Legislator Case Law & Legislation
U 7/07 AI generated

Constitutional Court dismisses group of 51 MPs' challenge due to loss of mandate before term end.

Case Number U 7/07
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court dismissed the group of 51 MPs' request to review the compatibility of a Ministry regulation with the Constitution and freedom of conscience laws. The plaintiffs argued the regulation violated neutrality by using religious grades in overall student assessments, but the Court found the procedural standing had expired. Since the Sejm's term ended on November 4, 2007, the MPs lost their mandates and the legal right to initiate constitutional review, necessitating the dismissal of the proceedings.

Legislator headnote

AI generated

Art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji; Art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym: The expiration of the parliamentary mandate of the requesting group of deputies before the conclusion of the proceedings results in the loss of standing, requiring the dismissal of the case without a merits review.

Keywords

AI generated
Constitutional Court standing Parliamentary mandate expiration Constitutional review dismissal Freedom of conscience law Religious education assessment

Cited Legislation

AI generated
Art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji
II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, z wnioskiem o stwierdzenie zgodności ustawy z Konstytucją może wystąpić między innymi grupa 50 posłów.
Art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
1965), p o s t a n a w i a: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.
Art. 25 ust. 2 Konstytucji
Art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji
Art. 53 w związku z art. 48 ust. 1 Konstytucji
1 i 2 oraz z art. 53 w związku z art. 48 ust. 1 Konstytucji, a także z art.
Art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
1 Konstytucji, a także z art. 6 ust.
Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
Zaskarżony akt prawny narusza także wyrażoną w art. 10 ust.
Art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
1, art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.
art. 48 ust. 1 Konstytucji
53 w związku z art. 48 ust. 1 Konstytucji, a także z art.
art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji
II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, z wnioskiem o stwierdzenie zgodności ustawy z Konstytucją może wystąpić między innymi grupa 50 posłów.

Cited Case Law

AI generated
orzeczenie z 25 lutego 1992 r., sygn. K. 3/91
orzeczenie z 25 lutego 1992 r., sygn. K. 3/91, OTK w 1992 r., cz.
postanowienie z 17 sierpnia 1993 r., sygn. K. 2/93
postanowienie z 23 czerwca 1993 r., sygn. K. 3/93
postanowienie z 4 października 1997 r., sygn. K. 19/97
postanowienie z 12 listopada 1997 r., sygn. K. 21/97
postanowienie z 14 listopada 2001 r., sygn. K 10/01

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

147/10/A/2007 POSTANOWIENIE z dnia 21 listopada 2007 r. Sygn. akt U 7/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień – przewodniczący Jerzy Ciemniewski Zbigniew Cieślak Maria Gintowt-Jankowicz Mirosław Granat Marian Grzybowski Wojciech Hermeliński Adam Jamróz – sprawozdawca Marek Kotlinowski Teresa Liszcz Ewa Łętowska Marek Mazurkiewicz Janusz Niemcewicz Mirosław Wyrzykowski Bohdan Zdziennicki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2007 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 lipca 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.

U. Nr 130, poz. 906) z art. 25 ust. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz z art. 53 w związku z art. 48 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 6 ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965), p o s t a n a w i a: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność orzekania.

Uzasadnienie I Wnioskiem z 23 sierpnia 2007 r. grupa 51 posłów na Sejm wniosła o stwierdzenie niezgodności rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 lipca 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 130, poz. 906) z art. 25 ust. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz z art. 53 w związku z art. 48 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 6 ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.

U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965). Zaskarżone rozporządzenie stanowi, że – począwszy od IV klasy szkoły podstawowej – do średniej ocen z obowiązkowych zajęć lekcyjnych, uzyskanych w wyniku klasyfikacji rocznej, wlicza się także oceny klasyfikacyjne uzyskane z religii albo z etyki, na którą uczeń uczęszczał w danym roku szkolnym. Ponadto uczniowi kończącemu szkołę podstawową, w zakresie klasyfikacji końcowej wlicza się roczne oceny klasyfikacyjne z religii albo etyki, jeżeli uczeń uczęszczał na te zajęcia w czasie nauki w danej szkole.

Wnioskodawca podniósł, że zaskarżone rozporządzenie jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, gdyż celem, który przyświecał jego wydaniu oraz główną konsekwencją zastosowania jest wspieranie religii. Bezstronność oznacza, że władze publiczne nie powinny w żaden sposób, a zwłaszcza w drodze działalności legislacyjnej, czy za pomocą systemu szkolnego promować jakiejkolwiek religii. Szerzenie zasad doktrynalnych i moralnych danej religii powinno być w myśl omawianej zasady wynikiem działalności danego kościoła czy związku wyznaniowego a nie władz publicznych.

Tymczasem wśród celów wydawanego rozporządzenia, określonych w jego uzasadnieniu wprost wymienia się motywowanie ucznia do dodatkowego wysiłku oraz docenianie pracy wynikającej z uczestnictwa w zajęciach m.in. z religii albo etyki. Tym samym wybór dokonany przez uczniów lub ich opiekunów prawnych dokonywany będzie pod presją ekspektatywy dobrej oceny z religii lub etyki. W szkołach publicznych może być nauczana jedynie religia reprezentowana przez związek wyznaniowy o uregulowanej sytuacji prawnej. Zdaniem wnioskodawcy zaskarżone rozporządzenie jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.

Wprowadzony akt prawny różnicuje sposoby obliczania średniej ocen dla uczniów uczęszczających na etykę lub religię oraz dla uczniów niebiorących udziału w tych zajęciach. Odmienne są także kryteria oceny – w wypadku uczniów uczęszczających na religię, przedmiotem oceny będzie stopień internalizacji określonego światopoglądu oraz zaangażowanie w praktyki religijne. W wypadku uczniów nieuczęszczających na katechezę, przesłanką ich oceny jest poziom zdobytej wiedzy naukowej oraz związanych z tym umiejętności. Rozporządzenie narusza także konstytucyjnie gwarantowane prawo rodziców do zapewnienia dzieciom wychowania i nauczania religijnego oraz moralnego, zgodnego z własnymi przekonaniami, przy uwzględnieniu dojrzałości dziecka, wolności jego sumienia i wyznania oraz przekonań.

Rozporządzenie przewidując wliczanie oceny z religii do średniej ocen wprowadza instrument presji na ucznia uczęszczającego na katechezę (z woli rodziców a nie jego samego); narusza równowagę między władzą rodziców, a wolnością sumienia i wyznania oraz przekonań ucznia. Rozporządzenie narusza także wynikający z art. 6 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania zakaz zmuszania obywateli do niebrania udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych ani do udziału w nich. Rozporządzenie jest narzędziem presji na uczniów biorących udział w lekcjach religii – przedmiotem oceny jest nie tylko wiedza, ale także postawa ucznia podczas zajęć – także podczas modlitwy rozpoczynającej i kończącej zajęcia.

Państwo nie powinno legitymizować presji w sprawach religijnych. Zaskarżony akt prawny narusza także wyrażoną w art. 10 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania zasadę, iż Rzeczpospolita Polska jest państwem świeckim, neutralnym w sprawach religii i przekonań. Zasadę tę narusza sytuacja, w której państwo nakazuje uwzględnić, w urzędowym systemie ocen ucznia, ocenę otrzymaną z katechezy. Do sfery działania władz publicznych zostają wprowadzone kryteria o charakterze religijnym, a uczeń zostaje poddany wartościowaniu przez władze publiczne właśnie na podstawie tego kryterium.

Rozporządzenie kwestionowane przez wnioskodawców narusza także, ich zdaniem, zasadę wyrażoną w art. 20 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, zgodnie z którą nauczanie religii dzieci i młodzieży jest wewnętrzną sprawą związków wyznaniowych. Oceny z religii oraz skutki tych ocen dla uczniów, jako integralny element nauczania religii, to także wewnętrzna sprawa związków wyznaniowych. Tymczasem ocena z religii, w myśl zaskarżonego rozporządzenia, ma rzutować na całościową ocenę ucznia w ramach nauczania szkolnego.

Naruszony został również art. 20 ust. 3 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, zgodnie z którym odrębna ustawa określa zasady nauczania religii w szkołach i przedszkolach. Zasady nauczania obejmują także tak istotną kwestię jak ocenianie ucznia, w szczególności także wliczanie lub niewliczanie oceny z religii do średniej ocen rocznych. Kwestia uregulowana zaskarżonym rozporządzeniem winna być zatem uregulowana w drodze ustawy. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, z wnioskiem o stwierdzenie zgodności ustawy z Konstytucją może wystąpić między innymi grupa 50 posłów.

Wnioskodawcą w niniejszej sprawie była grupa 51 posłów Sejmu V kadencji. W chwili wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego wnioskodawca posiadał legitymację do takiego wystąpienia. Dnia 7 września 2007 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę o skróceniu kadencji (Dz. U. Nr 163, poz. 1154). Postanowieniem z 7 września 2007 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zarządził wybory do Sejmu i Senatu na dzień 21 października 2007 r. Zgodnie z postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 2007 r. w sprawie zwołania pierwszego posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.

P. Nr 79, poz. 841), pierwsze posiedzenie Sejmu wybranego 21 października 2007 r. zostało zwołane 5 listopada 2007 r. Tym samym 4 listopada 2007 r. upłynęła V kadencja Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek czego wygasły mandaty posłów tej kadencji. Kadencja Sejmu – zgodnie z art. 98 ust. 1 Konstytucji – rozpoczyna się bowiem w dniu pierwszego posiedzenia Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji. Wobec upływu kadencji Sejmu i związanym z tym wygaśnięciem mandatów poselskich, przestał istnieć podmiot uprawniony do dalszego występowania w sprawie.

Takie stanowisko konsekwentnie wyrażane było w orzecznictwie Trybunału (zob. orzeczenie z 25 lutego 1992 r., sygn. K. 3/91, OTK w 1992 r., cz. I, poz. 1; postanowienia z: 17 sierpnia 1993 r., sygn. K. 2/93, OTK w 1993 r., cz. II, poz. 30; z 23 czerwca 1993 r., sygn. K. 3/93, OTK w 1993 r., cz. II, poz. 26, 4 października 1997 r., sygn. K. 19/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 52, 12 listopada 1997 r., sygn. K. 21/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 58, 14 listopada 2001 r., sygn. K 10/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 262), które wygaśnięcie mandatu posłów łączyło ściśle z utratą uprawnienia do występowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w charakterze wnioskodawcy.

Utrata uprawnień przez wnioskodawcę nie pozwala na merytoryczne rozpoznanie sprawy i dlatego zachodzi konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.). Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.