Constitutional complaint dismissed because the court's decision on recusal was not a final ruling on constitutional rights.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court of Poland dismissed Mirosława J.'s constitutional complaint regarding the civil procedure code's provisions on judicial recusal. The applicant argued that the district court's refusal to recuse judges violated her right to a fair and impartial tribunal after they had participated in prior proceedings. The court ruled that the decision on recusal was not a final judgment on constitutional rights but rather a procedural step subject to review by higher courts.
Legislator headnote
AI generatedArt. 79 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 32 ust. 1, Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: A constitutional complaint requires a final judicial decision establishing a violation of constitutional rights; procedural rulings on recusal are not final and must be reviewed through ordinary appellate mechanisms.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
150 Postanowienie z dnia 19 marca 2001 r. Sygn. Ts 21/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stefan J. Jaworski po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Mirosławy J. w sprawie zgodności: art. 48 § 1 pkt 1 oraz art. 39313 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej Mirosławy J. z 23 lutego 2001 r. zarzucono, iż art. 48 § 1 pkt 1 oraz art. 39313 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jako ostateczne orzeczenie o przysługujących jej prawach i wolnościach konstytucyjnych skarżąca wskazała postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 12 grudnia 2000 r. (sygn. akt VII Pa 45/00) oddalające jej wniosek o wyłączenie sędziów sądu okręgowego od udziału w rozpoznawaniu sprawy skarżącej przeciwko Politechnice Wrocławskiej we Wrocławiu o przywrócenie do pracy. Zdaniem skarżącej postanowienie to narusza przysługujące jej prawo do sprawiedliwego, bezstronnego i niezależnego sądu.
Skarżąca wskazała, iż objęci wnioskiem o wyłączenie sędziowie uczestniczyli w postępowaniu apelacyjnym podejmując określone, rozstrzygnięcia procesowe, jakkolwiek nie ferowali niekorzystnego dla skarżącej orzeczenia. Następnie, po uchyleniu tego orzeczenia przez Sąd Najwyższy w trybie kasacji, ci sami sędziowie zostali wyznaczeni do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji. Skarżąca podniosła, iż taka sytuacja procesowa nie mieści się w podstawach wyłączenia sędziego określonych w zakwestionowanych przez nią regulacjach kodeksu postępowania cywilnego.
Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wydanie przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia, które mając za podstawę zakwestionowane w skardze regulacje prawne, prowadzi do naruszenia przysługujących skarżącemu praw lub wolności konstytucyjnych. Jak wynika z akt sprawy skarżąca upatruje naruszenia przysługującego jej prawa do sprawiedliwego, bezstronnego i niezależnego sądu w oddaleniu wniosku o wyłączenie dwóch sędziów rozpoznających ponownie w pierwszej instancji powództwo skarżącej o przywrócenie do pracy.
Rozstrzygnięcie to wszakże nie ma charakteru ostatecznego orzeczenia o przysługującym skarżącej prawie do sądu. Jakkolwiek bowiem obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują szczególnego środka zaskarżenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego, zasadność tej odmowy może się stać podstawą zarzutu podniesionego w apelacji, zaś zgodnie z art. 379 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego kwestia należytego składu sądu orzekającego w sprawie badana jest przez sąd wyższej instancji z urzędu, niezależnie od granic apelacji czy kasacji.
Prawo do bezstronnego, niezależnego i sprawiedliwego sądu wyznacza konstytucyjny standard postępowania sądowego. Standard ten nie ustanawia samoistnych praw konstytucyjnych, lecz jest istotowo związany z toczącym się postępowaniem, wyznaczając wymagania, jakie w państwie prawa spełniać musi każda procedura wydawania przez organy władzy publicznej rozstrzygnięć o prawach lub wolnościach jednostki. Naruszenie wspomnianego wyżej konstytucyjnego standardu rozstrzygania przez sądy spraw poddanych ich kognicji, stanowi przesłankę wadliwości postępowania, w którym doszło do wydania takiego rozstrzygnięcia i jest to wadliwość na tyle istotna, iż z reguły powinna prowadzić do nieważności tego postępowania.
Tym niemniej sam zarzut naruszenia prawa do sprawiedliwego, bezstronnego i niezależnego sądu, a dotyczący nieprawidłowego obsadzenia składu sędziowskiego, ma charakter zarzutu kwestionującego poprawność procedury poprzedzającej wydanie rozstrzygnięcia odnoszącego się do sfery praw lub wolności danego podmiotu. Z istoty więc zarzut taki podlega ocenie w trakcie badania formalnych przesłanek tego rozstrzygnięcia, w trybie przewidzianych do tego środków odwoławczych. Odmowne rozstrzygnięcie wniosku o wyłączenie sędziego w żadnym stopniu nie determinuje, ani nie ogranicza sądu wyższej instancji dokonującego tej oceny.
W tym stanie rzeczy, uznając, iż wskazane przez skarżącą postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu nie ma charakteru ostatecznego orzeczenia o przysługującym jej prawie do sądu, należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej