Constitutional complaint dismissed as unnecessary due to prior ruling on same civil procedure article.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court dismissed the constitutional complaint without a merits ruling because the challenged civil procedure article had already been examined and found constitutional in a previous decision. The applicant argued that the article discriminated against self-represented litigants compared to those with professional counsel regarding court access and appeal rights. The Court determined that since the provision was already validated under the right to court and right of appeal, re-evaluating the equality clause was legally unnecessary.
Legislator headnote
AI generatedArt. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; Art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym: The Constitutional Court may terminate proceedings if the subject matter has already been adjudicated by a prior ruling, rendering further examination of the same legal provision unnecessary.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
30/1/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 17 kwietnia 2009 r. Sygn. akt Ts 242/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Mirosława G. w sprawie zgodności: art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 oraz art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
UZASADNIENIE
W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 2 sierpnia 2008 r. zarzucono, że art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 oraz art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji w zakresie, w jakim wprowadza rażące zróżnicowanie pomiędzy sytuacją procesową i dostępem do sądu obywatela, który jest w stanie samodzielnie, bez pomocy pełnomocnika bronić swych praw na drodze sądowej, a obywatelem, który potrzebuje w tym zakresie fachowego wsparcia.
Zdaniem skarżącego doprowadza to do sytuacji, w której inna – niż wynika to z literalnego brzmienia ustawy – interpretacja przepisów przez sąd, daje prawo pozbawienia jednostki obrony swych praw na drodze sądowej oraz rozpatrzenia jej sprawy przez sąd odwoławczy. W przekonaniu wnoszącego niniejszą skargę konstytucyjną, zaskarżony przepis pozbawia jednostkę prawa do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd odwoławczy, a tym samym zamyka dostęp do drogi sądowej przez nałożenie ograniczeń w celach niewspółmiernych z „wagą ograniczonego prawa”.
Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Sąd Rejonowy w Warszawie postanowieniem z 26 lipca 2007 r. (sygn. akt IV RC 576/06) – po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku alimentacyjnego – odrzucił apelację skarżącego od wyroku tego sądu. Jako podstawę prawną odrzucenia apelacji, sąd wskazał art. 1302 § 3 k.p.c. stwierdzając, że skarżący zobowiązany był do uiszczenia kwoty wpisu od apelacji w wysokości 1500 zł (obliczonej jako opłata stosunkowa – 5% od wartości przedmiotu zaskarżenia).
Wnoszący skargę dokonał wpłaty w wysokości 30 zł – określonej jako opłata podstawowa. W związku z tym sąd odrzucił wniesioną przez profesjonalnego pełnomocnika apelację, bez wezwania do uzupełnienia braków. Postanowienie o odrzuceniu środka odwoławczego skarżący zaskarżył zażaleniem, które zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z 7 maja 2008 r. (sygn. akt VI Cz 116/08). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Odnosząc się do niniejszej skargi, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że nie może być nadany jej dalszy bieg, albowiem merytoryczne rozpatrzenie sformułowanych zarzutów jest zbędne.
Wyrokiem z 17 listopada 2008 r. Trybunał orzekł, że „art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje, że sąd odrzuca nieopłaconą apelację wniesioną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, bez uprzedniego wezwania do uiszczenia należnej opłaty, jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”(SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154). We wskazanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny podniósł, że rygoryzm przewidziany przez ustawodawcę w powyższym przepisie jest niedopuszczalny, gdy strona działa sama bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Nie można natomiast mówić o nadmiernym rygoryzmie, jeżeli strona postępowania zastąpiona jest przed sądem powszechnym przez adwokata, radcę prawnego czy rzecznika patentowego. Dopuszczalność stosowania surowego rygoru w odniesieniu do pism procesowych obarczonych brakami formalnymi, wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników procesowych, została uznana za uzasadnioną. Artykuł 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK stanowi, że Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym postępowanie, jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne lub niedopuszczalne.
Taki stan rzeczy ma niewątpliwie miejsce, gdy zaskarżony przepis był już przedmiotem kontroli zgodności z Konstytucją w innej sprawie rozpoznawanej przez Trybunał (zob. postanowienia z: 3 października 2001 r., SK 3/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 218; 25 listopada 2002 r., SK 30/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 88 oraz 26 marca 2002 r., P 3/02, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 22). Trybunał Konstytucyjny stoi przy tym na stanowisku, że konieczność uwzględnienia określonej w ustawie o TK przesłanki zbędności wydania orzeczenia uwidacznia się na każdym etapie postępowania inicjowanego skargą (por. postanowienie TK z 3 września 2007 r., Ts 94/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 75).
Jednocześnie należy podkreślić, że brak rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności zaskarżonego przepisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji z dwóch względów nie stoi na przeszkodzie odmowie nadania skardze dalszego biegu. Po pierwsze, skarżący uzasadniając zarzut naruszenia zasady równości w kontekście prawa do sądu uznał, że przepis dyskryminuje podmioty korzystające z pomocy profesjonalnych pełnomocników w porównaniu z osobami występującymi przed sądami samodzielnie. Trybunał Konstytucyjny stwierdza jednak, że niewłaściwe jest porównywanie obu kręgów adresatów, bo ich sytuacja prawna i procesowa jest odmienna.
Po drugie, zasada równości wobec prawa ma charakter niesamoistny, co oznacza, że każdorazowy zarzut jej naruszenia musi zostać powiązany z konstytucyjnym prawem podmiotowym jednostki. W skardze zarzut dyskryminacji odnosi się do prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz prawa do zaskarżania orzeczeń pierwszoinstancyjnych (art. 78 Konstytucji). Skoro jednak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 listopada 2008 r. orzekł, że art. 1302 § 3 k.p.c. jest zgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji, to ocena ta przesądza także o zbędności orzekania w przedmiocie naruszenia zasady równości odnoszonej do praw wypowiedzianych z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji.
Tym samym, biorąc pod uwagę unormowanie art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.), słusznie należało odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.