Appeal court granted early pension rights by correcting lower court's failure to count full special conditions work period.

Sygn. akt III AUa 400/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Zofia Rybicka - Szkibiel (spr.) Sędziowie: SSA Anna Polak SSA Romana Mrotek Protokolant: St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. w Szczecinie sprawy M. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o prawo do emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt VII U 1207/11 zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznaje ubezpieczonemu M. S. prawo do emerytury od 21 maja 2011r. Sygn. akt III AUa 400/12

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 czerwca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił wnioskodawcy M. S. prawa do wcześniejszej emerytury uznając, że nie wykazał on 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że przez cały okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) S.A. pracował w szczególnych warunkach i okoliczność tą mogą poświadczyć świadkowie. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, dodatkowo wskazując, że ubezpieczony nie przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach.

Wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Sąd pierwszej instancji ustalił, że M. S., urodzony 20 maja 1951 r., wniosek o emeryturę złożył w organie rentowym dnia 10 maja 2011 r. Ubezpieczony legitymuje się udowodnionym okresem składkowym i nieskładkowym, wynoszącym ogółem 32 lata, 9 miesięcy i 2 dni. W okresie od dnia 4 grudnia 1979 r. do 30 kwietnia 1993 r. wnioskodawca zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) S.A. w S.. Wnioskodawca przyjęty został do pracy w w/w przedsiębiorstwie na stanowisko robotnika budowlanego.

W dniu 6 czerwca 1980 r. wnioskodawca ukończył kurs I stopnia, którego celem było przyuczenie do zawodu zbrojarza - betoniarza. Angażem z dnia 10 listopada 1980 r. pracodawca przyznał ubezpieczonemu podwyżkę. W angażu tym stanowisko pracy wnioskodawcy określono: zbrojarz- betoniarz i od tego dnia wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasie pracy pracował w warunkach szczególnych na stanowisku zbrojarza - betoniarza. Łączny staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych, w powyższym przedsiębiorstwie wynosi 14 lat, 5 miesięcy i 20 dni.

Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się do treści art. 184 ustawy w zw. z art. 27 i 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. nr 153, poz. 1227 ze zm. dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983r., nr 8, poz. 43 ze zm.) Sąd Okręgowy wyjaśnił, że ubezpieczonemu, urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r., przysługuje emerytura po spełnieniu następujących warunków: (1) osiągnięcie 60 roku życia (2) minimum 25 letni okres ubezpieczenia, (3) 15 - letni staż pracy w szczególnych warunkach, (4) rozwiązany stosunek pracy, (5) pozostawanie poza otwartym funduszem emerytalnym.

Warunki te winny być spełnione na dzień 1 stycznia 1999 roku. Wskazując, iż organ rentowy zakwestionował tylko jedną z powyższych przesłanek, tj. 15 lat pracy w szczególnych warunkach Sąd Okręgowy zważył, zgodnie z art. 473 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. Każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane i celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi. Na okoliczność wykonywania przez ubezpieczonego pracy w warunkach szczególnych w spornym okresie, Sąd przeprowadził dowód z akt osobowych ubezpieczonego, z wyjaśnień wnioskodawcy oraz z zeznań wskazanych przez niego świadków będących w spornych okresach jego współpracownikami.

Sąd Okręgowy przyjął, iż ubezpieczony, zatrudniony na stanowisku zbrojarza –betoniarza, w powyższym przedsiębiorstwie faktycznie wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Konfrontując treść zeznań świadków z dokumentacją osobową Sąd wskazał, że nie cały sporny okres zatrudnienia wnioskodawcy był okresem pracy w warunkach szczególnych. Odnosząc się do dokumentacji osobowej ubezpieczonego Sąd pierwszej instancji wskazał że znalazły się w niej wprawdzie zapisy potwierdzające wykonywanie przez ubezpieczonego pracy na stanowisku zbrojarza - betoniarza, jednakże sąd analizując ten materiał uznał, że wnioskodawca dopiero od dnia 10 listopada 1980 r. tj. od daty angażu z nową stawką zaszeregowania, wykonywał pracę ma w/w stanowisku.

W aktach osobowych znajdują się co prawda dokumenty z datą wcześniejszą, w których stanowisko pracy określono zbrojarz- betoniarz, jednakże ze względu na to, iż wnioskodawca początkowo pracował na stanowisku robotnika budowlanego, a dopiero po kilku miesiącach pracy na tym stanowisku tj. w czerwcu 1980 roku ukończył kurs uprawniający go do pracy na stanowisku zbrojarza - betoniarza to trudno przyjąć, że w tym czasie pracował w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Analiza materiału dowodowego wskazuje zatem, że ubezpieczony jako osoba mająca stosowne kwalifikacje wykonywał zawód betoniarza - zbrojarza od dnia 10 listopada 1980 r. do dnia 30 kwietnia 1993 r., tj. pracował w warunkach szczególnych przez okres 12 lat, 5 miesięcy i 20 dni.

Okres ten, zsumowany z uznanym już przez pozwanego okresem daje łączny staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 14 lat, 6 miesięcy i 26 dni. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł ubezpieczony, zaskarżając go w całości i zarzucając mu: (1) naruszenie przepisu art. 233 k.p.c. w postaci braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, (2) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, (3) sprzeczność poczynionych przez Sąd ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, (4) naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez: (a) pominięcie w ocenie dowodów zaświadczenia kwalifikacyjnego z dnia 2 czerwca 1980 r. oraz opinii z dnia 24 listopada 1982 r. co miało wpływ na niekorzystne dla ubezpieczonego rozstrzygnięcie, (b) błędne ustalenie, iż ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach od dnia 10 listopada 1980 r., a w efekcie przyjęcie, iż ubezpieczony przepracował w szczególnych warunkach 14 lat, 6 miesięcy i 26 dni a tym samym nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

Tak zarzucając apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie jego odwołania oraz o przyznanie na jego rzecz ewentualnych kosztów postępowania według norm spisanych. W uzasadnieniu ubezpieczony podniósł, iż zmiana angażu z dnia 10 listopada 1980 r., na którą powołuje się Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie jest w żadnym wypadku konsekwencją nabycia przez wnioskodawcę dodatkowych uprawnień a jedynie realizacją nowych przepisów - protokołu uzgodnień z dnia 3 września 1980 r. oraz protokołu z dnia 28 października 1980 r., które związki zawodowe podpisały z organami zakładowymi i na mocy których niektórym pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach podwyższono wynagrodzenie.

Przywołane przez ubezpieczonego zaświadczenie stwierdza jednoznacznie, iż niezwłocznie po ukończeniu kursu, tj. od dnia 1 czerwca 1980 r. na podstawie wniosku Komisji Kwalifikacyjnej wnioskodawca został zaszeregowany jako zbrojarz – betoniarz. Apelujący zarzucił ponadto, iż pracował jako zbrojarz-betoniarz od dnia 4 grudnia 1979 r. mimo braku kursu co potwierdził zakład pracy w opinii z dnia 24 listopada 1982 r. W odpowiedzi na apelację ubezpieczonego organ rentowy wniósł o jej oddalenie w całości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy okazała się zasadna. Ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także zarzutów podniesionych w apelacji prowadzi, zdaniem Sądu Apelacyjnego do wniosku, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego nie jest prawidłowy i powinien zostać zmieniony Uzasadniony okazał się zarzut błędnej oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy. Otóż ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 1996 r., II CRN 173/95).

Przyjmuje się, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. W przypadku, gdy brak jest logiki w związaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2007 r., I ACa 1053/06, lex 298433).

Istotę sporu w sprawie, a jednocześnie źródło zarzutów podniesionych w środku zaskarżenia, stanowi ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że ubezpieczony nie spełnił przesłanki wykonywania pracy w szczególnych warunkach przez okres 15 lat, która to praca warunkuje możliwość przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury, co z kolei jest konsekwencją przyjęcia, iż M. S. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych w czasie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) Spółce Akcyjnej w S. w od początku zatrudnienia tj. od 4 grudnia 1979 r. do dnia 10 listopada 1980 r.

Sąd Apelacyjny dokonując własnych ustaleń faktycznych, uznał za zasadne uwzględnienie żądania wniosku M. S. o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury w związku z pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w wymienionym okresie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż niespornym jest, iż wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach przez 14 lat,. 6 miesięcy i 26 dni, bowiem organ rentowy nie zakwestionował takowej pracy ubezpieczonego w okresie od 2 sierpnia 1993 r. do 14 września 1995 r. w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ( vide świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach – k. 15, plik II akt organu rentowego), zaś z niekwestionowanych ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, iż wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie (...) Spółce Akcyjnej w S. w okresie od 10 listopada 1980 r. do 30 kwietnia 1993 r.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy konfrontacja zgromadzonej dokumentacji ubezpieczonego ze spornego okresu zatrudnienia oraz zeznań zawnioskowanych świadków, nie mogły doprowadzić do ustalenia, że w okresie od 1 czerwca 1980 r. do dnia 10 listopada 1980 r. ubezpieczony nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze pracy na stanowisku zbrojarza – betoniarza, a zatem pracy w szczególnym warunkach w myśl punktu 4 działu V wykazu A cytowanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji niezasadnie nie wziął pod uwagę dokumentów z akt osobowych ubezpieczonego, w szczególności zaświadczenia kwalifikacyjnego z dnia 2 czerwca 1980 r. , z którego wynika, iż wnioskodawca został zaszeregowany jako zbrojarz – betoniarz od dnia 1 czerwca 1980 r. (Treść owego zaświadczenia koresponduje z protokołem z przeprowadzonego egzaminu końcowego z dnia 2 czerwca 1980 r. z którego wynika, iż z dniem 2 czerwca 1980r. wnioskodawca ukończył kurs zawodowy i uzyskał zaświadczenie stwierdzające przyuczenie do zawodu zbrojarza – betoniarza.

Powyższe dokumenty korespondują z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków. Rację ma przy tym ubezpieczony, iż nieprawidłowo Sąd pierwszej instancji odniósł się jedynie do dokumentu wystawionego przez zastępcę dyrektora zakładu do sprawy ekonomicznych i pracowniczych z dnia 10 listopada 1980 r. z którego wynika przyznanie wnioskodawcy podwyżki w kwocie 700 zł. Słusznie apelujący zwraca uwagę, iż z treści samego pisma wynika, iż podwyżka nie ma związku z awansem pracownika na inne stanowisko ale wynika z uzgodnień pomiędzy decydentami a organem reprezentującym załogę przedsiębiorstwa.

W świetle powyższego, po doliczeniu ubezpieczonemu okresu zatrudnienia od dnia 1 czerwca 1980 r. do 10 listopada 1980 r. stwierdzić należało, iż spełnia on warunek pracy w wymiarze co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, a co za tym idzie jest uprawniony do wcześniejszej emerytury, przy czym prawo do należało mu przyznać od dnia 21 maja 2011 r. tj. od następnego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy, bowiem zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

Jednym z warunków jest zaś rozwiązanie stosunku pracy; w tym zaś zakresie wnioskodawca spełnił ów warunek z dniem 21 maja 2011 r. (k.76, 85-87 plik II akt organu rentowego). W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny przyjął, że zarzuty apelującego są zasadne i na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 21 maja 2011 r.