucją, nie jest natomiast powołany do kontroli aktów stosowania prawa. Odnosząc się do zawartych w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej zarzutów zmierzających do wykazania niezgodności zaskarżonego art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. /Dz.
U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm./), Trybunał przypomina, że w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej wzorcem kontroli mogą być wyłącznie normy zawarte w Konstytucji; środek ten nie służy natomiast ochronie praw lub wolności określonych w innych aktach normatywnych, w tym – aktach prawa międzynarodowego (por. wyroki TK z dnia 10 lipca 2000 r., SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144 i 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2). Z powyższych względów, działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 oraz art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy o TK, należało odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.