Legislator Case Law & Legislation
Ts 92/07 AI generated

Constitutional complaint dismissed as inadmissible due to prior ruling on identical legal issue.

Case Number Ts 92/07
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court dismissed the constitutional complaint as inadmissible without a merits review. The applicant argued that new tenant succession rules violated her acquired rights under the Constitution. The court found the complaint inadmissible because a prior decision had already confirmed the constitutionality of the same legal provision.

Legislator headnote

AI generated

Art. 39 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 i art. 36 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; A constitutional complaint is inadmissible if a prior ruling has already settled the constitutionality of the contested norm.

Keywords

AI generated
constitutional complaint inadmissibility acquired rights prior ruling identical issue tenant succession constitutional review

Cited Legislation

AI generated
Art. 39 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 i art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Uzasadnia to – na podstawie art. 39 ust.
art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 i z art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
266, ze zm.) z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 i z art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
art. 691 § 1 Kodeksu cywilnego
akt Ts 92/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Ciemniewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Lidii Kulszewicz w sprawie zgodności: art. 691 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie lokatorów
art. 75 Konstytucji
3 i z art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
art. 2 Konstytucji
Z wydaniem wskazanych powyżej rozstrzygnięć skarżąca wiąże naruszenie art. 2 Konstytucji i wynikającej z niej zasady ochrony praw nabytych.
art. 79 ust. 1 Konstytucji
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna stanowi środek ochrony konstytucyjnych praw i wolności, którego wniesienie uwarunkowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r.
art. 691 k.c
1 ustawy z 2 lipca 1994 r., jak i zaskarżony art. 691 k.c.) traktowany jest jako forma ochrony stanu posiadania mieszkania (tak np.: A.
art. 75 ust. 1 Konstytucji
Skarżąca uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej upatruje także w naruszeniu art. 75 ust. 1 Konstytucji.
art. 32 Konstytucji
2 i art. 32 Konstytucji oraz – co wynika nie tyle z sentencji, co z uzasadnienia wyroku – z art.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

255/5/B/2007 POSTANOWIENIE z dnia 9 października 2007 r. Sygn. akt Ts 92/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Ciemniewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Lidii Kulszewicz w sprawie zgodności: art. 691 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gmin i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.) z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 i z art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 30 kwietnia 2007 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 691 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gmin i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.; dalej: ustawa z 21 czerwca 2001 r.) z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 i z art. 75 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. W 1992 r. skarżąca wprowadziła się do lokalu mieszkalnego, którego głównym najemcą była jej babcia. W 1998 r. obie kobiety wyprowadziły się z lokalu, do którego skarżąca wróciła dopiero w 2002 r., po śmierci swojej babki. Wniesione przez nią powództwo o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmu zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie – Wydział I Cywilny z 18 sierpnia 2006 r. (sygn. akt I C 314/06). Podstawą wskazanego rozstrzygnięcia było niespełnienie dwóch przesłanek, wynikających z art. 691 § 1 i 2 k.c. i warunkujących wstąpienie w stosunek najmu: skarżąca nie należała do kręgu osób wymienionych we wskazanych normach, które uprawnione są do wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy oraz nie zamieszkiwała w lokalu stanowiącym przedmiot najmu aż do śmierci najemcy.

Wniesiona od powyższego rozstrzygnięcia apelacja skarżącej została w omawianej części oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie – Wydział II Cywilny Odwoławczy z 17 listopada 2006 r. (sygn. akt II Ca 1088/06). Z wydaniem wskazanych powyżej rozstrzygnięć skarżąca wiąże naruszenie art. 2 Konstytucji i wynikającej z niej zasady ochrony praw nabytych. W ocenie skarżącej ochronie tej podlegają także ekspektatywy, w szczególności, jeżeli są one maksymalnie ukształtowane, tzn. gdy spełnione są zasadniczo wszystkie przesłanki nabycia danego prawa.

Zdaniem skarżącej przed dniem wejścia w życie ustawy z 21 czerwca 2001 r. spełniała ona wszystkie przesłanki do nabycia prawa podmiotowego poza jednym – śmiercią najemcy. Jak wywodzi: „Odebranie jej tego prawa poprzez zastosowanie nowych przepisów do zdarzeń, które dokonały się pod rządami starej ustawy godzi w zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa”. Skarżąca wskazuje także na naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji polegające na pozbawieniu jej prawa do wstąpienia w stosunek najmu. Naruszenia art. 75 Konstytucji upatruje skarżąca w zbyt szerokim zakresie praw przysługujących wynajmującemu, jakim jest gmina, a ściślej – w przyznaniu mu takiego samego zakresu praw, jaki ma wynajmujący będący podmiotem prywatnym.

Mając na względzie treść art. 75, gmina powinna dążyć do jak najszerszego ujęcia zakresu osób, które mogą wstąpić w stosunek najmu po zmarłym najemcy, z którym razem zamieszkiwali. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna stanowi środek ochrony konstytucyjnych praw i wolności, którego wniesienie uwarunkowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.).

Z istoty tego środka prawnego wynika, że wniesienie go uzależnione jest od uprawdopodobnienia, iż w sprawie skarżącego doszło do naruszenia przysługujących mu konstytucyjnych praw lub wolności. W ocenie Trybunału w rozpatrywanej skardze przesłanka ta nie została spełniona. Uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej upatruje skarżąca w naruszeniu art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 2 oraz w naruszeniu art. 75 Konstytucji. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, iż art. 64 ust. 1 i 2 poręczają możliwość nabywania praw majątkowych oraz ochronę już istniejących i przysługujących określonej osobie praw majątkowych.

Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku badającym zgodność z Konstytucją art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787, ze zm.; dalej: ustawa z 2 lipca 1994 r.) „Art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji mogą być podstawą ochrony pewnych praw osób stale zamieszkujących wraz z najemcą, ale nie mogą być traktowane jako podstawa do domagania się zastąpienia przysługującego im pochodnego tytułu prawnego nieporównanie silniejszym i trwalszym prawem najmu” (wyrok TK z 9 września 2003 r., SK 28/03, OTK ZU nr 7/A/2003, poz. 74).

Fakt nieprzyznania skarżącej prawa do wstąpienia w stosunek najmu nie może zatem prowadzić do naruszenia prawa podmiotowego o charakterze konstytucyjnym zakorzenionego w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. W naruszeniu tego prawa nie może zatem skarżąca upatrywać uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej. W tym kontekście zwrócić należy dodatkowo uwagę na jeszcze jedną okoliczność. Skarżąca naruszenia przysługujących jej praw upatruje w naruszeniu zasady ochrony praw nabytych, która obejmuje także ekspektatywy tych praw, o ile są one maksymalnie ukształtowane.

Analiza stanu faktycznego i prawnego prowadzi jednak do wniosku, iż skarżąca błędnie przyjęła, iż w chwili wejścia w życie ustawy z 21 czerwca 2001 r. przysługiwała jej ekspektatywa prawa podmiotowego, za jaki uznaje prawo wstąpienia w stosunek najmu. U źródeł tego błędu znajduje się dokonana przez skarżącą wykładnia art. 8 ust. 1 ustawy z 2 lipca 1994 r., zgodnie z którym „W razie śmierci najemcy jego zstępni, wstępni, pełnoletnie rodzeństwo, osoby przysposabiające albo przysposobione oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim z najemcą, mieszkający z nim stale do chwili jego śmierci, wstępują w stosunek najmu lokalu oraz nabywają jego uprawnienia i obowiązki związane z tym lokalem, chyba że się tego prawa zrzekną wobec wynajmującego”.

Uprawnionym do wstąpienia w stosunek najmu w chwili śmierci najemcy był wprawdzie zstępny, także drugiego stopnia, ale tylko taki, który stale zamieszkiwał z najemcą, przy czym zasadnicze znaczenie ma miejsce tego zamieszkania – ma to być lokal stanowiący przedmiot najmu, a nie jakikolwiek inny lokal. Za powyższą wykładnią przemawia ratio legis przepisu, a także orzecznictwo SN. Przykładowo SN w wyroku z 2 lutego 2007 (sygn. I CKN 1023/99, LEX nr 53288), wykładając wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy z 2 lipca 1994 r. termin osoby bliskiej „mieszkającej z najemcą stale do chwili jego śmierci”, przyjął, że „treść tego pojęcia kształtują dwa czynniki – zewnętrzny, sprowadzający się do faktycznego zajmowania wspólnego lokalu z najemcą i wewnętrzny, polegający na zamiarze i woli wspólnego zamieszkiwania”.

W uzasadnieniu zaś wyroku SN z 12 września 2001 r. (sygn. V CKN 1827/00, LEX nr 52401) stwierdził, iż „o stałym zamieszkiwaniu w lokalu najemcy można mówić tylko wtedy, gdy cała życiowa działalność danej osoby zostanie ześrodkowana w tym właśnie lokalu w ten sposób, że stanie się on jej centrum życiowym, tzn. gdy w mieszkaniu tym będą koncentrowały się wszystkie jej sprawy osobiste i majątkowe” (tak też: A. Gola, J. Suchecki, Najem i własność lokali, Warszawa 2000, s. 36). Nie budziło przy tym najmniejszej wątpliwości, iż lokal najemcy, to lokal, który jest przedmiotem stosunku najmu, a nie jakiś inny lokal.

Tylko taka wykładnia jest zgodna z ratio legis przepisu traktującego o wstąpieniu w stosunek najmu po śmierci najemcy. Skoro przepis ten (zarówno art. 8 ust. 1 ustawy z 2 lipca 1994 r., jak i zaskarżony art. 691 k.c.) traktowany jest jako forma ochrony stanu posiadania mieszkania (tak np.: A. Gola, J. Suchecki, Najem i własność lokali, Warszawa 2000), to oczywistym jest, iż osoba, która domaga się przyznania jej prawa wstąpienia w stosunek najmu musi być w posiadaniu mieszkania stanowiącego przedmiot najmu. W sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną skarżąca wprawdzie zamieszkiwała z najemcą, ale nie w mieszkaniu stanowiącym przedmiot najmu.

Z tego względu brak jest uzasadnienia dla formułowanej w skardze konstytucyjnej tezy, iż skarżącej przysługiwała ekspektatywa prawa wstąpienia w stosunek najmu, która podlegała ochronie w trybie skargi konstytucyjnej. W konsekwencji przyjąć należy, iż także ta okoliczność uzasadnia prezentowane w tym uzasadnieniu stanowisko, iż w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną nie doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa znajdującego swoje zakorzenienie w art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji. Skarżąca uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej upatruje także w naruszeniu art. 75 ust. 1 Konstytucji.

Nawet przychylając się do tego nurtu w orzecznictwie TK, według którego art. 75 może stanowić samodzielną podstawę do wniesienia skargi konstytucyjnej, nie można zapominać, iż w orzecznictwie powoływany jest on w kontekście ochrony praw lokatorów (zob. wyrok TK z: 1 lipca 2003 r., P 31/02, OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 58; 26 września 2000 r., P. 11/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 187). Tymczasem skarżąca nie była lokatorką lokalu stanowiącego przedmiot stosunku najmu. Ponadto ze skargi konstytucyjnej wynika, iż skarżąca – domagając się objęcia prawem wstąpienia w stosunek najmu osoby, która nie zamieszkiwała w lokalu stanowiącym przedmiot najmu w momencie śmierci najemcy – domaga się ochrony przewidzianej w art. 75 Konstytucji w zakresie znacznie przekraczającym minimalne wymagania stawiane ustawodawcy.

Tymczasem zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego znaczenie prawne art. 75 Konstytucji polega przede wszystkim na wskazaniu pewnych minimalnych obowiązków ustawodawcy. „Dopiero wówczas, gdy regulacja ustawowa lub podustawowa zejdzie poniżej tego minimum i spowoduje, że dane prawo podmiotowe zostanie pozbawione rzeczywistej treści, możliwe jest postawienie takiej regulacji zarzutu niekonstytucyjności” (tak: postanowienie TK z 15 listopada 2000 r., Ts 86/00,OTK ZU nr 8/2000, poz. 308). Reasumując, stwierdzić należy, iż przedstawiony w skardze sposób naruszenia art. 75 Konstytucji nie uprawdopodobnia, iż doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa o charakterze podmiotowym.

Nie można zatem zasadnie przyjąć, iż wskazanie we wniesionej skardze na naruszenie art. 75 ust. 1 Konstytucji spełnia przesłanki skargi konstytucyjnej warunkujące jej merytoryczne rozpoznanie. Niezależnie od wykazanego powyżej braku uprawdopodobnienia przez skarżącą, iż doszło do naruszenia przysługujących jej konstytucyjnych praw i wolności wskazać należy na jeszcze jedną okoliczność uzasadniającą odmowę nadania wniesionej skardze dalszego biegu. Zasadnicze znaczenie dla wniesionej skargi konstytucyjnej ma bowiem – wbrew temu, co wskazuje skarżąca we wniesionej skardze – fakt stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 lipca 2003 r. (P 31/02) zgodności wskazanej przez skarżącą normy z art. 2 i art. 32 Konstytucji oraz – co wynika nie tyle z sentencji, co z uzasadnienia wyroku – z art. 75 Konstytucji.

Wprawdzie przedmiotem orzekania w sprawie o sygn. P 31/02 był art. 26 pkt 12 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, jednakże nie można nie zauważyć, iż treścią tego przepisu jest wprowadzenie do porządku prawnego art. 691 § 1 k.c. w brzmieniu kwestionowanym niniejszą skargą. Różnica pomiędzy przedmiotem wyroku TK a przedmiotem skargi konstytucyjnej stanowiącej przedmiot wstępnego rozpoznania ma raczej charakter formalny niż materialny; zarzuty w obu przypadkach kierowane są przeciwko normie prawnej, która ogranicza zakres osób wstępujących w stosunek najmu po zmarłym najemcy i w obu przypadkach dotykają aspektu czasowego jej obowiązywania (z faktu, iż przedmiotem ustawy był przepis zmieniający ustawę TK wywiódł, iż obejmuje on sobą zarówno treść wprowadzonej zmiany, jak i element czasowego jej zakresu, w tym nakaz stosowania jej do stosunków „w toku”).

Powyższa konstatacja oznacza, iż ze względu na faktyczną tożsamość przedmiotu zaskarżenia, jak i pokrywające się wzorce konstytucyjne w zakresie wskazanych w skardze art. 2 i art. 75 Konstytucji, wydanie orzeczenia co do zgodności kwestionowanego przepisu z art. 75 Konstytucji stało się – przynajmniej w pewnym zakresie – zbędne. Uzasadnia to – na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 49 i art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) – odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jako bezzasadnej (tak też w postanowieniu TK z 23 września 2003 r., Ts 129/03, OTK ZU nr 3/B/2004, poz. 187).

Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji.