Constitutional complaint dismissed for failing to allege violation of specific constitutional rights beyond equality principle.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court dismissed the constitutional complaint filed by Ryszard Dźwigaj, ruling that the claim lacked merit. The petitioner argued that civil procedure rules violated his right to a fair trial and equal treatment, but the court found his complaint insufficient. The court held that alleging a violation of the general principle of equality without specifying a concrete constitutional right does not meet the statutory requirements for admissibility.
Legislator headnote
AI generatedArt. 79 ust. 1 Konstytucji; Art. 36 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym: A constitutional complaint alleging only a violation of the principle of equality without specifying a concrete constitutional right is inadmissible.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
252 POSTANOWIENIE z dnia 6 lipca 2001 r. Sygn. akt Ts 43/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zdzisław Czeszejko-Sochacki po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej pana Ryszarda Dźwigaja w sprawie zgodności: art. 3932 § 1 oraz 39318 § 3 w związku z art. 3932 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 1025 oraz 1026 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; p o s t a n a w i a:
a) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej;
b) pozostawić bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. UZASADNIENIE: I W skardze konstytucyjnej Ryszarda Dźwigaja z 30 marca 2001 r. zarzucono, iż: art. 3932 § 1 oraz 39318 § 3 w związku z art. 3932 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 1025 oraz 1026 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego, naruszenie jego praw konstytucyjnych nastąpiło w wyniku wydania, w oparciu o zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy art. 3932 § 1 oraz 39318 § 3 w związku z art. 3932 § 1 k.p.c., orzeczeń sądowych:
1) postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 11 lipca 2000 r. (sygn. akt IV Ca 76/00), doręczonego 25 sierpnia 2000 r., odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 25 lutego 2000 r. (sygn. akt IV Ca 76/00);
2) postanowienia Sądu Najwyższego z 5 stycznia 2001 r. (sygn. akt V CZ 116/00), doręczonego 12 lutego 2001 r., odrzucającego zażalenie na to postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z 11 lipca 2000 r. (sygn. akt IV Ca 76/00). W ocenie skarżącego oba rozstrzygnięcia – postanowienie Sądu Okręgowego i Sądu Najwyższego, wskazane przez skarżącego jako ostateczne, po wyczerpaniu drogi prawnej – naruszają jego prawo przez to, że pozbawiają go możliwości sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, odmawiając prawa wniesienia kasacji.
Skarżący podniósł, iż pod pojęciem “rozpatrzenia sprawy”, zgodnie z art. 45 ust. 2 Konstytucji, należy rozumieć także możliwość wniesienia kasacji, jako zwykłego środka odwoławczego przysługującego w toku instancji stronom procesowym w postępowaniu cywilnym. Zakwestionowane regulacje, przewidujące m.in. przymus adwokacki, powodują, iż strona w konkretnej sytuacji zostaje pozbawiona możliwości skorzystanie z przysługującego jej prawa. Uzasadniając zarzut braku zgodności art. 1025 i art. 1026 k.p.c. z art. 32 ust.1 Konstytucji, skarżący wskazał, iż postanowieniem z 20 października 2000 r. (sygn. akt IV Cz 897/00), doręczonym 8 listopada 2000 r., Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu Rejonowego w Katowicach z 31 lipca 2000 r. zatwierdzające plan podziału kwoty uzyskanej z egzekucji, w wyniku którego nie zostały zaspokojone roszczenia skarżącego.
Zdaniem skarżącego doszło do tego w związku z tym, iż plan podziału oparty został na zasadach przewidzianych w art. 1025 oraz 1026 k.p.c. dotyczących pierwszeństwa zaspokajania określonych kategorii wierzycieli, co sprzeczne jest z konstytucyjną zasadą równości określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W dniu 14 listopada 2000 r. skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Katowicach o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej. Okręgowa Rada Adwokacka, w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Katowicach z 3 stycznia 2001 r. (sygn. akt I Co 5103/00), wyznaczyła pełnomocnika, któremu zawiadomienie w tej sprawie zostało doręczone 29 stycznia 2001 r.
Skarga konstytucyjna została złożona 4 kwietnia 2001 r. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) skarga konstytucyjna, może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu niezgodności art. 3932 § 1 oraz 39318 § 3 w związku z art. 3932 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, iż w tym zakresie skarga konstytucyjna została wniesiona z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.
Skarżący, jako ostateczne orzeczenie, w wyniku wydania którego doszło do naruszenia jego wolności lub praw określonych w Konstytucji, wskazał zarówno postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z 11 lipca 2000 r., jak i postanowienie Sądu Najwyższego z 5 stycznia 2001 r. Prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej, przysługuje temu, kto po wyczerpaniu drogi prawnej (środków odwoławczych) przewidzianych w danym postępowaniu, dopatruje się naruszenia jego konstytucyjnie chronionych wolności lub praw na skutek oparcia ostatecznego orzeczenia na niekonstytucyjnym akcie normatywnym.
Ostatecznym orzeczeniem jest rozstrzygnięcie, w stosunku do którego nie przysługują środki odwoławcze lub inne środki zaskarżenia. Analizując rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego (postanowienie z 5 stycznia 2001 r.), przymiot ostatecznego orzeczenia w niniejszej sprawie należy przypisać postanowieniu Sądu Okręgowego w Katowicach z 11 lipca 2000 r. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, odrzucając zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, iż w tym zakresie nie przysługiwał skarżącemu samodzielny środek zaskarżenia. W tej sytuacji postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach zyskało charakter prawomocnego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.
Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 25 sierpnia 2000 r., bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej upływał w dniu 26 listopada 2000 r. Skarżący wystąpił 8 listopada 2000 r. do Sądu Rejonowego w Katowicach o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej. Wniosek ten jedynie zawiesił bieg terminu określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym do czasu jego rozstrzygnięcia. Po zawiadomieniu skarżącego o wyznaczeniu adwokata z urzędu, termin do złożenia skargi konstytucyjnej kontynuował swój bieg, by ostatecznie upłynąć 16 lutego 2001 r.
Ponieważ skarga konstytucyjna została wniesiona 4 kwietnia 2001 r., doszło do wyraźnego przekroczenia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Ponadto, postanowienie Sądu Najwyższego z 5 stycznia 2001 r. (sygn. akt V CZ 116/00) nie może być podstawą merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej, bowiem zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenie sądu, z którym skarżący łączy naruszenie przysługujących mu wolności lub praw konstytucyjnych, musi zostać wydane w oparciu o zakwestionowane w skardze konstytucyjnej regulacje normatywne.
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, polegające na odrzuceniu zażalenia skarżącego, oparte zostało na przepisach wskazujących brak uprawnienia do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji oraz na przepisach wskazujących na fakt, iż wniosek taki może być przedmiotem kontroli tylko łącznie z właściwym środkiem zaskarżenia. Jedynie ubocznie Sąd Najwyższy wspomniał, iż samo zażalenie nie zostało sporządzone w wymaganej przez przepisy prawa formie, tj. przez adwokata lub radcę prawnego.
Nie stanowiło to jednak normatywnej podstawy tego rozstrzygnięcia.
2. Rozpatrując, sformułowany w skardze konstytucyjnej zarzut niezgodności art. 1025 oraz 1026 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) z art. 32 ust. 1 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny uznał, iż zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Przede wszystkim skarżący nie sprecyzował na czym polega wynikające z zaskarżonych przepisów, art. 1025 i art. 1026 k.p.c., nieusprawiedliwione lub nieadekwatne uprzywilejowanie określonych grup wierzycieli, które pozbawia możliwości zaspokojenia roszczeń skarżącego.
Samo powołanie się na fakt zróżnicowania sytuacji prawnej określonej kategorii podmiotów w określonej normie prawnej nie świadczy jeszcze o naruszeniu zasady równości. Przeciwnie, zróżnicowanie takie może wynikać z konieczności przestrzegania tej zasady w sytuacji zróżnicowania sytuacji faktycznych, w jakich podmioty te znajdują się. Niezależnie od powyższej okoliczności należy podkreślić, iż samodzielnie zasada równości nie określa żadnego prawa konstytucyjnego o charakterze podmiotowym. Konstytucyjna zasada równości, na temat której wielokrotnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny stanowi, iż podmioty znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo lub podobnie.
Tak rozumiane równe traktowanie z reguły jest zrelacjonowane do jakiegoś prawa podmiotowego, w przypadku praw i wolności konstytucyjnych do prawa podmiotowego o charakterze publicznym. Przedmiotem skargi konstytucyjnej nie może więc być naruszenie samej zasady równości, lecz naruszenie tej zasady w związku z określonym konstytucyjnym prawem podmiotowym. Oparcie skargi wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa do równego traktowania bez wskazania w zakresie jakiego prawa lub wolności brak równego traktowania występuje, pozwalałoby dochodzić w drodze skargi konstytucyjnej ochrony praw nie mających rangi praw konstytucyjnych.
Powołanie się zatem wyłącznie na naruszenie tej zasady nie spełnia warunków określonych w art. 79 ust. 1 umożliwiających merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje w tym zakresie pogląd, iż dopóki w skardze konstytucyjnej nie zostanie sformułowany zarzut naruszenia konkretnego prawa lub wolności o charakterze konstytucyjnym, samo powoływanie się na naruszenie zasady równości nie spełnia warunków umożliwiających merytoryczne rozpoznanie skargi (por. postanowienia z: 27 kwietnia 1998 r., sygn.
Ts 47/98, OTK ZU, nr I(30)/1999, poz. 41; 17 czerwca 1998 r., sygn. Ts 48/98, OTK ZU nr 4/1998, poz. 59; 27 kwietnia 1998 r., sygn. Ts 46/98, OTK ZU, nr I(30)/1999, poz. 40; 3 listopada 1998 r. sygn. Ts 116/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 10; 17 lutego 1999 r., sygn. Ts 154/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 35; 30 listopada 1999 r., sygn. Ts 97/1999, OTK ZU nr 1/2000; 1 marca 1999 r., sygn. Ts 57/1999, OTK ZU nr 2/2000, poz. 72). W tym stanie rzeczy należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
3. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny postanowił pozostawić bez rozpoznania wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie już wyjaśniał, iż termin do złożenia skargi konstytucyjnej ma charakter zawity i brak jest możliwości jego przywrócenia. Wynika to z faktu, iż skarga konstytucyjna nie ma charakteru zwykłej czynności procesowej w normalnym toku instancji. W istocie termin ten ma charakter materialnoprawny, wyznaczający czasowe granice dla podjęcia przez skarżącego obrony przysługujących mu praw i wolności przez zakwestionowanie w skardze konstytucyjnej generalnego aktu normatywnego (por. postanowienia z: 21 stycznia 1998 r., sygn.
Ts 2/98, OTK ZU nr 2/1998, poz. 21; 15 lipca 1998 r., sygn. Ts 79/98, OTK ZU nr 5/1998, poz. 87; 22 lutego 1999 r., sygn. Ts 141/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 33; 20 grudnia 1999 r., sygn. Ts 74/1999 OTK ZU nr 7/1999, poz. 207; 27 września 2000 r., Ts 62/2000, OTK ZU nr 6/2000, poz. 239). Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż skarga konstytucyjna nie spełnia przesłanek umożliwiających jej merytoryczne rozpoznanie. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.
U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji.