Legislator Case Law & Legislation
Ts 187/02 AI generated

Constitutional complaint dismissed; criminal procedure refusal does not violate right to education under Art. 70.1-2. No link found between university fee regulation and right to education. No link found between university fee regulation and right to education.

Case Number Ts 187/02
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court dismissed the constitutional complaint filed by Jacek Bąbek regarding the refusal to initiate criminal proceedings for alleged fraud. The applicant argued that university fees calculated based on total institutional costs violated his constitutional right to education under Article 70 of the Polish Constitution. The Court held that a refusal to start criminal proceedings is a preventive measure and does not constitute a direct or indirect violation of the right to education. Consequently, the Court found no connection between the administrative decision and the constitutional right claimed.

Legislator headnote

AI generated

Art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji RP; Art. 286 § 1 k.k.: A refusal to initiate criminal proceedings does not violate the constitutional right to education, as it is a preventive measure unrelated to the substantive right claimed.

Keywords

AI generated
right to education university tuition fees criminal procedure initiation constitutional complaint fraud prosecution preventive criminal law financial regulation of universities

Cited Legislation

AI generated
Art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji RP
385 ze zm.) pozostaje w kolizji z art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Art. 286 § 1 k.k.
Nadto Trybunał Konstytucyjny konstatuje brak przywołania w tymże orzeczeniu, które ma za podstawę materialno-prawną art. 286 § 1 k.k., zaskarżonych § 6 ust.
§ 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni
zarzucono, iż § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz.
art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym
w związku z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.
art. 70 Konstytucji RP
Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 70 Konstytucji RP dopuszczalne opłaty za naukę w publicznej szkole wyższej wyznaczane są przez koszty konieczne i niezbędne do uruchomienia i prowadzenia zajęć dydaktycznych na studiach zaocznych.
art. 286 § 1 k.k
Nadto Trybunał Konstytucyjny konstatuje brak przywołania w tymże orzeczeniu, które ma za podstawę materialno-prawną art. 286 § 1 k.k., zaskarżonych § 6 ust.

Cited Case Law

AI generated
V Ko1 191/01
akt V Ko1 191/01) Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia nie uwzględnił zażalenia skarżącego na postanowienie Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia-Stare Miasto z 25 października 2001 r.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

185 POSTANOWIENIE z dnia 21 lipca 2003 r. Sygn. akt Ts 187/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jadwiga Skórzewska-Łosiak – przewodnicząca Marian Grzybowski – sprawozdawca Mirosław Wyrzykowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2003 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Jacka Bąbki, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej Jacka Bąbki z 9 grudnia 2002 r. zarzucono, iż § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz.

U. Nr 84, poz. 380) w związku z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65 poz. 385 ze zm.) pozostaje w kolizji z art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Skarżący wskazał, iż postanowieniem z 30 sierpnia 2002 r. (sygn. akt V Ko1 191/01) Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia nie uwzględnił zażalenia skarżącego na postanowienie Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia-Stare Miasto z 25 października 2001 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie domniemanego popełnienia przez Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego przestępstwa oszustwa, polegającego na wprowadzeniu w błąd studentów studiów zaocznych na Wydziale Prawa tegoż Uniwersytetu, co do wysokości opłat za zajęcia dydaktyczne.

Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 70 Konstytucji RP dopuszczalne opłaty za naukę w publicznej szkole wyższej wyznaczane są przez koszty konieczne i niezbędne do uruchomienia i prowadzenia zajęć dydaktycznych na studiach zaocznych. Tymczasem organy orzekające w sprawie przyjęły, iż opłaty te mogą być determinowane przez całość kosztów działalności dydaktycznej uczelni ustalanych w oparciu o zakwestionowany w skardze konstytucyjnej § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 sierpnia 1991 r., który w ich skład zalicza m.in. także wydatki na kształcenie i rozwój kadry naukowej, utrzymanie uczelni, łącznie z remontami budynków i budowli nie będących domami, stołówkami i bufetami studenckimi, utrzymanie obiektów akademickiej służby zdrowia, prowadzenie działalności kulturalnej i usługowej realizowanej przez studentów i pracowników w ramach zespołów kulturalnych i artystycznych, kół naukowych i innych grup działających przy uczelni.

Zdaniem skarżącego stanowi to sprzeczne z Konstytucją rozszerzenie zakresu obciążeń studenta studiów zaocznych, tym bardziej, iż zakwestionowane regulacje nie przewidują różnicowania kosztów działalności dydaktycznej uczelni w zależności od kierunku studiów. Skarżący wskazał, iż stosując zakwestionowane regulacje prawne zarówno Prokuratura Rejonowa dla Wrocławia-Stare Miasto, jak też Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia uznały, iż pobierana na Uniwersytecie Wrocławskim opłata za studia zaoczne na Wydziale Prawa nie przekroczyła kosztów działalności dydaktycznej i była zgodna z obowiązującym prawem, a tym samym nie doszło do popełnienia przestępstwa oszustwa.

Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 25 marca 2003 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdzając, iż podstawą wydania przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia postanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia-Stare Miasto z 25 października 2001 r. o odmowie wszczęcia postępowania karnego był art. 286 § 1 kodeksu karnego, w szczególności zaś ustalenie, iż materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, by Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego poprzez jakiekolwiek zachowanie wytworzył w świadomości studentów mylny pogląd, co do faktycznej wysokości opłat za studia, bądź w jakikolwiek sposób korzystał z błędnego przeświadczenia studentów w przedmiotowej kwestii.

Ponadto Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż wskazane w skardze konstytucyjnej orzeczenia władzy publicznej nie prowadziły do naruszenia przysługującego skarżącemu prawa do nauki w publicznej szkole wyższej, ani też prawa tego nie ograniczały. Nie wykluczyły także możliwości wykorzystania przez skarżącego przewidzianych w systemie środków ochrony, zmierzających do skorygowania zawyżonej, zdaniem skarżącego, opłaty za naukę w szkole wyższej w ramach studiów zaocznych. Na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, powołując przy tym na – wydane w sprawie skarżącego – postanowienie NSA z 13 grudnia 2002 r. (sygn. akt II SAB/Wr 49/2001), iż nie istnieje możliwość żądania zwrotu opłat za zajęcia dydaktyczne na drodze postępowania administracyjnego.

Skarżący podkreślił ponadto, iż wskazane przez niego orzeczenia organów władzy publicznej naruszają przysługujące mu konstytucyjne prawo do nauki w aspekcie finansowym, poprzez pobieranie opłat w wysokości przekraczającej upoważnienie ustawowe. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zakwestionowane przez skarżącego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. Nr 84, poz 380), stanowiło podstawę przyjęcia, zarówno przez Prokuraturę Rejonową dla Wrocławia-Stare Miasto, jak też przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia, iż ustalenie przez Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego opłaty za studia zaoczne miało charakter legalny, a nie dowolny.

Z uwagi na obszerny charakter wywodów, jakie w tym zakresie zawarto w uzasadnieniach rozstrzygnięć przyjętych za podstawę skargi konstytucyjnej, należy uznać, iż okoliczność ta miała dla organów orzekających istotne znaczenie w perspektywie ewentualnego podejrzenia popełnienia przestępstwa. Jakkolwiek więc, bezpośrednią podstawą odmowy wszczęcia postępowania karnego był brak realizacji znamion przestępstwa oszustwa, to w opinii organów orzekających przesądziły o tym prawie określone kompetencje rektora szkoły wyższej, wynikające m.in. z zakwestionowanych w skardze przepisów.

Oceniając sposób, w jaki odmowa wszczęcia postępowania karnego odnosi się do prawa lub wolności konstytucyjnych skarżącego przyjętych za podstawę wystąpienia ze skargą konstytucyjną należy stwierdzić, iż żądanie wszczęcia postępowania karnego może pośrednio stanowić środek ochronny w zakresie niektórych praw lub wolności konstytucyjnych, jakkolwiek środek ten ma charakter specyficzny – nie jest bowiem skierowany na przywrócenie naruszonych praw lub wolności, czy też zabezpieczenie przed dalszym naruszeniem. Prawo karne gwarantuje przestrzeganie praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym w sposób prewencyjny, choć realizacja owej gwarancji następuje już po dokonaniu naruszenia i nie zmierza do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Trudno byłoby wszak przyjąć, iż poprzez odmowę wszczęcia postępowania karnego w sprawie o domniemywane przestępstwo oszustwa nastąpiło bezpośrednie lub nawet pośrednie naruszenie (ograniczenie) konstytucyjnego prawa do nauki, gwarantowanego w art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji. Odmowa wszczęcia postępowania karnego nie stanowi rozstrzygnięcia, które w zakresie prawa do nauki konkretyzuje (a w szczególności: ogranicza) sytuację prawną skarżącego pozbawiając go lub limitując korzystanie z wskazanego prawa konstytucyjnego. Wobec powyższych ustaleń Trybunału Konstytucyjnego, należy zaakcentować, iż zasadniczym przedmiotem ochrony w przypadku przestępstwa oszustwa są prawa majątkowe bądź inne dobra pokrzywdzonego mające wymiar majątkowy (lub zbliżony).

Nie występuje natomiast, nawet pośrednio, element ochrony – poprzez penalizację czynności wyczerpujących znamiona przestępstwa oszustwa – konstytucyjnego prawa do nauki realizowanego w różnych trybach kształcenia i na różnych poziomach systemu edukacyjnego, w tym: w obrębie szkolnictwa wyższego. Wskazane w przedmiotowej skardze orzeczenie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia nieuwzględniające zażalenia na odmowę wszczęcia postępowania karnego w związku z doniesieniem o domniemanym oszustwie nie rozstrzyga, nawet pośrednio, o korzystaniu z konstytucyjnego prawa do nauki.

W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny nie dopatruje się związku przywołanego wzorca art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, statuującego konstytucyjne prawo do nauki (wraz z dopuszczoną w art. 70 ust. 2 zd. 2 odpłatnością niektórych usług edukacyjnych świadczonych przez publiczne szkoły wyższe) z orzeczeniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia o odmowie uwzględnienia zażalenia skarżącego w sprawie oszustwa. Nadto Trybunał Konstytucyjny konstatuje brak przywołania w tymże orzeczeniu, które ma za podstawę materialno-prawną art. 286 § 1 k.k., zaskarżonych § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz.

U. Nr 84, poz. 380) w związku z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny uznał za uzasadnioną odmowę nadania biegu skardze konstytucyjnej i nie uwzględnił zażalenia na postanowienie z 25 marca 2003 r. 3